ใส่รองเท้าบู๊ทโดยไม่ใช้ถุงเท้า เสี่ยงแผลเปิดโดยไม่รู้ตัว แพทย์อธิบายชัดถึงความสำคัญ

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับสุขภาพเท้า ซึ่งอธิบายไว้อย่างน่าสนใจว่า รองเท้าบู๊ทส่วนใหญ่มีลักษณะโครงสร้างที่แข็งกว่ารองเท้าทั่วไป เนื่องจากออกแบบมาเพื่อปกป้องเท้าและช่วยพยุงข้อเท้าเวลาที่เราเดินหรือทำกิจกรรมต่าง ๆ แต่ความแข็งของวัสดุนี่เอง หากสวมใส่โดยไม่มีถุงเท้าคั่นกลาง ผิวหนังของเราจะสัมผัสกับพื้นรองเท้าและผนังรองเท้าโดยตรง

เวลาที่เราเดิน เท้าจะมีการเคลื่อนไหวและเกิดแรงเสียดสีอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะบริเวณนิ้วโป้งด้านฝ่าเท้า ซึ่งถือเป็นจุดที่ต้องรับน้ำหนักมากที่สุดตามหลักชีวกลศาสตร์ของการเดิน นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่า เมื่อผิวหนังเกิดแรงเสียดสีซ้ำ ๆ ระหว่างการเดิน ผิวหนังชั้นบนสุดที่เรียกว่า “หนังกำพร้า” จะเริ่มระคายเคือง และถลอกออกได้ง่าย

ในทางวิทยาศาสตร์ ปรากฏการณ์นี้เรียกว่าแรงเสียดทาน หรือ friction ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อผิวหนังถูไถกับพื้นผิวแข็งเป็นเวลานาน หากไม่มีตัวช่วยลดแรงเสียดสี ผิวหนังจะค่อย ๆ บางลงจนเกิดรอยถลอกเล็ก ๆ และถ้ายังใส่รองเท้าเดินต่อไปโดยไม่ป้องกัน แรงเสียดสีเดิมจะยิ่งทำให้ผิวหนังฉีกลึกลงไป จนจากรอยถลอกเล็ก ๆ กลายเป็นแผลเปิดขนาดใหญ่ได้

งานศึกษาทางเวชศาสตร์การกีฬายังพบอีกว่า ความชื้นจากเหงื่อบริเวณเท้าเป็นอีกปัจจัยสำคัญ เพราะเมื่อผิวหนังชื้น จะทำให้ผิวอ่อนตัวและฉีกขาดได้ง่ายขึ้น เมื่อรวมกับแรงเสียดสีจากรองเท้า จึงยิ่งเพิ่มโอกาสเกิดแผลพุพองหรือแผลถลอกได้มากขึ้น

ตรงนี้เองที่ถุงเท้ามีบทบาทสำคัญกว่าที่หลายคนคิด ถุงเท้าจะทำหน้าที่เป็นเหมือนชั้นกันกระแทกระหว่างเท้ากับรองเท้า ช่วยลดแรงเสียดสีและช่วยซับเหงื่อ ทำให้ผิวหนังไม่ต้องสัมผัสกับวัสดุแข็งของรองเท้าโดยตรง อีกทั้งยังช่วยกระจายแรงกดเวลาที่เราเดิน ทำให้ผิวหนังบริเวณนิ้วเท้าและฝ่าเท้าไม่ถูกเสียดสีซ้ำ ๆ

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านผิวหนังจึงมักแนะนำว่า การสวมถุงเท้าก่อนใส่รองเท้าบู๊ท ถือเป็นวิธีป้องกันปัญหาผิวหนังที่ง่ายที่สุด เพราะนอกจากจะช่วยลดการเกิดแผลถลอกแล้ว ยังช่วยลดโอกาสการติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อราได้อีกด้วย เนื่องจากถุงเท้าจะช่วยดูดซับความชื้น ทำให้เท้าแห้งและสะอาดมากขึ้น

หลายคนอาจเคยเจอประสบการณ์คล้ายกัน คือเริ่มต้นจากแค่รอยแดงเล็ก ๆ บริเวณนิ้วเท้า แต่พอเดินนาน ๆ หรือยังใส่รองเท้าเสียดสีต่อไป รอยเล็ก ๆ นั้นกลับกลายเป็นแผลที่เจ็บและหายยาก นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมผู้ใหญ่สมัยก่อนถึงมักเตือนกันเสมอว่า ก่อนใส่รองเท้าบู๊ทควรใส่ถุงเท้าให้เรียบร้อย

แม้จะเป็นเรื่องเล็ก ๆ แต่ก็เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพของเราโดยตรง เพราะเท้าคืออวัยวะที่ต้องทำงานหนักตลอดทั้งวัน เพียงถุงเท้าคู่เดียวอาจช่วยลดแรงเสียดสี ป้องกันแผล และทำให้เราเดินได้อย่างสบายมากขึ้น ดังนั้นก่อนสวมรองเท้าบู๊ทครั้งต่อไป อย่าลืมสวมถุงเท้าสักคู่ เพราะการป้องกันเล็ก ๆ น้อย ๆ วันนี้ อาจช่วยให้เราไม่ต้องเจ็บตัวในวันข้างหน้าได้อย่างคาดไม่ถึง.