พฤติกรรมระดับจิตใต้สํานึกที่ขัดขวางไม่ให้คุณ มีชีวิตที่ต้องการ

ทุกยุคสมัยจะมี “วัฒนธรรมเดี่ยว” บางอย่าง หรือรูปแบบการปกครองและ ระบบความเชื่อที่ผู้คนยอมรับว่าเป็น “ความจริง” โดยไม่รู้ตัว ไม่ใช่เรื่องยากที่จะระบุว่าอะไรคือวัฒนธรรมเดี่ยวของเยอรมนีในช่วง ทศวรรษที่ 1930 หรือวัฒนธรรมเดี่ยวของอเมริกาในปี 1776 เป็นที่ชัดเจนว่า อะไรคือสิ่งที่ผู้คนในช่วงเวลาและสถานที่เหล่านั้นยอมรับว่า “ดี” และ “จริง” แม้ว่าความจริงแล้วจะไม่ได้เป็นแบบนั้นเสมอไป

การจะสังเกตเห็นผลกระทบของวัฒนธรรมเดี่ยวในปัจจุบันได้นั้นต้อง อาศัยการมองอย่างเป็นกลาง ซึ่งเป็นสิ่งที่ทําได้ยากอย่างยิ่ง เมื่อคุณยอมรับ แนวคิดหนึ่งอย่างสุดหัวใจแล้วว่าเป็น “ความจริง” คุณก็จะไม่มองว่ามันเป็น เรื่อง “เชิงวัฒนธรรม” หรือเรื่อง “เฉพาะบุคคล” อีกต่อไป ความสับสนวุ่นวายในจิตใจส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการต้องใช้ชีวิตที่เรา

ไม่ได้ต้องการอย่างแท้จริง เพียงเพราะเรายอมรับเสียงในหัวที่คอยบอกว่าอะไร คือสิ่งที่ “ปกติ” และ “ดีเยี่ยม” โดยไม่ได้ฉุกคิด

รากฐานของวัฒนธรรมเดี่ยวมักเกี่ยวข้องกับสิ่งที่ควรเป็นเป้าหมายในชีวิตเรา (เช่น ชาติ ศาสนา และตัวตน) ในขณะที่เราพยายามก้าวไปข้างหน้า ระบบความเชื่อในปัจจุบันก็สร้างความยากลําบากให้เราด้วยสารพัดวิธี ต่อไปนี้คือ 8 วิธีที่พบเห็นได้บ่อยที่สุด

01 / คุณเชื่อว่าการสร้างชีวิตที่ยอดเยี่ยมเป็นเรื่องของการตัดสินใจว่า คุณต้องการอะไรและออกไปไขว่คว้ามัน แต่ในความเป็นจริงสมองของ คุณไม่อาจทํานายสิ่งที่จะทําให้คุณมีความสุขได้

สมองเข้าใจเพียงสิ่งที่มันรู้จัก ดังนั้น ตอนที่คุณเลือกว่าต้องการอะไร ในอนาคต จริง ๆ แล้วคุณแค่กําลังสร้างคําตอบหรืออุดมคติขึ้นใหม่จาก เรื่องราวในอดีต พอสิ่งต่าง ๆ ไม่เป็นอย่างที่คุณต้องการ คุณก็คิดว่าตัวเอง ล้มเหลวเพราะไม่ได้สร้างสิ่งที่คุณมองว่าน่าปรารถนา ทั้งที่จริงแล้วคุณอาจสร้างสิ่งที่ดีกว่าทว่าแปลกใหม่ได้ และด้วยความที่มันแปลกใหม่สมองจึงตีความ แบบผิด ๆ ว่ามัน “ไม่ดี”

(ประเด็นของเรื่องนี้คือ การอยู่กับปัจจุบันไม่ใช่ อุดมคติอันสูงส่งที่สงวนไว้เฉพาะนักบวชนิกายเซนและผู้รู้แจ้ง แต่เป็นวิธีเดียว ในการใช้ชีวิตที่เราจะไม่ถูกความเข้าใจแบบผิด ๆ ชักจูง มันคือสิ่งเดียวที่สมองเข้าใจอย่างแท้จริง)

02 / คุณคาดการณ์อนาคตจากชั่วขณะปัจจุบัน เพราะเชื่อว่าความสําเร็จ คือจุดที่ต้อง “ไปให้ถึง” คุณจึงพยายามประเมินชีวิตของตัวเองอยู่ ตลอดเพื่อดูว่าคุณมีความสุขได้แล้วหรือยัง

เราโน้มน้าวตัวเองว่าชั่วขณะใดขณะหนึ่งเป็นตัวแทนของชีวิตทั้งหมด และ ด้วยความที่เราถูกกําหนดให้เชื่อว่าความสําเร็จคือจุดที่ต้องไปให้ถึง (หรือเรา จะประสบความสําเร็จเมื่อบรรลุเป้าหมายและทําสิ่งต่าง ๆ เสร็จสมบูรณ์แล้ว) เราจึงประเมินชั่วขณะปัจจุบันอยู่ตลอดเพื่อดูว่าชั่วขณะดังกล่าว “เสร็จ สมบูรณ์” แค่ไหน เรื่องราวต่าง ๆ ฟังดูเข้าท่าหรือยัง และผู้อื่นจะประเมิน ประสิทธิภาพของเราอย่างไร พอไปถึงจุดนั้น เราก็จะคิดว่า “ทั้งหมดมีแค่นี้ เองเหรอ” เพราะหลงลืมไปว่าทุกสิ่งล้วนไม่เที่ยงแท้ และสิ่งหนึ่งสิ่งเดียวสรุป ภาพรวมทั้งหมดไม่ได้ จุดที่ต้อง “ไปให้ถึง” นั้นไม่มีอยู่จริง จุดเดียวที่เรากําลังมุ่งหน้าไปคือความตาย และความสําเร็จไม่ใช่เรื่องของการไปให้ถึงเป้าหมาย แต่เป็นการเติบโตในระหว่างการเดินทาง

03 / คุณทึกทักเอาเองว่าเมื่อเป็นเรื่องของการทําตาม “สัญชาตญาณ” ความสุขคือสิ่งที่ “ดีงาม” ในขณะที่ความกลัวและความเจ็บปวดเป็น สิ่งที่ “เลวร้าย”

เมื่อคุณคิดจะทําสิ่งที่ตัวเองรักและสนใจอย่างแท้จริง คุณจะสัมผัสได้ถึงคลื่นความกลัวและความเจ็บปวด โดยส่วนใหญ่เป็นเพราะสิ่งเหล่านั้นจะทําให้คุณ รู้สึกเปราะบาง แต่คุณไม่ควรตีความว่าความรู้สึกแย่ ๆ คืออุปสรรคไปเสียหมด ความรู้สึกเหล่านั้นยังเป็นตัวบ่งบอกว่าคุณกําลังทําสิ่งที่น่าหวาดหวั่นทว่าคุ้มค่า เพราะถ้ามันไม่ใช่สิ่งที่คุณอยากทํา คุณก็จะไม่รู้สึกอะไรเลย ดังนั้น สิ่งที่ทําให้ คุณกลัวก็คือสิ่งที่คุณสนใจ

04 / คุณทําให้ชีวิตมีปัญหาและเกิดวิกฤติโดยไม่จําเป็นเพราะกลัวที่จะใช้ชีวิต

อันที่จริงการสร้างวิกฤติในชีวิตโดยไม่จําเป็นถือเป็นเทคนิคหนึ่งของการ หลีกเลี่ยงความจริง มันเบี่ยงเบนความสนใจของคุณจากการต้องเผชิญความ เปราะบางหรือรับผิดชอบสิ่งที่ตัวเองกลัว คุณไม่ได้หัวเสียเพราะชีวิตมีปัญหาหรอก ประเด็นคือคุณอยากทําให้ชีวิตมีปัญหาเพราะกลัวที่จะเป็นตัวของตัวเองและใช้ชีวิตอย่างที่ต้องการต่างหาก

05 / คุณคิดว่าถ้าอยากเปลี่ยนแปลงความเชื่อ คุณต้องเปิดรับวิธีคิด ใหม่ ๆ แทนที่จะออกไปหาประสบการณ์ที่ทําให้ความเชื่อนั้นประจักษ์ชัดในตัว

คุณรู้ว่าความเชื่อเป็นเรื่องจริงเพราะประสบการณ์แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถ้าอยากเปลี่ยนแปลงชีวิตของตัวเอง คุณก็ต้องเปลี่ยนแปลงความเชื่อก่อนและถ้าอยากเปลี่ยนแปลงความเชื่อ คุณก็ต้องออกไปหาประสบการณ์ ที่ทําให้ความเชื่อเหล่านั้นเป็นเรื่องจริงสําหรับคุณ คุณจะสลับขั้นตอนไม่ได้

06 / คุณคิดว่า “ปัญหา” เป็นอุปสรรค ทั้งที่จริงแล้วมันคือหนทางที่จะ ทําให้คุณได้ในสิ่งที่ต้องการ

มาร์คัส ออเรลิอัส จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันสรุปเกี่ยวกับประเด็นนี้ไว้อย่าง ดีเยี่ยมว่า “สิ่งที่ขัดขวางการลงมือคือสิ่งที่ส่งเสริมการลงมือท้า สิ่งที่กีดขวาง เส้นทางจะกลายเป็นหนทาง” พูดง่าย ๆ คือ การเผชิญหน้ากับ “ปัญหา” จะ บังคับให้คุณลงมือแก้ไขมัน และการลงมือนั้นจะทําให้คุณคิด ประพฤติตัว และเลือกต่างไปจากเดิมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ “ปัญหา” กลายเป็นสิ่งที่เร่งให้ คุณได้ใช้ชีวิตอย่างที่ต้องการมาตลอด มันผลักคุณออกจากคอมฟอร์ตโซน

07/ คุณคิดว่าอดีตคือสิ่งที่กําหนดตัวตนของคุณ ซ้ําร้ายยังคิดว่ามันคือ ความจริงที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้ ทั้งที่มุมมองที่คุณมีต่ออดีตจะ เปลี่ยนแปลงไปพร้อมกับคุณ

ประสบการณ์คือสิ่งที่ประกอบด้วยหลายมิติเสมอ มีสารพัดความทรงจํา เหตุการณ์ ความรู้สึก และ “ประเด็นสําคัญ” ที่คุณสามารถเลือกที่จะ นึกถึงได้...และสิ่งที่คุณเลือกนึกถึงก็บ่งบอกถึงสภาพจิตใจในปัจจุบันของคุณ หลายคนปล่อยให้อดีตกําหนดตัวตนหรือหลอกหลอนพวกเขา เพียงเพราะ พวกเขายังไม่ได้เรียนรู้ที่จะเข้าใจว่าอดีตไม่ได้ขัดขวาง แต่ช่วยให้พวกเขาได้ใช้ชีวิตที่ต้องการ นี่ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องเมินเฉยหรือปิดบังเหตุการณ์ที่น่าเจ็บปวดและสร้างความบอบช้ําทางจิตใจ แต่ขอให้นึกถึงมันด้วยใจยอมรับและบันทึกมันลงในเรื่องราวการเติบโตของคุณ

08 / คุณพยายามเปลี่ยนแปลง (ไม่ก็หัวเสียหรือพร่ำบ่น) ผู้คน สถานการณ์ และสิ่งต่าง ๆ เพราะมันทําให้คุณตระหนักรู้ตัวตนของตัวเอง โดย ส่วนใหญ่แล้วเมื่อคุณตอบสนองทางอารมณ์ต่อสิ่งเหล่านั้นในเชิงลบ คุณกําลังชี้ให้เห็นถึงตัวตนด้านหนึ่งที่ถูกกดเอาไว้

“ด้านมืด” ของคุณเป็นส่วนหนึ่งของคุณ และในช่วงเวลาหนึ่ง ๆ คุณก็ถูก ปลูกฝังให้เชื่อว่ามันเป็นสิ่งที่ “ยอมรับไม่ได้” คุณจึงกดมันเอาไว้และทํา ทุกอย่างเท่าที่ทําได้เพื่อมองข้ามมัน ทว่าคุณไม่ได้เกลียดชังตัวตนด้านนั้นของ ตัวเองจริง ๆ ดังนั้น เมื่อคุณเห็นผู้อื่นทําสิ่งที่สะท้อนด้านมืดของตัวเอง คุณ จึงโกรธเป็นฟืนเป็นไฟ เพราะคุณต้องต่อสู้กับความปรารถนาที่จะตระหนักถึง มัน สิ่งที่คุณชอบในตัวผู้อื่นคือสิ่งที่คุณชอบในตัวเอง ส่วนสิ่งที่คุณรังเกียจใน ตัวผู้อื่นคือสิ่งที่คุณมองไม่เห็นว่าตัวเองก็มี