6 จังหวัดในไทยที่เศรษฐกิจโตเร็วและน่าจับตาในรอบ 5 ปี

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน ถ้าพูดถึงจังหวัดเศรษฐกิจของไทย หลายคนอาจนึกถึงกรุงเทพฯ ชลบุรี หรือระยองก่อนเป็นอันดับแรก เพราะเป็นพื้นที่ที่มีเม็ดเงินลงทุน โรงงาน และธุรกิจขนาดใหญ่กระจุกตัวอยู่เยอะ แต่ถ้ามองในมุม “อัตราการเติบโต” ช่วงปี 2561–2565 ภาพที่ออกมากลับทำให้หลายคนแปลกใจไม่น้อย

ข้อมูลผลิตภัณฑ์ภาคและจังหวัด หรือ GPP ของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ถูกใช้เป็นฐานสำคัญในการดูขนาดและทิศทางเศรษฐกิจระดับจังหวัด โดยตัวเลขที่ถูกนำมาเผยแพร่ในช่วง 5 ปีดังกล่าวชี้ว่า จังหวัดที่โตเร็วไม่ได้มีแค่เมืองอุตสาหกรรมใหญ่ แต่มีจังหวัดเกษตรและจังหวัดชายแดนบางแห่งขึ้นมาแรงมากด้วย

จันทบุรี คือจังหวัดที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในกลุ่มนี้ เพราะมีอัตราเติบโตเฉลี่ยราว 7.08% ต่อปี ในช่วงปี 2561–2565 จุดแข็งของจันทบุรีไม่ได้อยู่ที่โรงงานขนาดยักษ์ แต่อยู่ที่ผลไม้ โดยเฉพาะทุเรียน มังคุด และลำไย ที่เชื่อมกับตลาดส่งออกโดยตรง โดยเฉพาะตลาดจีน

ผมว่าเคสของจันทบุรีสะท้อนอะไรบางอย่างได้ชัดมาก คือเศรษฐกิจเกษตรไม่ได้แปลว่าเล็กหรือโตช้าเสมอไป ถ้าสินค้ามีดีมานด์จริง มีระบบส่งออกดี และราคาตลาดไปได้ จังหวัดหนึ่งจังหวัดก็สามารถกลายเป็นเครื่องจักรทำเงินของประเทศได้เหมือนกัน

ชุมพร เป็นอีกจังหวัดที่โตแรงในช่วงเดียวกัน โดยมีตัวเลขเติบโตเฉลี่ยประมาณ 6.95% ต่อปี จุดเด่นของชุมพรอยู่ที่พืชเศรษฐกิจหลายตัว ทั้งปาล์มน้ำมัน ยางพารา และทุเรียน ทำให้รายได้ไม่ได้พึ่งพาแหล่งเดียวจนเกินไป

จริง ๆ แล้วชุมพรเป็นจังหวัดที่หลายคนมองผ่านเวลาเทียบกับเมืองท่องเที่ยวภาคใต้ชื่อดัง แต่ในเชิงเศรษฐกิจ ชุมพรมีข้อได้เปรียบเรื่องทำเล เพราะเป็นประตูลงภาคใต้ตอนล่าง และยังมีบทบาทด้านเกษตรกับโลจิสติกส์ที่ค่อย ๆ โตตามการค้าในพื้นที่

บึงกาฬ น่าจะเป็นชื่อที่หลายคนไม่คาดคิดว่าจะติดกลุ่มโตเร็ว เพราะเป็นจังหวัดใหม่ที่เพิ่งแยกตัวจากหนองคายเมื่อปี 2554 แต่ข้อมูลช่วงปี 2561–2565 ระบุว่าบึงกาฬมีอัตราเติบโตเฉลี่ยราว 6.93% ต่อปี ถือว่าแรงมากเมื่อเทียบกับภาพจำของจังหวัดชายแดนขนาดไม่ใหญ่

ที่หลายคนเข้าใจผิดคือ จังหวัดใหม่ไม่ได้แปลว่าเศรษฐกิจต้องตามหลังเสมอ บึงกาฬมีแรงส่งจากยางพารา การค้าชายแดน และทำเลติดแม่น้ำโขง ซึ่งเชื่อมกับประเทศเพื่อนบ้านได้โดยตรง ถ้าโครงสร้างพื้นฐานดีขึ้นอีก พื้นที่แบบนี้มีโอกาสโตต่อได้อีกเยอะ

ระยอง อาจไม่ใช่จังหวัดที่ถูกพูดถึงในฐานะ “โตเร็วที่สุด” แบบ 3 จังหวัดแรก แต่ถ้ามองในแง่ขนาดเศรษฐกิจ ระยองยังเป็นตัวจริงของประเทศ โดยรายงานเศรษฐกิจการค้าจังหวัดระยองระบุว่า ปี 2565 ระยองมี GPP ราว 1,083,867 ล้านบาท และ GPP ต่อหัวสูงถึง 1,003,497 บาท ซึ่งสะท้อนฐานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่มาก

เอาจริง ๆ นะ ระยองคือจังหวัดที่ทำให้เห็นว่า “โตเร็ว” กับ “ใหญ่จริง” ไม่ใช่เรื่องเดียวกันเสมอไป ระยองมีฐานพลังงาน ปิโตรเคมี อุตสาหกรรมหนัก และนิคมอุตสาหกรรมจำนวนมาก แถมยังอยู่ในเขต EEC ที่ครอบคลุมฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยองโดยตรง

ชลบุรี ก็เป็นอีกจังหวัดที่ต้องอยู่ในบทสนทนาเรื่องเศรษฐกิจไทย เพราะมีทั้งนิคมอุตสาหกรรม ท่าเรือแหลมฉบัง เมืองท่องเที่ยวอย่างพัทยา และธุรกิจบริการที่เกี่ยวข้องกับแรงงานและนักท่องเที่ยวจำนวนมาก ชลบุรียังเป็นหนึ่งในพื้นที่หลักของ EEC เช่นเดียวกับระยองและฉะเชิงเทรา

ผมมองว่าชลบุรีมีความได้เปรียบตรงที่ไม่ได้พึ่งแค่โรงงานหรือท่องเที่ยวอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่มีทั้งภาคผลิต ภาคบริการ และระบบขนส่งขนาดใหญ่หนุนกันอยู่ ถ้าเศรษฐกิจโลกไม่สะดุดแรงเกินไป จังหวัดนี้ยังมีบทบาทสูงต่อการจ้างงานและการลงทุนของไทย

กรุงเทพมหานคร แม้จะไม่ใช่ “จังหวัดรองมาแรง” แต่ยังเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่ตัดออกจากภาพรวมไม่ได้ เพราะเป็นฐานของธุรกิจ การเงิน อสังหาริมทรัพย์ การค้า และบริษัทขนาดใหญ่จำนวนมาก ข้อมูลผลิตภัณฑ์ภาคและจังหวัดของสภาพัฒน์ยังใช้กรุงเทพฯ และปริมณฑลเป็นพื้นที่สำคัญในการอธิบายโครงสร้างเศรษฐกิจประเทศ

กรุงเทพฯ อาจไม่ได้มีความหวือหวาแบบจังหวัดที่ฐานเล็กแล้วโตเร็ว แต่ข้อได้เปรียบคือระบบเศรษฐกิจแน่นมาก มีทั้งคน ทุน งาน และโครงสร้างพื้นฐานครบ ปัญหาคือค่าครองชีพสูง การแข่งขันหนัก และความเหลื่อมล้ำยังเป็นโจทย์ที่มองข้ามไม่ได้

ภาพรวมที่เห็นจาก 6 จังหวัดนี้บอกเราชัดว่า เศรษฐกิจไทยไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยสูตรเดียว จังหวัดเกษตรอย่างจันทบุรี ชุมพร และบึงกาฬ โตจากพืชเศรษฐกิจและการค้า ส่วนระยอง ชลบุรี และกรุงเทพฯ ยังเป็นฐานใหญ่ของอุตสาหกรรม บริการ และการลงทุนระดับประเทศ

คำว่า “จังหวัดเศรษฐกิจดี” จึงไม่ควรดูแค่เมืองไหนใหญ่ที่สุด หรือมีตึกสูงเยอะที่สุด แต่ควรมองให้ลึกกว่านั้นว่า จังหวัดนั้นมีรายได้มาจากอะไร โตจากฐานที่ยั่งยืนแค่ไหน และคนในพื้นที่ได้ประโยชน์จริงหรือไม่ เพราะตัวเลขเศรษฐกิจจะมีความหมายมากขึ้น ก็ต่อเมื่อมันเปลี่ยนเป็นรายได้ โอกาส และคุณภาพชีวิตของคนธรรมดาได้จริง

คำถามที่น่าคิดต่อคือ อีก 5 ปีข้างหน้า จังหวัดที่เราเคยมองว่าเป็นแค่เมืองผ่านหรือเมืองรอง อาจกลายเป็นพื้นที่เศรษฐกิจตัวจริงของประเทศได้หรือเปล่า