ก่อนจะเรียก "สหรัฐอเมริกา" คนไทยเคยเรียกว่าอะไรมาบ้าง?

วันนี้ดิฉันขออนุญาตนำเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจมาเล่าสู่กันฟัง เกี่ยวกับชื่อของประเทศมหาอำนาจอย่าง “สหรัฐอเมริกา” ซึ่งในปัจจุบันพวกเราคุ้นชินกันดี แต่ในอดีตนั้น คนไทยเราไม่ได้เรียกชื่อนี้ตั้งแต่ต้นนะคะ

เมื่อครั้งที่คนไทยเริ่มมีการติดต่อกับประเทศ The United States of America หรือ USA ชื่อนี้ยังไม่มีการแปลตายตัวค่ะ หลายท่านที่มีบทบาทในสมัยนั้นต่างก็พยายามหาคำที่เหมาะสมมาใช้กันอย่างเต็มที่ จนเกิดเป็นชื่อที่หลากหลายดังนี้

“ประเทศรวมแห่งอเมริกา”

เป็นชื่อแรกๆ ที่เริ่มแปลโดย สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานารถ ซึ่งถือเป็นการแปลตรงตามคำว่า United States ที่หมายถึงรัฐที่รวมตัวกัน

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปรับเปลี่ยนมาใช้คำว่า “สหกรณรัฐอเมริกา”  โดยถือว่าเป็นคำที่แสดงถึงความร่วมมือของรัฐทั้งหลายในรูปแบบของ “สห” หรือการรวมกัน

ส่วนคำว่า “สหการีรัฐอเมริกา”

ภายหลัง สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงเสนอว่า คำว่า “กรณ” อาจฟังไม่ค่อยไพเราะนัก จึงเสนอคำว่า “การี” แทน แต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นว่า คำนี้อาจพ้องเสียงกับคำว่า “กาลี” ซึ่งไม่เป็นมงคลนัก

ด้วยเหตุผลดังกล่าว พระองค์จึงทรงปรับอีกครั้งโดยใช้คำว่า “ปาลี” แทน “การี” ซึ่งทำให้ชื่อฟังดูนุ่มนวลและสุภาพขึ้น คำนี้ถูกใช้แพร่หลายอยู่ช่วงหนึ่งค่ะ คำที่ได้จึงเป็น “สหปาลีรัฐอเมริกา”

และในที่สุด หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 หม่อมเจ้าวรรณไวทยากร วรวรรณ ทรงบัญญัติคำว่า “สหรัฐอเมริกา” ขึ้นใหม่ ซึ่งมีความกระชับ เข้าใจง่าย และไพเราะ เหมาะสมกับการใช้อย่างเป็นทางการ และนับแต่นั้นมา ชื่อนี้ก็เป็นที่ใช้กันอย่างแพร่หลายเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

ดิฉันเห็นว่าการเปลี่ยนแปลงของคำเรียกชื่อประเทศสะท้อนให้เห็นถึงความใส่ใจในภาษาและวัฒนธรรมของคนไทยเรามาแต่โบราณ ไม่ใช่เพียงแค่แปลตรงเท่านั้น แต่ยังพิจารณาความเหมาะสม ความหมาย และสำเนียงให้เข้ากับลักษณะของภาษาไทยด้วยค่ะ