ย้อนรอย "ภูเขาทอง" ในอดีต ชมภาพเก่าหายาก และชีวิตคึกคักริมคลองมหานาค

ภาพถ่ายขาวดำที่ปรากฏตรงหน้า ไม่ได้เป็นเพียงแค่บันทึกของกาลเวลา แต่ยังเป็นภาพสะท้อนถึงวิถีชีวิตและภูมิทัศน์ของกรุงเทพมหานครในอดีต ภาพนี้แสดงให้เห็นทัศนียภาพอันเป็นเอกลักษณ์ของ ภูเขาทอง หรือ พระบรมบรรพต แห่ง วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ที่ตั้งตระหง่านอยู่บนเนินสูงเทียมฟ้า ผสมผสานเข้ากับภาพชีวิตอันคึกคักริมคลองเบื้องล่าง ซึ่งสันนิษฐานได้ว่าเป็นบริเวณ คลองมหานาค หรือคลองใกล้เคียง 

ภูเขาทอง ซึ่งหมายถึงพระเจดีย์บนยอด บรมบรรพต ที่วัดสระเกศฯ นั้น ถือเป็นหนึ่งในปูชนียสถานที่สำคัญยิ่งของกรุงเทพฯ การก่อสร้างเริ่มต้นในสมัยรัชกาลที่ 3 โดยมีพระราชประสงค์ให้เป็นพระปรางค์ขนาดใหญ่เทียบเท่าเจดีย์วัดภูเขาทองที่กรุงศรีอยุธยา แต่ด้วยพื้นดินที่อ่อนนุ่มทำให้โครงสร้างเกิดการทรุดตัว จนต้องถูกทิ้งไว้เป็นกองอิฐขนาดมหึมาอยู่ช่วงหนึ่ง

ต่อมาในสมัย รัชกาลที่ 4 มีพระราชดำริให้ดำเนินการก่อสร้างต่อ โดยเปลี่ยนรูปแบบเป็นการก่อภูเขาขึ้นมา และสร้างเจดีย์ทรงลังกาประดิษฐานอยู่บนยอด เปลี่ยนชื่อเป็น 'พระบรมบรรพต' การก่อสร้างแล้วเสร็จสมบูรณ์ในสมัย รัชกาลที่ 5 และมีการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ภายใน ภูเขาทองจึงกลายเป็นจุดเด่นสำคัญที่สามารถมองเห็นได้จากระยะไกล และเป็นสถานที่จัด งานวัดภูเขาทอง ที่สืบทอดมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พิธีห่มผ้าแดง ในช่วงเทศกาลลอยกระทง 

สิ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือภาพชีวิตเบื้องล่างของภูเขาทอง ภาพในอดีตแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของ คลอง ในฐานะเส้นทางคมนาคมและศูนย์กลางการค้าขายของผู้คนในกรุงเทพฯ เรือหลายลำแล่นสัญจรไปมาอย่างคับคั่ง แสดงให้เห็นถึงลักษณะของ ตลาดน้ำ หรือพื้นที่การค้าขายริมน้ำที่คึกคัก ผู้คนใช้เรือเป็นพาหนะหลักในการเดินทาง ขนส่งสินค้า และดำเนินชีวิตประจำวัน

ในภาพ เราจะเห็นบ้านเรือนที่เป็นลักษณะของเรือนไม้ปลูกเรียงรายอยู่ริมคลอง ซึ่งเป็นภาพที่สะท้อนถึงสถาปัตยกรรมและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวบางกอกที่ผูกพันกับสายน้ำอย่างแนบแน่น การมีภูเขาทองเป็นฉากหลัง ทำให้ภาพชีวิตริมคลองแห่งนี้ยิ่งดูมีมิติทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ลึกซึ้ง 

ภาพถ่ายเก่านี้เป็นเสมือนประตูเวลาที่พาเราย้อนกลับไปสัมผัสกับ 'บางกอก' ในยุคที่สายน้ำคือหัวใจหลักในการขับเคลื่อนชีวิตและเศรษฐกิจ ความแตกต่างอย่างชัดเจนระหว่างความยิ่งใหญ่ของภูเขาทองที่เป็นสัญลักษณ์ทางศาสนาและความคึกคักของการค้าขายริมคลอง เป็นเครื่องยืนยันว่าพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นศูนย์รวมทั้งทางโลกและทางธรรม เป็นจุดตัดของประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และความศรัทธาของผู้คนในอดีต

ในปัจจุบัน แม้ว่าคลองหลายสายจะถูกถมกลายเป็นถนน และภาพตลาดน้ำคึกคักเช่นนี้จะเลือนหายไป แต่ภูเขาทองยังคงตั้งตระหง่านเป็นพยานของประวัติศาสตร์ และเป็นอนุสรณ์สำคัญที่ช่วยให้เราจินตนาการถึงเสน่ห์อันน่าหลงใหลของกรุงเทพมหานครเมื่อวันวานได้เป็นอย่างดี