เปิดความลับ! ใครคือผู้ค้นพบ "ออกซิเจน" คนแรกของโลก?

รู้ไหมว่า "ออกซิเจน" ที่เราหายใจอยู่ทุกวัน ใครเป็นคนเจอคนแรก?

เราทุกคนรู้ดีว่าถ้าขาด "ออกซิเจน" (Oxygen) เราคงมีชีวิตอยู่ไม่ได้เกินไม่กี่นาที แต่เชื่อหรือไม่ว่า มนุษยชาติเพิ่งจะมารู้จักเจ้าก๊าซชนิดนี้อย่างเป็นทางการเมื่อไม่กี่ร้อยปีมานี้เอง! วันนี้เราจะพาทุกคนย้อนเวลากลับไปในช่วงศตวรรษที่ 18 เพื่อดูความวุ่นวายและการชิงไหวชิงพริบของการค้นพบที่เปลี่ยนโฉมหน้าวิชาเคมีไปตลอดกาล

ยุคที่โลกยังเชื่อเรื่อง "ฟลอจิสตัน" (Phlogiston)

ก่อนที่จะมีการค้นพบออกซิเจน นักวิทยาศาสตร์ในสมัยนั้นเชื่อในทฤษฎีที่ชื่อว่า "ฟลอจิสตัน" พวกเขาเชื่อว่าวัตถุใดก็ตามที่เผาไหม้ได้ จะมีสารลึกลับที่ชื่อฟลอจิสตันสะสมอยู่ภายใน และเมื่อเผาไหม้ สารนี้ก็จะหลุดลอยออกไปในอากาศ ยิ่งวัตถุนั้นมีฟลอจิสตันมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งไหม้ไฟได้ดีเท่านั้น นี่คือความเชื่อหลักที่ขัดขวางการทำความเข้าใจเรื่องก๊าซมานานนับร้อยปี

คาร์ล วิลเฮล์ม เชเลอ: ผู้มาก่อนกาลแต่ไร้โชค

หากถามว่าใครคือคนแรกที่แยกก๊าซออกซิเจนออกมาได้จริงๆ คำตอบคือ คาร์ล วิลเฮล์ม เชเลอ (Carl Wilhelm Scheele) เภสัชกรชาวสวีเดนผู้เงียบขรึม

ในปี ค.ศ. 1772 (หรือก่อนการประกาศตัวของเพรสลีย์ถึง 2 ปี) เชเลอได้ทำการทดลองที่น่าทึ่งโดยการเผาสารประกอบหลายชนิด เช่น โพแทสเซียมไนเตรต (ดินประสิว), แมงกานีสออกไซด์ และปรอทออกไซด์ เขาพบว่ามันปลดปล่อยก๊าซชนิดหนึ่งออกมา ซึ่งเขารู้สึกทึ่งมากเพราะก๊าซนี้ช่วยให้การเผาไหม้รุนแรงขึ้นกว่าอากาศปกติ

เชเลอเรียกมันว่า "อากาศไฟ" (Fire Air) แต่น่าเสียดายอย่างยิ่งที่เขาตีพิมพ์ผลงานล่าช้าไปจนถึงปี 1777 ทำให้ชื่อเสียงของเขาถูกบดบังด้วยนักวิทยาศาสตร์คนถัดมา

โจเซฟ เพรสลีย์: ผู้ประกาศศักดาให้โลกได้รับรู้

ในวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1774 โจเซฟ เพรสลีย์ (Joseph Priestley) นักวิทยาศาสตร์และนักบวชชาวอังกฤษ ได้ทำการทดลองที่กลายเป็นตำนาน เขาใช้เลนส์รวมแสงอาทิตย์ (Burning Lens) โฟกัสไปที่ก้อนปรอทออกไซด์สีแดงในหลอดแก้วคว่ำ

ผลที่ได้คือมีก๊าซประหลาดพุ่งออกมา เขาพบว่า:

• ก๊าซนี้ทำให้เทียนที่จวนจะดับ กลับสว่างจ้าขึ้นมาทันที
• เขาลองใส่หนูเข้าไปในโหลที่มีก๊าซนี้ ปรากฏว่าหนูอยู่ได้นานกว่าปกติและดูร่าเริงผิดปกติ
• และที่เด็ดที่สุดคือ เขาได้ลอง "สูด" มันเข้าไปเอง! เพรสลีย์บันทึกว่าเขารู้สึกเบาสบายและสดชื่นอย่างบอกไม่ถูก

เพรสลีย์เรียกมันว่า "อากาศที่ปราศจากฟลอจิสตัน" (Dephlogisticated Air) แม้เขาจะค้นพบก๊าซบริสุทธิ์นี้ แต่เขาก็ยังคงยึดติดกับทฤษฎีเก่าและไม่เข้าใจว่าสิ่งที่เขาค้นพบคือธาตุใหม่

แอนตวน ลาวัวซีเย: ผู้มอบชื่อ "ออกซิเจน"

เรื่องนี้จะไม่สมบูรณ์ถ้าไม่มี แอนตวน ลาวัวซีเย (Antoine Lavoisier) นักเคมีชาวฝรั่งเศส เมื่อเขาได้ฟังเรื่องการทดลองของเพรสลีย์ เขาก็รีบลงมือทำทันที ลาวัวซีเยเป็นคนช่างสังเกตและละเอียดแม่นยำ เขาคือคนที่สรุปได้ว่า:

1. ก๊าซนี้ไม่ใช่แค่ "อากาศที่ไม่มีฟลอจิสตัน" แต่เป็นธาตุเคมีชนิดใหม่
2. มันเป็นส่วนประกอบหนึ่งของชั้นบรรยากาศโลก (ประมาณ 21%)
3. เขาตั้งชื่อมันว่า "Oxygen" ซึ่งมาจากภาษากรีกที่แปลว่า "ผู้สร้างกรด" (เพราะตอนนั้นเขาเข้าใจผิดว่าก๊าซนี้เป็นส่วนประกอบของกรดทุกชนิด)

ทำไมการค้นพบนี้ถึงสำคัญกับเรา?

การค้นพบออกซิเจนไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องในห้องแล็บ แต่มันคือการปูทางไปสู่ความรู้สมัยใหม่มากมาย:

• การแพทย์: การใช้ออกซิเจนช่วยชีวิตผู้ป่วยในโรงพยาบาล
• วิศวกรรม: การสันดาปในเครื่องยนต์และการเชื่อมโลหะ
• ชีววิทยา: การเข้าใจระบบการหายใจของสิ่งมีชีวิตและการทำงานของเซลล์
• ดาราศาสตร์: การมองหาชีวิตบนดาวเคราะห์ดวงอื่นผ่านการตรวจหาออกซิเจน

สรุปแล้ว แม้ว่าเชเลอจะเป็นคนพบคนแรก เพรสลีย์จะเป็นคนประกาศคนแรก และลาวัวซีเยจะเป็นคนตั้งชื่อคนแรก ทั้งสามคนต่างก็มีส่วนสำคัญที่ทำให้เรารู้จักสิ่งที่สำคัญที่สุดต่อลมหายใจของเราในทุกวันนี้!

แล้วเพื่อนๆ ล่ะครับ คิดว่าใครควรได้รับเครดิตมากที่สุดในการค้นพบครั้งนี้? ลองคอมเมนต์บอกกันหน่อยนะ!