ภาวะอุจจาระตกค้าง ขับถ่ายออกไม่หมด ทำให้มีการตกค้างอยู่ภายในลำไส้

อุจจาระตกค้าง เป็นภาวะที่ขับถ่ายอุจจาระออกไม่หมด ทำให้มีการตกค้างอยู่ภายในลำไส้ หากปล่อยไว้เป็นเวลานานจนอุจจาระเกาะติดแน่น เมื่อมีอุจจาระใหม่ก็จะไม่สามารถขับอุจจาระเก่าออกไปได้ กลายเป็นอุจจาระที่แข็งติดแน่นสะสม ไม่สามารถออกไปจากลำไส้ได้ ส่งผลให้มีอาการท้องผูกรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ หายใจติดขัด แน่นท้อง รู้สึกมีลมจำนวนมาก

สาเหตุของภาวะอุจจาระตกค้าง สามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศทุกวัย แม้แต่ผู้ที่มีสุขภาพดี หรือ อุจจาระทุกวัน โดยมีสาเหตุ ดังนี้

1.การเบ่งถ่ายอุจจาระผิดวิธี เช่น การเบ่งถ่ายขณะหายใจเข้าแล้วแขม่วท้อง   

2.กลั้นอุจจาระ เช่น ต้องอั้นอุจจาระในระหว่างการเดินทาง ระหว่างการประชุม หรือ สถานการณ์ต่าง ๆ จนต้องกลั้นอุจจาระไว้ไม่สามารถเข้าห้องน้ำขณะรู้สึกปวดได้  

3.กินอาหารไม่ถูกวิธี กินอาหารไขมันสูง เช่น เนื้อแดง หรือ อาหารที่ย่อยยาก ไม่มีกากใย รวมถึงอาหารที่ทำให้เกิดอาการอืดแน่นท้อง ไม่กินผัก ผลไม้ กินอาหารที่มีกากใยน้อยเกินไป กินอาหารประเภท แป้ง ไขมัน และ น้ำตาล มากจนเกินไป

4.ขาดการออกกำลังกาย และ ดื่มน้ำน้อย ดื่มน้ำไม่เพียงพอ จึงขาดการกระตุ้นการทำงานของระบบขับถ่าย

การป้องกัน ลดความเสี่ยงในการเกิดอุจจาระอุดตัน

1.ฝึกขับถ่ายให้เป็นเวลาทุกวัน โดยเฉพาะช่วงเช้าหลังตื่นนอน ประมาณ 5-7 น. ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุด

2.ฝึกเบ่งถ่ายอุจจาระอย่างถูกวิธี ให้นั่งบนโถชักโครกแล้วโค้งตัวไปด้านหน้าเล็กน้อย กรณีที่เท้าเหยียบไม่ถึงพื้นหรือเป็นเด็ก ควรมีที่วางเท้า เพื่อออกแรงเบ่งอุจจาระได้ดีขึ้น 

3.สำหรับคนที่ขับถ่ายยาก วิธีถ่ายให้หมดท้อง อาจใช้มือกดท้องด้านซ้ายล่างขณะขับถ่ายเพื่อช่วยกระตุ้นให้ลำไส้เคลื่อนตัวได้ดีขึ้น ฝึกหายใจให้ถูกวิธี โดยหายใจเข้าท้องป่อง หายใจออกท้องแฟบ ไม่ควรเกร็งขณะเบ่งถ่าย

4.ลดการกินอาหารที่มีไขมันสูง เพิ่มการกินอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผัก ผลไม้ต่าง ๆ และ ดื่มน้ำให้พอเพียงในทุกวัน

5.พยายามไม่กลั้นอุจจาระเด็ดขาด ควรขับถ่ายทันทีที่ปวด หากยังไม่ปวดอุจจาระแต่จำเป็นต้องออกนอกบ้าน ไม่ควรพยายามเบ่งขณะที่ยังไม่ปวด เนื่องจากการเบ่งอุจจาระแรง ๆ เป็นการกระตุ้นและเพิ่มแรงดันในลำไส้ หากทำบ่อยอาจทำให้ลำไส้โป่งพอง เกิดริดสีดวงทวารได้

6.กรณีที่ท้องผูก ควรกินอาหารที่มีโปรไบโอติกเพิ่ม เช่น นมเปรี้ยว ชาหมัก