ลูกชายกลับบ้านหลังห่าง 1 ปี พบกล่องกองเต็มบ้าน แม่วัย 81 จ่ายค่าสินค้าเดือนละ 6–8 หมื่นเยน

หญิงชาวญี่ปุ่นวัย 81 ปีที่อาศัยอยู่คนเดียว ต้องจ่ายเงินซื้อผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องสำอางเดือนละประมาณ 60,000–80,000 เยน ทั้งที่หลายรายการเริ่มต้นจากความตั้งใจจะซื้อเพียงครั้งเดียว จนลูกชายกลับมาเยี่ยมบ้านหลังห่างไปประมาณหนึ่งปี และพบกล่องพัสดุที่ยังไม่ได้เปิดวางกองอยู่จำนวนมาก

จากรายงานของ THE GOLD ONLINE หญิงรายนี้ใช้นามสมมติว่า “ฮารุโกะ” อายุ 81 ปี อาศัยอยู่คนเดียวมาราว 10 ปีหลังสามีเสียชีวิต และมีรายได้จากเงินบำนาญประมาณ 140,000 เยนต่อเดือน ส่วน “ชูอิจิ” ลูกชายวัย 55 ปี แม้จะโทรหาแม่เดือนละหลายครั้ง แต่ด้วยภาระงานทำให้มีโอกาสกลับไปเยี่ยมบ้านไม่บ่อยนัก

เมื่อชูอิจิกลับบ้าน เขาพบกล่องพัสดุหลายกล่องวางอยู่บริเวณบ้าน บางกล่องมาจากบริษัทเดียวกันและยังไม่ได้เปิด ภายในบ้านยังมีผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร น้ำผัก และเครื่องสำอางเหลืออยู่อีกจำนวนมาก โดยสินค้าส่วนใหญ่ถูกสั่งหลังจากฮารุโกะเห็นโฆษณาทางหนังสือพิมพ์หรือโทรทัศน์

เดิมเธอตั้งใจซื้อสินค้าเพียงหลักพันเยนและต้องการทดลองเพียงครั้งเดียว แต่ระหว่างโทรสั่งสินค้า มีบางครั้งที่ได้รับการแนะนำผลิตภัณฑ์อื่นเพิ่มเติม หรือกลายเป็นการสมัครซื้อสินค้าแบบต่อเนื่อง ทำให้สินค้าหลายรายการถูกส่งมาทุกเดือน

เมื่อลูกชายตรวจสอบบัญชีธนาคาร จึงพบว่ามีเงินถูกหักเป็นค่าสินค้าราว 60,000–80,000 เยนต่อเดือน และในเดือนที่เงินไม่เพียงพอ ฮารุโกะต้องนำเงินเก็บที่สามีทิ้งไว้มาใช้จ่ายเพิ่มเติม ขณะเดียวกันเธอยังลดค่าอาหารลงเหลือประมาณ 20,000 เยนต่อเดือน และพยายามประหยัดค่าใช้จ่ายอื่น ๆ รวมถึงลดการใช้เครื่องปรับอากาศ

ฮารุโกะเคยพยายามโทรติดต่อเพื่อยกเลิกบางรายการ แต่การพูดคุยไม่เป็นผลตามที่ต้องการ และมีบางครั้งที่ได้รับคำแนะนำให้ใช้สินค้าต่อไป เมื่อมีหลายสัญญาซ้อนกัน เธอจึงเริ่มจำไม่ได้ว่าสั่งสินค้าใดไว้เมื่อใด ขณะที่เอกสารและใบเรียกเก็บเงินก็ไม่ได้จัดแยกไว้ชัดเจน สุดท้ายพบว่ามีคู่สัญญาอย่างน้อย 7 บริษัท

หลังทราบปัญหา ชูอิจิช่วยแม่แยกสินค้าและเอกสารตามแต่ละบริษัท ก่อนพาไปปรึกษาศูนย์ให้คำปรึกษาด้านผู้บริโภค เจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบเงื่อนไขของแต่ละสัญญาเป็นรายกรณี เพราะบางรายการเป็นการสั่งซื้อโดยตรง ขณะที่บางรายการเกิดขึ้นหลังมีการเสนอขายเพิ่มเติมทางโทรศัพท์

สินค้าที่ยังไม่เปิดบางส่วนสามารถส่งคืนได้ ส่วนบางบริษัทสามารถยกเลิกได้เฉพาะการจัดส่งรอบถัดไป หลังดำเนินการตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ค่าใช้จ่ายจากสัญญาเหล่านี้ลดลงเหลือประมาณ 10,000 เยนต่อเดือน

ในญี่ปุ่น การซื้อสินค้าทางไปรษณีย์หรือช่องทางสื่อสารไม่ได้มีสิทธิ “คูลลิงออฟ” แบบเดียวกับการขายถึงบ้านโดยอัตโนมัติ อย่างไรก็ตาม หากผู้บริโภคโทรสั่งสินค้าจากโฆษณา แล้วระหว่างการสนทนาถูกเสนอขายสินค้าอื่นที่ไม่ได้อยู่ในความตั้งใจเดิม ลักษณะของสัญญาอาจเข้าข่ายการขายผ่านการชักชวนทางโทรศัพท์และมีสิทธิยกเลิกได้ในบางกรณี จึงต้องพิจารณารายละเอียดของแต่ละสัญญา

ปัญหาลักษณะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงรายเดียว ข้อมูลของ ศูนย์กิจการผู้บริโภคแห่งชาติญี่ปุ่น (National Consumer Affairs Center of Japan) ระบุว่า ปีงบประมาณ 2024 มีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการซื้อสินค้าแบบต่อเนื่องผ่านช่องทางสื่อสาร 89,401 ครั้ง และเพิ่มเป็น 93,065 ครั้งในปีงบประมาณ 2025 โดยสินค้าที่พบในเรื่องร้องเรียนมีทั้งผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เครื่องสำอาง และเครื่องดื่ม

สำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุอาศัยอยู่ตามลำพัง สิ่งที่ควรสังเกตไม่ใช่เพียงยอดเงินในบัญชี แต่อาจรวมถึงกล่องพัสดุที่ยังไม่ได้เปิดเพิ่มขึ้นอย่างผิดปกติ ใบเรียกเก็บเงินจำนวนมาก หรือพฤติกรรมที่เริ่มประหยัดค่าใช้จ่ายจำเป็นอย่างเห็นได้ชัด หากพบความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ การช่วยกันตรวจสอบสัญญาและติดต่อหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจช่วยไม่ให้ภาระค่าใช้จ่ายสะสมหนักขึ้นได้