เซลลูไลท์ คืออะไร? ปัญหาผิวเปลือกส้มที่หลายคนกังวล แก้ได้อย่างไร

เซลลูไลท์ คืออะไร? ปัญหาผิวเปลือกส้มที่หลายคนกังวล แก้ได้อย่างไร

เซลลูไลท์ หรือที่หลายคนเรียกกันว่า ผิวเปลือกส้ม เป็นปัญหาผิวที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้หญิง แม้จะมีน้ำหนักตัวปกติหรือรูปร่างผอมเพรียวก็สามารถเกิดขึ้นได้ ลักษณะผิวที่ไม่เรียบเนียน ขรุขระเป็นคลื่น มักสร้างความกังวลและลดความมั่นใจในการแต่งตัวและใช้ชีวิตประจำวัน บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักว่าเซลลูไลท์คืออะไร เกิดจากสาเหตุใด มีทั้งหมดกี่ชนิด และมีแนวทางดูแลหรือแก้ไขอย่างไรให้ผิวกลับมาดูเรียบเนียนและมั่นใจมากขึ้น

 

เซลลูไลท์ คืออะไร? ทำไมถึงถูกเรียกว่าผิวเปลือกส้ม

เซลลูไลท์ (Cellulite) คือ ลักษณะผิวที่มีความไม่เรียบเนียน เกิดจากการที่ไขมันใต้ผิวหนังแทรกตัวขึ้นมาระหว่างเส้นใยคอลลาเจนและเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ส่งผลให้ผิวด้านบนดูเป็นคลื่น ขรุขระ หรือเป็นรอยบุ๋มคล้ายผิวเปลือกส้ม จึงเป็นที่มาของคำว่า “ผิวเปลือกส้ม” ที่หลายคนคุ้นเคย

โดยทั่วไป เซลลูไลท์มักไม่เกิดขึ้นพร้อมกันทั่วทั้งร่างกาย แต่มักพบบริเวณที่มีไขมันสะสมใต้ผิวหนังมาก เช่น ต้นขา บั้นท้าย หน้าท้อง หรือท้องแขน แม้จะพบได้บ่อยในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน แต่ในความเป็นจริง คนที่มีรูปร่างผอมหรือมีน้ำหนักปกติก็สามารถมีเซลลูไลท์ได้เช่นกัน

เซลลูไลท์ไม่ใช่โรค และไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพโดยตรง แต่เป็นปัญหาด้านรูปลักษณ์ที่ส่งผลต่อความมั่นใจ ทำให้หลายคนมองหาวิธีดูแลและลดเลือนเซลลูไลท์ให้ผิวกลับมาดูเรียบเนียนมากขึ้น

โครงสร้างผิวหนังและกลไกการเกิดเซลลูไลท์

ผิวหนังของมนุษย์สามารถแบ่งออกเป็น 3 ชั้นหลัก ได้แก่

1. ชั้นหนังกำพร้า (Epidermis)
2. ชั้นหนังแท้ (Dermis)
3. ชั้นไขมันใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Fat)

ชั้นไขมันใต้ผิวหนังมีหน้าที่สำคัญในการกักเก็บพลังงาน ให้ความอบอุ่น ลดแรงกระแทก และช่วยในการผลิตฮอร์โมนบางชนิด ภายในชั้นนี้ยังมีเส้นเลือดและระบบน้ำเหลืองจำนวนมาก

เมื่อไขมันในชั้นใต้ผิวมีปริมาณมากขึ้น และดันตัวแทรกผ่านเส้นใยคอลลาเจนที่อ่อนแอหรือจัดเรียงตัวไม่สม่ำเสมอ จะทำให้ผิวด้านบนเกิดลักษณะเป็นคลื่นหรือรอยบุ๋ม ซึ่งก็คือเซลลูไลท์นั่นเอง

กลไกการเกิดเซลลูไลท์

• คอลลาเจนอ่อนแอ
  เมื่อโครงสร้างคอลลาเจนไม่แข็งแรง ไขมันสามารถดันตัวขึ้นมาได้ง่าย ทำให้ผิวไม่เรียบ
• ระบบไหลเวียนเลือดและน้ำเหลืองไม่ดี
  ของเสียสะสม ไขมันบวมตัว และเกิดพังผืด ทำให้เซลลูไลท์เห็นชัดขึ้น

ด้วยเหตุนี้ เซลลูไลท์จึงกำจัดได้ยากกว่าไขมันทั่วไป และแม้ลดน้ำหนักแล้ว รอยผิวเปลือกส้มก็อาจยังคงอยู่

เซลลูไลท์ เกิดจากสาเหตุและปัจจัยใดได้บ้าง?

การทำความเข้าใจถึงสาเหตุของการเกิดเซลลูไลท์ จะช่วยให้สามารถหลีกเลี่ยง ป้องกัน และวางแผนดูแลผิวได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น โดยเซลลูไลท์สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัยร่วมกัน ดังนี้

• การรับประทานอาหารมากเกินความจำเป็น
  เมื่อร่างกายได้รับพลังงานจากอาหารมากเกินกว่าที่ใช้ พลังงานส่วนเกินจะถูกเปลี่ยนและสะสมในรูปแบบของไขมันใต้ผิวหนัง ซึ่งมีโอกาสพัฒนาเป็นเซลลูไลท์ในระยะยาว
• การเลือกรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม
  อาหารที่มีไขมันสูง น้ำตาลสูง และคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยว แม้รับประทานในปริมาณไม่มาก ก็สามารถทำให้ร่างกายได้รับพลังงานเกินและสะสมเป็นไขมันได้ง่าย ส่งผลให้เกิดเซลลูไลท์
• ขาดการออกกำลังกาย
  การไม่ขยับร่างกายทำให้ระบบไหลเวียนเลือดและน้ำเหลืองทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ของเสียจึงสะสมในชั้นไขมันใต้ผิวหนังมากขึ้น และเพิ่มโอกาสการเกิดเซลลูไลท์
• การลดน้ำหนักผิดวิธี
  การอดอาหารหรือควบคุมอาหารอย่างรุนแรง อาจทำให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะขาดพลังงาน ส่งผลให้ร่างกายพยายามสะสมไขมันไว้มากขึ้น จึงเกิดเซลลูไลท์ได้ แม้น้ำหนักตัวจะลดลงก็ตาม
• พฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ไม่เหมาะสม
  พฤติกรรมบางอย่าง เช่น การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ ดื่มน้ำน้อย ยืนหรือนั่งท่าเดิมเป็นเวลานาน รวมถึงการสวมเสื้อผ้ารัดรูป อาจรบกวนระบบไหลเวียนและเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดเซลลูไลท์
• ฮอร์โมน
  ฮอร์โมน โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจน มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสะสมไขมันใต้ผิวหนัง ทำให้ผู้หญิงมีโอกาสเกิดเซลลูไลท์ได้มากกว่าผู้ชาย โดยเฉพาะในช่วงวัยรุ่น ตั้งครรภ์ หรือวัยหมดประจำเดือน
• พันธุกรรม
  หากมีประวัติคนในครอบครัวมีปัญหาเซลลูไลท์ โครงสร้างผิวและการกระจายไขมันอาจถูกถ่ายทอดทางพันธุกรรม ทำให้มีโอกาสเกิดเซลลูไลท์ได้ง่ายขึ้น

เซลลูไลท์มีกี่ระยะ?

เซลลูไลท์ สามารถแบ่งตามระดับความรุนแรงของลักษณะผิวได้ทั้งหมด 4 ระยะ โดยแต่ละระยะจะมีความแตกต่างกันทั้งในด้านการมองเห็นและการดูแล ดังนี้

• ระยะที่ 0 (Cellulite Stage 0)
  เป็นระยะเริ่มต้นที่ยังไม่สามารถมองเห็นเซลลูไลท์ได้ด้วยตาเปล่า ผิวภายนอกดูเรียบเนียนตามปกติ แต่เมื่อบีบหรือจับผิวบริเวณที่มีไขมันสะสม อาจสัมผัสได้ถึงก้อนเล็ก ๆ หรือพังผืดใต้ผิวหนัง
• ระยะที่ 1 (Cellulite Stage 1)
  เมื่อบีบหรือจับผิว จะเริ่มเห็นผิวเป็นลักษณะก้อนหรือรอยคลื่นเล็ก ๆ ชัดเจนขึ้น แต่ในท่ายืนหรือนอนตามปกติยังไม่เห็นรอยเซลลูไลท์อย่างชัดเจน
• ระยะที่ 2 (Cellulite Stage 2)
  สามารถมองเห็นลักษณะผิวเปลือกส้มได้ชัดเจนในขณะยืน แต่เมื่ออยู่ในท่านอน รอยเซลลูไลท์จะลดลงหรือมองไม่เห็น เนื่องจากผิวไม่ได้ถูกดึงตึง
• ระยะที่ 3 (Cellulite Stage 3)
  เป็นระยะที่มีความรุนแรงมากที่สุด สามารถเห็นรอยบุ๋มลึกและผิวเปลือกส้มได้ชัดเจนในทุกอิริยาบถ ทั้งท่ายืนและท่านอน เป็นระยะที่ต้องใช้การดูแลอย่างต่อเนื่อง และอาจต้องอาศัยตัวช่วยเฉพาะทาง

เซลลูไลท์มีกี่ชนิด? ต่างกันอย่างไร

เซลลูไลท์ไม่ได้มีลักษณะเหมือนกันทั้งหมด แต่สามารถแบ่งออกได้ตามลักษณะของผิว ความแข็ง ความนิ่ม และสาเหตุที่ทำให้เกิด โดยทั่วไป เซลลูไลท์สามารถแบ่งออกได้ 5 ชนิดหลัก ซึ่งแต่ละชนิดมีความแตกต่างกัน ดังนี้

1. Hard Cellulite

Hard Cellulite เป็นเซลลูไลท์ที่มีลักษณะแข็ง เมื่อมองภายนอกจะเห็นผิวเป็นคลื่นไม่เรียบ และเมื่อสัมผัสจะรู้สึกขรุขระหรือแข็งคล้ายเปลือกส้ม มักยึดติดแน่นกับชั้นผิว
เซลลูไลท์ชนิดนี้สามารถพบได้ทั้งในคนที่มีน้ำหนักตัวมากและคนที่มีน้ำหนักตัวปกติหรือผอม และถือเป็นชนิดที่ดูแลได้ยากกว่าชนิดอื่น เนื่องจากมักมีพังผืดร่วมด้วย

2. Soft Cellulite

Soft Cellulite เป็นเซลลูไลท์ที่มีลักษณะนิ่ม แตกต่างจาก Hard Cellulite อย่างชัดเจน แม้จะไม่รู้สึกแข็งเมื่อสัมผัส แต่ยังสามารถมองเห็นผิวที่ไม่เรียบเนียนได้
มักพบในผู้ที่มีไขมันสะสมจำนวนมากและขาดการออกกำลังกาย โดยจะเห็นได้ชัดในบริเวณที่มีไขมันสะสม เช่น ต้นขา ท้องแขน บั้นท้าย และหน้าท้อง

3. Edematous Cellulite

Edematous Cellulite เป็นเซลลูไลท์ที่เกิดจากปัญหาระบบไหลเวียนเลือดและน้ำเหลืองทำงานได้ไม่ดี ผิวบริเวณที่เป็นมักมีอาการบวม
เมื่อกดลงไปจะเกิดรอยบุ๋มและคืนตัวช้า และในบางรายอาจรู้สึกเจ็บเมื่อถูกกดทับ ถือเป็นเซลลูไลท์ที่ต้องระมัดระวังและควรได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

4. Flaccid Cellulite

Flaccid Cellulite มักพบในผู้ที่มีอายุเพิ่มขึ้น หรือผู้ที่เคยน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ผิวสูญเสียความกระชับ
ลักษณะภายนอกจะเห็นผิวเป็นคลื่นไม่เรียบ แต่เมื่อสัมผัสจะรู้สึกเป็นก้อนเหลว ๆ ไม่แข็ง เกิดจากการเสื่อมสภาพของคอลลาเจนและอิลาสตินในชั้นผิว

5. Mixed Cellulite

Mixed Cellulite คือภาวะที่มีเซลลูไลท์หลายชนิดเกิดร่วมกันในคนคนเดียว ทั้ง Hard, Soft, Edematous และ Flaccid Cellulite
มักพบได้บ่อยในผู้หญิงที่เคยตั้งครรภ์หรือมีบุตรแล้ว รวมถึงผู้ที่มีพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม และขาดการดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

เซลลูไลท์มักพบบริเวณใด

• หน้าท้อง
• ท้องแขน
• ต้นขา
• สะโพกและบั้นท้าย
• ใต้คาง ต้นคอ หรือท้ายทอย
  
  

เซลลูไลท์หายได้ไหม?

เซลลูไลท์สามารถดูแลให้ลดเลือนและผิวดูเรียบเนียนขึ้นได้ แต่ต้องอาศัยการดูแลอย่างต่อเนื่อง ทั้งการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต การควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย และการใช้ตัวช่วยหรือเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่เหมาะสมกับชนิดของเซลลูไลท์ในแต่ละบุคคล

เซลลูไลท์ไม่ใช่ปัญหาของคนอ้วนเท่านั้น

ผู้หญิงมากกว่า 90% มีโอกาสเกิดเซลลูไลท์ ไม่ว่าจะผอมหรืออ้วน เนื่องจากโครงสร้างเนื้อเยื่อเกี่ยวพันของผู้หญิงเรียงตัวในแนวตั้ง ทำให้ไขมันดันขึ้นสู่ผิวได้ง่ายกว่าผู้ชาย

วิธีดูแลและลดเลือนเซลลูไลท์

1. ปรับพฤติกรรมการกินและลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม เลือกอาหารที่มีประโยชน์ ลดไขมัน น้ำตาล และแป้ง พร้อมออกกำลังกายสม่ำเสมอ
2. เทคโนโลยีคลื่น RF ช่วยสลายไขมัน กระตุ้นคอลลาเจน และลดพังผืดใต้ผิว
3. สลายไขมันด้วยความเย็น (CoolSculpting) ลดจำนวนเซลล์ไขมันเฉพาะจุด ช่วยให้ผิวเรียบขึ้น
4. การฉีดสลายไขมัน (Meso Fat) เหมาะกับเซลลูไลท์ระดับไม่รุนแรง
5. การนวดและสปา ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและน้ำเหลือง
6. การดูดไขมันหรือผ่าตัด เหมาะกับกรณีที่มีพังผืดจำนวนมาก ต้องพิจารณาโดยแพทย์

แม้เซลลูไลท์จะไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ แต่หากส่งผลต่อความมั่นใจ ก็สามารถดูแลและลดเลือนได้ด้วยการปรับพฤติกรรมควบคู่กับเทคโนโลยีที่เหมาะสม การเข้ารับคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญจะช่วยให้เลือกวิธีดูแลที่เหมาะกับสภาพผิวและร่างกายของแต่ละบุคคลได้ดียิ่งขึ้น