เปิดกระป๋องแล้วช็อก! จาก “แมคเคอเรล” กลายเป็น “ปลาหมอคางดำ” — ปลากระป๋องไม่ตรงปก จริงหรือเข้าใจผิด?

ช่วงนี้กระแส “ปลากระป๋องไม่ตรงปก” กลับมาร้อนแรงอีกครั้ง เมื่อผู้บริโภคจำนวนหนึ่งได้เปิดปลากระป๋องยี่ห้อหนึ่งแล้วตั้งข้อสังเกตว่า ปลาที่อยู่ในกระป๋องดูไม่เหมือน “ปลาซาบะ” หรือ “แมคเคอเรล” อย่างที่คุ้นเคย แต่กลับมีลักษณะคล้าย “ปลาหมอคางดำ” จนเกิดคำถามว่า ตกลงแล้วเรากำลังกินปลาอะไร
ปลากระป๋องที่ขายทั่วไปในไทย มักระบุว่าเป็น “ปลาแมคเคอเรลในซอสมะเขือเทศ” ซึ่งโดยปกติจะใช้ปลาทะเลในตระกูลแมคเคอเรล เช่น ปลาซาบะ
ปลาทูบางชนิด แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นผู้บริโภคบางรายเปิดปลากระป๋องยี่ห้อหนึ่งแล้วพบพบว่า สีเนื้อปลาเข้มกว่าปกติ รูปร่างชิ้นปลาแปลกไป เนื้อแน่นและหยาบกว่าที่เคยทาน ทำให้ผู้บริโภคกลุ่มนี้สงสัยว่า อาจจะเป็นนิลหรือ ปลาหมอคางดำ ซึ่งทั้งผลานิลปลาคางดำ ปลาน้ำจืดที่มีราคาถูกกว่า แต่ถ้าหากเป็นปลาหมอคางดำ
ก็จะพีคไปอีกเพราะปลาหมอคางดำเป็นปลาน้ำจืดที่พบได้ทั่วไป โตเร็ว และต้นทุนต่ำ จึงมักถูกพูดถึงในแง่ของ “วัตถุดิบราคาประหยัด” ด้วยลักษณะเนื้อที่แน่น สีเข้ม และเมื่อผ่านการแปรรูป อาจทำให้แยกยากสำหรับคนทั่วไป
ซึ่งในทางอุตสาหกรรมอาหาร การ “เปลี่ยนชนิดปลา” โดยไม่ระบุบนฉลาก ถือว่า ผิดกฎหมาย เพราะเข้าข่ายหลอกลวงผู้บริโภค ผู้ผลิตต้องระบุให้ชัดเจนว่าใช้ปลาชนิดใด และต้องผ่านมาตรฐานของหน่วยงานกำกับดูแล
ดังนั้นกรณีที่เป็นข่าวหรือกระแส อาจมีได้หลายความเป็นไปได้ เช่น ความเข้าใจคลาดเคลื่อนจากลักษณะปลาแต่ละล็อต กระบวนการผลิตที่ทำให้เนื้อปลาเปลี่ยนรูปลักษณ์ หรือในบางกรณี อาจต้องมีการตรวจสอบเชิงลึกจริงจัง ทำไมปลาถึง “ดูไม่เหมือนเดิม
แม้จะเป็นปลาแมคเคอเรลเหมือนกัน แต่ ขนาดปลาแต่ละตัวไม่เท่ากัน วิธีการตัดและบรรจุแตกต่างกัน
การผ่านความร้อนสูง (ฆ่าเชื้อ) ทำให้เนื้อปลาเปลี่ยนสีและเนื้อสัมผัส สิ่งเหล่านี้ทำให้ “หน้าตา” ของปลาในกระป๋องไม่เหมือนภาพโฆษณา หรือไม่เหมือนที่เคยกิน คำถามทั้งหมดที่ตั้งมานั้น ผู้ผลิตต้องตอบแบะชี้แจ้งกับผู้บริโภคให้ได้และมีเหตุผลมากพอ เพื่อแสดงความโปร่งใสของตัวผู้ผลิตเอง
ในสำหรับผู้บริโภค หากเราต้องการความมั่นใจ ว่าปลากระป๋องด้านในจะตรงปกหรือไม่ ควรเลือกยี่ห้อที่ได้มาตรฐาน อ่านฉลากให้ชัดเจน ดูวันเดือนปี หมดอายุ อย่างน้อยก็สร้างความเชื่อมั่นได้ระดับหนึ่ง