อายุยืนยาวกว่าประวัติศาสตร์ชาติ! เปิดตำนาน “ฉลามกรีนแลนด์” สัตว์มีกระดูกสันหลังอายุเกือบ 400 ปี ยังมีชีวิตอยู่

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งแล้วถึงกับต้องหยุดอ่านช้า ๆ ทีละบรรทัด เพราะเป็นเรื่องราวที่ไม่เพียงน่าทึ่งทางวิทยาศาสตร์ หากแต่ชวนให้มนุษย์อย่างเราตระหนักว่า โลกใบนี้ยังมีสิ่งมีชีวิตที่อยู่เหนือกาลเวลาและประวัติศาสตร์มนุษย์อย่างแท้จริง

ท่ามกลางความมืดมิดและความหนาวเหน็บของมหาสมุทรอาร์กติก นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบความจริงอันน่าพิศวงเกี่ยวกับ “ฉลามกรีนแลนด์” (Greenland Shark) ซึ่งถูกบันทึกอย่างเป็นทางการว่าเป็น สัตว์มีกระดูกสันหลังที่มีอายุยืนยาวที่สุดในโลก ยืนยาวกว่าเต่าบกยักษ์ สัตว์บกที่อายุยืนที่สุด ถึงเกือบ สองเท่า

ข้อมูลจากการศึกษาพบว่า มีฉลามกรีนแลนด์บางตัวที่มีอายุ ยืนยาวเกือบ 400 ปี หากย้อนเวลากลับไปช่วงที่มันถือกำเนิด จะตรงกับปี ค.ศ. 1627 ซึ่งในประเทศไทยอยู่ในสมัย สมเด็จพระเจ้าทรงธรรม แห่งกรุงศรีอยุธยา
กล่าวได้ว่า ขณะที่ประวัติศาสตร์ชาติไทยและโลกเปลี่ยนผ่านมาหลายยุคหลายสมัย ฉลามตัวนี้ยังคงแหวกว่ายอยู่ใต้ผืนน้ำเยือกแข็งอย่างเงียบงัน
รายงานของ National Geographic เปิดเผยว่า ฉลามกรีนแลนด์เป็นสัตว์ที่เติบโตช้าที่สุดชนิดหนึ่งในโลก มีอัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ยเพียง ปีละประมาณ 1 เซนติเมตร เท่านั้น แต่สามารถมีความยาวลำตัวได้ถึง 5–7 เมตร ซึ่งสะท้อนถึงอายุขัยที่ยาวนานเกินกว่าสัตว์ชนิดใดบนบกจะเทียบได้

คำถามสำคัญคือ นักวิทยาศาสตร์ทราบอายุของฉลามเหล่านี้ได้อย่างไร
จูลียัส นีลเซน (Julius Nielsen) นักชีววิทยาทางทะเลจากมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน อธิบายว่า ทีมวิจัยใช้เทคนิคการตรวจวัด คาร์บอนกัมมันตรังสี (Carbon Dating) ซึ่งเป็นวิธีเดียวกับการตรวจอายุวัตถุโบราณ

อย่างไรก็ตาม การตรวจไม่ได้ทำกับกระดูก แต่ทำกับ โปรตีนในเลนส์ตา ของฉลามกรีนแลนด์ เนื่องจากเลนส์ตาจะก่อตัวตั้งแต่ฉลามยังเป็นตัวอ่อนและ ไม่เปลี่ยนแปลงตลอดอายุขัย

ผลการตรวจพบว่า ฉลามส่วนใหญ่มีอายุเฉลี่ย 200–300 ปี และตัวที่มีขนาดใหญ่ที่สุดมีช่วงอายุที่คำนวณได้ว่าอยู่ใน ต้นศตวรรษที่ 17

ความน่าทึ่งของฉลามกรีนแลนด์ไม่ได้หยุดอยู่ที่อายุขัย แต่ยังรวมถึง วงจรชีวิตที่ช้าจนแทบไม่น่าเชื่อ

ข้อมูลจาก องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ระบุว่า
ฉลามกรีนแลนด์จะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่อมีอายุประมาณ 150 ปีขึ้นไป
มีระยะเวลาตั้งครรภ์เฉลี่ย 8 ปี และอาจยาวนานถึง 18 ปี ซึ่งถือว่ายาวนานที่สุดในอาณาจักรสัตว์

ใช้ชีวิตอยู่ในน่านน้ำที่มีอุณหภูมิติดลบ ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานช้ามาก เป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยชะลอการเสื่อมของเซลล์

แม้จะเป็นนักล่าแห่งทะเลลึก แต่ฉลามกรีนแลนด์จำนวนมากกลับมีปัญหาทางสายตา เนื่องจากมีปรสิตชื่อ Ommatokoita elongata เกาะที่ดวงตาจนเกือบตาบอด อย่างไรก็ตาม พวกมันยังคงดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยประสาทสัมผัสอื่น ๆ ท่ามกลางความมืดใต้ธารน้ำแข็ง

ปัจจุบัน ฉลามกรีนแลนด์ถูกจัดอยู่ในสถานะ ใกล้เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เนื่องจากการขยายพันธุ์ที่ช้ามาก ทำให้ประชากรไม่สามารถฟื้นตัวได้ง่าย หากถูกล่าหรือติดมากับเครื่องมือประมง

การค้นพบและการศึกษานี้จึงไม่เพียงเป็นความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ แต่ยังเป็น เครื่องเตือนใจมนุษยชาติ ว่ามีสิ่งมีชีวิตบางชนิดที่อยู่รอดผ่านกาลเวลานับศตวรรษ และสมควรได้รับการปกป้อง เพื่อให้ “ยักษ์ใหญ่แห่งทะเลลึก” เหล่านี้ยังคงอยู่เป็นพยานแห่งประวัติศาสตร์โลกต่อไป