Mercedes-Benz ถึง Toyota รอยทางแบรนด์รถเก่าในไทย

Mercedes-Benz, Ford, Nissan และ Toyota ไม่ได้เป็นแค่ชื่อบนถนนไทย แต่เป็นร่องรอยของตลาดรถที่เปลี่ยนผ่านมาหลายยุค

รถยนต์ในไทยมีเรื่องเล่ายาวกว่าภาพโชว์รูมสมัยใหม่มาก ตั้งแต่วันที่รถยังเป็นของแปลกใหม่ในสยาม ไปจนถึงยุคที่รถกลายเป็นส่วนหนึ่งของบ้าน ถนน โรงงาน และการเดินทางประจำวัน แบรนด์ที่อยู่ในความทรงจำของคนไทยจึงไม่ได้มีแค่รถรุ่นใหม่ แต่รวมถึงชื่อเก่าอย่าง Daimler, Datsun, Austin, Volkswagen และ Fiat ด้วย

หัวข้อนี้ดูเหมือนเป็นการจัดอันดับแบรนด์รถเก่า แต่ถ้ามองให้ดี จะเห็นเส้นทางของเศรษฐกิจไทยด้วย ยุโรปเข้ามาก่อนในฐานะรถของชนชั้นนำ อเมริกันมีบทบาทในยุคหลังสงครามและฐานทัพ ส่วนญี่ปุ่นค่อย ๆ โตจากความคุ้มค่า ความทน และเครือข่ายบริการที่เข้าใกล้คนใช้รถมากขึ้น

ยุคยุโรปและอเมริกัน รถยนต์ยังเป็นของใหม่บนถนนไทย

ชื่อแรกที่เลี่ยงไม่ได้คือ Mercedes-Benz เพราะต้นเรื่องโยงกับรถเดมเลอร์ ซึ่งเป็นรถยนต์พระที่นั่งคันแรกของสยามในปี 2444 ก่อนที่รถเมอร์เซเดสคันแรกจะถูกสั่งเข้ามาในปี 2447 เส้นทางของแบรนด์นี้จึงผูกกับภาพรถหรูเยอรมันในไทยมาตั้งแต่ต้น และต่อมามีตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการในปี 2490 ก่อนตั้งโรงงานประกอบในไทยช่วงปี 2522

Ford เป็นอีกชื่อที่คนรุ่นก่อนคุ้นในฐานะรถอเมริกันยุคบุกเบิก ผ่านตัวแทนจำหน่ายชื่อแองโกล-ไทยในช่วงปี 2490 รุ่นอย่างฟอร์ด แองเกลียเคยเป็นภาพจำของถนนไทย ก่อนที่ฟอร์ดจะร่วมทุนตั้งบริษัท อุตสาหกรรมรถยนต์ไทย ในปี 2503 และกลับมาลงทุนอีกครั้งในปี 2538 จนวันนี้ชื่อฟอร์ดยังแข็งแรงในกลุ่มรถกระบะและรถอเนกประสงค์

ฝั่งอังกฤษมี Austin ที่เคยเป็นรถเล็กขวัญใจคนไทยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเฉพาะ Austin Seven และ Austin Mini ช่วงปี 2500 ถึง 2510 รถออสตินแทบเป็นภาพคุ้นของกรุงเทพฯ แต่เมื่อรถเอเชียราคาย่อมเยาเข้ามาแรงกว่า บทบาทของออสตินก็ค่อย ๆ ลดลงและหายจากตลาดไทยในช่วงปี 2520

Volkswagen หรือรถโฟล์คในปากคนไทย มีภาพจำชัดมากจากรถเต่าและรถตู้โฟล์คหน้าวี รถเต่าเริ่มถูกนำเข้ามาในช่วงปี 2490 ด้วยหน้าตาเป็นมิตรและเครื่องยนต์ระบายความร้อนด้วยอากาศที่ดูแลง่าย ส่วนรถตู้หน้าวีกลายเป็นสัญลักษณ์เฉพาะยุค แม้ปัจจุบันไม่ได้ทำตลาดรถเล็กแบบเดิม แต่ชื่อโฟล์คยังอยู่ในกลุ่มรถตู้พรีเมียม

สำหรับ Dodge บทบาทของแบรนด์นี้เกี่ยวพันกับช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามเวียดนาม รถกระบะและรถเก๋งขนาดใหญ่เคยถูกใช้ทั้งในงานราชการและกลุ่มผู้มีฐานะในพื้นที่ที่มีฐานทัพอเมริกัน เมื่อบริบทการเมืองเปลี่ยน และรถขนาดเล็กจากญี่ปุ่นเข้ามาแทนที่ ดอดจ์จึงค่อย ๆ ถอนตัวจากตลาดรถยนต์นั่งไทยในช่วงปี 2520

รถญี่ปุ่นขึ้นมาเปลี่ยนสมดุลตลาดไทย

Nissan เริ่มจากชื่อดัตสันและสยามกลการ โดยเข้ามาทำตลาดในไทยตั้งแต่ปี 2495 ผ่านคุณถาวร พรประภา รถกระบะดัตสัน ช้างเหยียบเป็นหนึ่งในรุ่นที่คนไทยจำได้จากความอึดทน ก่อนเปลี่ยนชื่อการค้าจากดัตสันมาเป็นนิสสันทั้งหมดในปี 2529 และยังเดินต่อในตลาดไทยจนถึงยุครถยนต์ไฟฟ้า

Toyota เข้ามาอย่างเป็นทางการตั้งแต่ พ.ศ. 2499 หรือ ค.ศ. 1956 เริ่มจากการนำเข้ารถสำเร็จรูปในชื่อบริษัท โตโยตา มอเตอร์ เซลส์ บนถนนสีลม ก่อนตั้งบริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด วันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2505 และเปิดโรงงานประกอบที่สำโรงในปี 2507 จุดเปลี่ยนของโตโยต้าคือการฝ่าความเชื่อเดิมที่ว่ารถญี่ปุ่นไม่ทนเท่ารถยุโรป ก่อนดันตัวเองขึ้นมาเป็นชื่อหลักของตลาดไทย

Fiat เคยมีบทบาทมากในไทยยุค 60s ถึง 70s โดยรุ่น Fiat 500 และ Fiat 1100 เคยพบเห็นบนถนนกรุงเทพฯ ผ่านการดูแลของบริษัท กรรณสูตพาณิชย์ แต่เมื่อรถญี่ปุ่นมีราคาถูกกว่าและอะไหล่หาง่ายกว่า เฟียตก็ค่อย ๆ เลือนจากตลาดไทย แม้เคยพยายามกลับมาทำตลาดรถเล็กอีกหลายครั้ง

Mitsubishi เริ่มก้าวแรกในไทยเมื่อปี 2504 และสร้างชื่อจากรถเก๋งแลนเซอร์ โดยเฉพาะในยุค 90s ก่อนเปิดโรงงานขนาดใหญ่ที่นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบังในปี 2535 ซึ่งกลายเป็นฐานผลิตเพื่อส่งออกรถกระบะ ปัจจุบันชื่อมิตซูบิชิยังติดตลาดจากรถกระบะไทรทันและรถอเนกประสงค์

ปิดท้ายด้วย BMW ที่เริ่มจำหน่ายในไทยครั้งแรกในปี 2504 ผ่านกลุ่มพระนครยนตรการ ก่อนบริษัทแม่เข้ามาตั้งบีเอ็มดับเบิลยู กรุ๊ป ประเทศไทย ในปี 2541 และสร้างโรงงานที่ระยองในปี 2543 ความพิเศษของโรงงานนี้ในต้นฉบับระบุว่าเป็นแห่งเดียวในโลกที่ประกอบทั้งรถยนต์บีเอ็มดับเบิลยู มินิ และมอเตอร์ไซค์บีเอ็มดับเบิลยู มอเตอร์ราด

รายชื่อเหล่านี้ทำให้เห็นว่ารถยนต์ในไทยไม่ได้เดินมาเป็นเส้นตรง แบรนด์ที่เคยครองถนนบางชื่อหายไป บางชื่อปรับตัวกลับมา และบางชื่อกลายเป็นฐานการผลิตสำคัญของประเทศ คำถามที่ชวนคิดต่อคือ อีกหลายสิบปีข้างหน้า แบรนด์รถยุคไฟฟ้าที่เห็นบนถนนวันนี้ จะถูกเล่าในฐานะ “รถเก่าแก่ในไทย” แบบเดียวกันหรือไม่