วัฒนธรรมความเชื่อของชาวภูไท การเรียกวิญญาณผีตายโหงกลับไปรับส่วนบุญ (ทำบุญแจกข้าวหา)

        อยู่ไหนนะตามหาด้วยการเสี่ยงทาย โยนไข่ไปเพื่อจะได้หาที่อยู่ สัญลักษณ์ที่มีนั้นไม่เหลือให้ดู เพราะต้นไม้ที่ตอนนั้นทำอยู่ไม่เหลือซาก ผ่านไป 8 ปีที่จากหาย ตอนโยนไข่ขุดหลุมเชื่อจำได้ แต่นานไปอะไรก็เปลี่ยนไป จนไม่เหลือต้นไม้ให้เห็นรอย  อันเราเองบอกมีในรูปภาพ แต่พอนำมาทาบกับไม่เหมือน อยู่ไหนกันทำไมเราไม่จำเลือน เรียกหาเตือนดลใจให้ไปถูก 

  ธรรมเนียมความเชื่อในเรื่องของการตายโหงของชาวภูไทนั้น หากว่าตายโหงกะทันหันจะนำศพไปฝังดิน และจะเสี่ยงทายโดยการโยนไข่โดยเขย หากว่าไข่แตกตรงไหน เขยจะเริ่มในการขุดทันทีถือว่าคนตายต้องการอยู่ตรงนี้ จึงเริ่มขุด

   แต่สิ่งที่ยากยิ่งคือตอนที่จะแจกข้าวหา ต้องมากกว่าห้าปีถึงจะทำได้ แต่ด้วยความไม่พร้อมจึงได้มีระยะเวลาทั้งหมด 8 ปี เราทุกคนในครอบครัวกลับไปที่ป่าช้าอีกครั้ง เพื่อที่จะไปหาสถานที่พ่ออยู่ หอบสาดหอบสิ่งของไปเพื่อที่จะไปเรียกดวงวิญญาณนั้นมารับส่วนบุญในกองบุญใหญ่ ซึ่งมีการเตรียมมามากกว่าสองปีเพื่อให้ได้ทั้งหมด 

  ทุกอย่างเตรียมพร้อม การทำในครั้งนี้คือกองบัง ในส่วนของคนในครอบครัวก็จะต้องไปบอกแผ่บุญให้กับญาติทุกคนเลยเพื่อที่จะให้มาช่วยในการทำบุญร่วมกัน นำหมอน ปัจจัยของคนมารวมให้คนที่จากไป เรียกว่าหากว่าได้ทำแบบนี้แล้วดวงวิญญาณที่อยู่ที่ไหนจะต้องมารับส่วนบุญกัน

   มีของใช้ทุกอย่างเยอะหน่อยคือหมอน สิ่งที่ใช้ในชีวิตรวมถึงเสื้อผ้าหน้าผม แว่นส่องผ้าขาวม้า สบู่อาบน้ำมีทั้งหมดเลย เยอะนำไปจัดใส่ในบ้านให้ ที่นอนทำให้หมดเลย แล้วจากนั้นก็จะไปเรียกดวงวิญญาณจากป่าช้าโดยพระสงฆ์ และคนในครอบครัว 

   เมื่อเจอแล้วจะทำการปูเสื่อเพื่อที่จะทำพิธีในการเดินนั้นเราต้องระมัดระวังหน่อยเพราะว่าหากว่าไปทำร้ายหรือเหยียบหลุมของคนที่เพิ่งฝังอาจจะหยุบลงไปได้  

   ในส่วนของป่าช้านั้นจะมีการแบ่งหลายอย่าง ป่าช้าตายเพราะอุบัติเหตุ ป้าช้าเด็กตายโหง วัยกลางคนตายโหงและสูงอายุตายโหงเยอะมากจนหาไม่เจอแต่คนที่หาเจอนั้นคือเขย ที่ทำการเสี่ยงและทำสัญลักษณ์ ขนาดของป่าช้านั้นเยอะมากประมาณ ห้าสิบไร่ได้ นานปีจะมีการ ล้างทีคืออาจจะแปดสิบปี แต่ที่นี่ยังไม่ได้มีการล้างป่าช้า 

   ตอนนี้เขยเจอแล้วว่าตรงนี้คือหลุมศพที่จะมาเรียกวิญญาณหาไม่เจอเลยทำการเสี่ยงด้วยการนั่งและปักไม้ลงหากว่าใช่จะเสี่ยงดู สุดท้ายแล้วตกลงว่าตรงนี้เลย นำไม้ชื่อนาทสกุลและอายุนั้นปักลงไป ขุดหลุมฝัง

   ขั้นตอนนี้จะให้ใครคนอื่นนั้นทำไม่ได้ เว้นเสียแต่เขยประจำตระกูลเท่านั้นเป็นคนขุดทำความสะอาด ส่วนเรานั้นก็นั่งมองดูเท่านั้นเอง สิ่งเหล่านี้คือธรรมเนียมการปฏิบัติมาอย่างยาวนาน สำหรับศพที่มีการตายโหงและนำมาทิ้งที่ป่าช้าแห่งนี้ 

   เมื่อปักเสร็จแล้ว จึงเริ่มในการทำพิธี การเรียกดวงวิญญาณ และสังฆทานธูปเทียนดอกไม้ หลากหลายอย่างตามลำดับขั้นตอนใช้เวลาประมาณ หนึ่งชั่วโมงกว่า บริเวณนี้จะสะอาดเพราะมีการถางหญ้าทำอะไรต่างๆ 

   ในส่วนนี้คนในครอบครัวจะต้องไปกันทุกคน เพื่อที่จะไปดูไปเรียกให้ดวงวิญญาณมา เมื่อดวงวิญญาณมาถึงจะเห็นลูกเห็นหลานของตนเอง ก็จะกลับไปรับส่วนบุญใหญ่ ก่อนที่จะไปเกิด แล้วหลังจากนั้นก็จะมีในส่วนของพิธีส่งกลับดวงวิญญาณ ให้ไปเกิดในภพภูมิที่ต้องการ 

    หากว่าตายปกติก็จะมีการไปไปสรงน้ำกระดูกและนำกลับมาเช่นกันแต่หากตายโหงนั้นเราจะไม่ขุดเพื่อนำกระดูกแปดปีน่าจะไม่เหลือซากแล้ว แต่ที่นี่ไม่ขุดเรียกดวงวิญญาณ นั่นคือหลังจากที่เสียชีวิตจะไม่มีการเก็บอะไรไว้เลยแม้แต่กระดูก เห็นแต่เพียงใบหน้าพอ จริงๆ แล้วการจากไปคือการหมดสิ้นไม่จำเป็นต้องมีการนำมากล่าวอีก แล้ว แน่นอนเพราะไม่มีก็คือลืม ลืมไปสิ้นเหลือไว้แต่ความทรงจำ

  การเรียกดวงวิญญาณนั้นเมื่อทำบุญเสร็จก็ถือเป็นการสิ้นสุด  เราจะนึกถึงเขาในความดี เพราะการจากด้วยการตายคือการสิ้นสุดความเป็นครอบครัว ไปแล้ว