ทำไมต้องพักผ่อน ประโยชน์ของการพักผ่อน ที่ช่วยลดความเครียด ส่งเสริมสุขภาพที่ดี

ทำไมร่างกายและสมองต้องการวันหยุดพักร้อน?

มีการวิจัยหลายชิ้นแสดงให้เห็นว่า การหยุดเป็นสิ่งจำเป็นต่อร่างกายและสมอง ช่วยให้สุขภาพจิตดีขึ้น ส่งเสริมประสิทธิภาพการทำงาน ความสัมพันธ์กับคนรักและคนในครอบครัว อ้างอิงจากการศึกษาของ Gilovich, T. & Kumar, A. ‘Chapter Four-We’ll Always Have Paris: The Hedonic Payoff From Experiential and Material Investments.’ ตีพิมพ์ปี 2015 พบว่า ‘การใช้จ่ายเงินในวันหยุดเพื่อซื้อประสบการณ์มีแนวโน้นว่าจะนำความสุขที่ยั่งยืนมากกว่าใช้จ่ายเพื่อซื้อวัตถุ ข้าวของ และ เครื่องใช้’

ในปี 2003 นักวิจัย (Ferguson, T et al.) พบว่า การพักร้อนที่มีคุณภาพจะทำให้การนอนหลับยาวนานมากขึ้น ในแต่ละวัน การเคลื่อนไหวทางร่างกายดีขึ้น และ ทำกิจกรรมปานกลางถึงหนักได้ดีขึ้น โดยส่งผลต่อเนื่องไปอีก 2 สัปดาห์ ระยะเวลาในการส่งผลนั้นจะขึ้นอยู่กับความยาวของวันหยุดและความเครียดของคนคนนั้น การศึกษาของ Kuhnel, J. & Sonnentag, S. 2011 เกี่ยวกับผลกระทบที่ลดลงของวันหยุดชี้ให้เห็นว่า การพักร้อนช่วยให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ความเหนื่อยหน่ายลดลง แต่ผลจะคงอยู่ได้ประมาณ 1 เดือนเท่านั้น

ประโยชน์ของการพักผ่อน

1.เสริมสร้างการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน จากการวิจัย พบว่า การนอนเป็นหนึ่งในวิธีพักผ่อนที่ดีที่สุด นอกจากจะเป็นการชาร์จพลังงานด้านอารมณ์แล้ว ยังให้ร่างกายได้ซ่อมแซมในส่วนที่สึกหรอ เสริมระบบภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง สังเกตได้ว่า ผู้ที่พักผ่อนเพียงพอ หรือนอนอย่างน้อย 7-8 ชม. ต่อวัน จะไม่ค่อยมีอาการป่วยเมื่อเทียบกับผู้ที่พักผ่อนไม่เพียงพอ 

2.ลดความเครียด ปกติแล้วร่างกายจะทำการหลั่งสาร Cortisol ซึ่งเป็นฮอร์โมนความเครียดหลักของร่างกายออกมา เพื่อให้ร่างกายสดชื่น และมีพลังงานเป็นพิเศษในช่วงเช้า ให้ร่างกายพร้อมต่อสู้ไปกับวันใหม่ และ จะค่อย ๆ ลดปริมาณในช่วงเย็นโดยอัตโนมัติ หากร่างกายหลั่งสารชนิดนี้มากเกินไปก็ทำให้เกิดผลเสียกับร่างกาย เช่น การทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม และ แก่เร็วกว่าเดิม ทั้งยังส่งผลกับสมองที่จะทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เพราะมีความเครียดสะสม และ อาจพัฒนาเป็นโรคซึมเศร้าได้ด้วยในที่สุด 

การพักผ่อน เป็นการสร้างความสมดุลให้สารดังกล่าวทำงานได้ตามปกติ หลั่งออกมาในช่วงเช้า และ ลดปริมาณในช่วงเย็น ทำให้ร่างกายสดชื่น มีเรี่ยวแรงพร้อมทำกิจวัตรประจำวันได้อย่างเต็มที่ ก่อนที่จะรู้สึกผ่อนคลาย พร้อมพักผ่อนในช่วงเย็น

3.กระตุ้นสมองให้มีความคิดสร้างสรรค์ การวิจัยของนักประสาทวิทยา พบว่า เมื่อเกิดความเครียด หรือ อยู่ในสภาวะที่กดดันสมองจะทำงานหนักมากเกินไป ทำให้ไม่สามารถใช้งานสมองได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ สมองสามารถที่จะเชื่อมโยงเป็นโครงข่าย และ ทำให้เกิดไอเดียแปลกใหม่ได้อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อนในช่วงที่รู้สึกผ่อนคลายได้ดี

4.ส่งเสริมให้นอนหลับให้ดีขึ้น การนอนเป็นวิธีพักผ่อนที่ง่าย และ ดีที่สุด ควรนอนอย่างน้อย 7 ชั่วโมง หรือ มากกว่านั้น เพื่อให้ร่างกายได้มีโอกาสซ่อมแซมส่วนที่มีปัญหา และเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานของร่างกาย การนอนส่งผลดีกับร่างกายในหลากหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นเสริมภูมิคุ้มกัน ควบคุมน้ำหนัก ลดความเสี่ยงในการเกิดโรคต่าง ๆ จากความเครียด เคลียร์สมองให้ปลอดโปร่งจากความเครียดเรื่องเรียน หรือ เรื่องงาน ทำให้สมองพร้อมกับการตัดสินใจในเรื่องต่าง ๆ ได้ดียิ่งขึ้น 

5.ความดันโลหิตต่ำลง การได้พักผ่อน เพื่อลดความเครียด สร้างความสมดุลให้กับร่างกาย เมื่อร่างกายได้อยู่ในสถานะผ่อนคลาย จะทำให้การหายใจช้าลง ระบบสูบฉีดเลือดทำงานอย่างค่อยเป็นค่อยไป อัตราการเต้นของหัวใจเองก็ทำงานช้าลงไปด้วย การพักผ่อนที่ดีจะทำให้ช่วยลดความดันโลหิตให้ต่ำลง และ ช่วยควบคุมน้ำตาลในเลือดได้

6.ระบบย่อยอาหารทำงานดีขึ้น การได้พักผ่อน เพื่อลดหย่อนความเครียดที่สะสม ส่งผลโดยตรงให้ระบบย่อยอาหารทำงานได้ดีขึ้น นักวิจัยได้พบว่า การพักผ่อน คือหนึ่งในตัวช่วยลดอาการเจ็บปวดจากลำไส้บิด และ จัดการกับความผิดปกติของระบบย่อยอาหารได้อย่างตรงจุด

7.กล้ามเนื้อรู้สึกผ่อนคลายมากขึ้น เมื่อร่างกายถูกใช้งานอย่างหนัก และ เกิดความเครียด กล้ามเนื้อจะหดตัว หรือเกร็งตัว ทำให้รู้สึกปวดเมื่อย และไม่สบายตัว การได้พักผ่อนจึงเป็นยาคลายกล้ามเนื้อที่ดีที่สุด ทำให้สมองรู้สึกสงบ ช่วยทำให้กล้ามเนื้อค่อย ๆ คลายตัว ไม่รู้สึกปวดเมื่อยหรือตึงเครียด