รู้จักท้าวสุรนารี วีรสตรีนครราชสีมา กับอนุสาวรีย์แห่งแรกของไทย
ท่ามกลางความเลื่อมใสศรัทธาที่ชาวโคราชมีต่อ "ย่าโม" หรือท้าวสุรนารี ณ หน้าประตูชุมพล พื้นที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงที่ประดิษฐานของวีรสตรีในตำนานศึกเจ้าอนุวงศ์เท่านั้น แต่ในทางประวัติศาสตร์ศิลปะและสถาปัตยกรรม อนุสาวรีย์แห่งนี้คือ "หมุดหมาย" สำคัญของการเปลี่ยนผ่านอำนาจจากระบอบเก่าสู่ระบอบใหม่ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 โดยถือเป็นอนุสาวรีย์สามัญชนแห่งแรกที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อสอดแทรกมายาคติเรื่องความเสมอภาคและอำนาจของประชาชนคนธรรมดา
ภาพลักษณ์ที่ถูกออกแบบ: เมื่อ "นางฟ้า" พ่ายแพ้แก่ "สามัญชน"
มายาคติที่น่าสนใจที่สุดของอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี คือการต่อสู้ในเชิงนิยามระหว่าง "ขนบเก่า" กับ "แนวคิดใหม่" ในสาส์นสมเด็จปรากฏหลักฐานว่า สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เคยทรงแนะนำให้สร้างในลักษณะ Allegory หรือรูปปั้นเชิงสัญลักษณ์ที่เป็น "นางฟ้าถือดาบ" เนื่องจากไม่มีใครเคยเห็นใบหน้าจริงของท่าน แต่ทางรัฐบาลคณะราษฎรกลับปฏิเสธแนวคิดนั้นอย่างสิ้นเชิง
เหตุผลสำคัญคือ มายาคติแบบ "เทวนิยม" หรือการยกย่องบุคคลให้เป็นดั่งเทพเจ้าที่มีเครื่องประดับวิจิตรตระการตานั้น ขัดต่อหลักความเสมอภาคของคณะราษฎร รัฐบาลในขณะนั้นจึงเลือกที่จะนำเสนอภาพของ "ผู้หญิงธรรมดาที่ยืนหยัดอย่างเข้มแข็ง" ไร้ซึ่งเครื่องยศ พานหมาก หรือกระโถนอันเป็นสัญลักษณ์ของชั้นยศศิริศักดิ์ เพื่อตอกย้ำว่า "สามัญชน" ก็สามารถสร้างวีรกรรมที่ยิ่งใหญ่และควรค่าแก่การเคารพได้เทียบเท่ากับชนชั้นสูง
นัยยะทางการเมืองภายใต้รูปหล่อทองแดง
การเลือกออกแบบโดยศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ให้มีลักษณะขึงขัง ดุดัน และดูมีพลังการเคลื่อนไหว (Dynamic) เป็นการสะท้อนอุดมการณ์ศิลปะยุคคณะราษฎรที่เน้นความกำยำแข็งแรงของมนุษย์ การสร้างอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารีในปี พ.ศ. 2476 จึงเปรียบเสมือนการสร้าง "สัญลักษณ์คู่ขนาน" เพื่อเชิดชูบทบาทของประชาชน
ในมุมมองของนักวิชาการอย่าง ศาสตราจารย์ ดร. ชาตรี ประกิตนนทการ มายาคติของย่าโมในฐานะสามัญชนที่ปกป้องชาติ ได้กลายเป็นเครื่องมือช่วยส่งเสริมภาพลักษณ์ของคณะราษฎรเอง ในฐานะกลุ่มสามัญชนที่หาญกล้าเข้ามาปฏิวัติเปลี่ยนแปลงประเทศจากความล้าสมัยสู่ความทันสมัย และเป็นการประกาศว่าอำนาจในการสร้างชาติไม่ได้ผูกขาดอยู่เพียงแค่กลุ่มคนชั้นสูงอีกต่อไป
อนุสาวรีย์ในฐานะพื้นที่แห่งอุดมการณ์
อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารีจึงเป็นมากกว่ารูปเคารพ แต่คือการผลิตซ้ำมายาคติเรื่อง "พลังของสามัญชน" ที่ถูกวางโครงสร้างอย่างแยบยลผ่านงานศิลปะ เพื่อสถาปนาอัตลักษณ์ใหม่ให้กับสังคมไทยในยุคประชาธิปไตยเบิกบาน การมองย่าโมในวันนี้จึงไม่ใช่เพียงการมองดูวีรสตรีในอดีต แต่คือการอ่านร่องรอยของการพยายามทำให้คนธรรมดากลายเป็นศูนย์กลางของประวัติศาสตร์ชาติไทยเป็นครั้งแรก
#ท้าวสุรนารี #ย่าโม #อนุสาวรีย์สามัญชน #คณะราษฎร #ประวัติศาสตร์การเมือง #ศิลปะไทยประยุกต์ #มายาคติ #นครราชสีมา #ประตูชุมพล #ศาสตราจารย์ศิลป์พีระศรี #รื้อสร้างประวัติศาสตร์
เขียนโดย ดร กิฟท์นางมารพยากรณ์
เพื่อให้ผู้อ่านได้รับทั้งความรู้ แรงบันดาลใจ และแนวทางการใช้ชีวิตที่เท่าทันโลก
ลอตเตอรี่ปีโชค งวด 1 ธ.ค. 2569 เปิดเลขเด่น 3-5-9 จัดชุด 2 ตัวมาให้ 12 คู่
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
ช็อกวงการทอง! ทองคำร่วงหนัก 2,500 บาทในวันเดียว เปิดตลาดยังไม่ถึง 2 ชั่วโมงปรับราคา 25 ครั้ง คนมีทองต้องจับตา!
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ผีเสื้อแดงจับคู่ทัพขุนศึก เปิดแนวทางเลขเด็ด 1 ธ.ค. 69 มีเลขวิ่ง เลขเด่น พร้อมชุด 2 ตัว-3 ตัว
เปิดเหตุการณ์คลิปไวรัล เสียงร้องโหยหวญดังในเตาเผาศพไฟฟ้า
ย้อนรอยความเค็มในครัวสยาม ก่อนมี "น้ำปลาขวด" คนไทยในอดีตใช้อะไรปรุงรส?
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
"โรงแรมเมืองทอง" อดีตที่พักเก่าแก่แห่งโคราช สู่อาคารอนุรักษ์เคียงข้างลานย่าโม
ก่อนอพอลโล สหรัฐฯ เคยวางแผนส่งทหารไปตั้งฐานบนดวงจันทร์จริงหรือ?
“อาร์ต พศุตม์” ชนะคดี “หมออั้ม” ศาลสั่งจำคุก 2 ปี ปรับ 3 แสน
แก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอกอดีตข้าราชการ สูญเงิน 7.8 แสนบาท! ใช้สารพัดวิธีทำให้เหยื่อกลัว ก่อนดูดเงินจนเกือบหมดตัว
ไขปริศนา "น้ำชา 5 ถ้วย" หน้าตี่จู่เอี๊ยะ และเหตุผลที่เจ้าที่ไทย-จีนวางตำแหน่งต่างกันสุดขั้ว
ถอดรหัส "เลขอัปมงคล" จากทั่วทุกมุมโลก เมื่อเลขศาสตร์ ความเชื่อ และคติชนวิทยา หล่อหลอมตัวเลขต้องห้าม
เคล็ดลับเสริมเสน่ห์ของชาว 12 ราศี ตามหลักโหราศาสตร์จิตวิทยาและอิทธิพลดวงดาว
ย้อนรอย 120 ปี จากยุคไพร่ที่จ่ายเงินเดือนละ 6 บาทแทนการเข้าเวร สู่การจับสลากใบดำ-ใบแดง


