ฮิคิโคโมริ (引きこもり) ความเหงาและโดดเดี่ยว ตัดขาดตัวเองจากสังคมภายนอก

กระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่นให้คำจำกัดความของ “ฮิคิโคโมริ” (引きこもり)   หมายถึง คนที่ตัดขาดตัวเองจากสังคมภายนอกเป็นเวลาหกเดือนขึ้นไป และปฏิสัมพันธ์แค่กับคนในบ้านเท่านั้น  โดยมักเกิดขึ้นกับกลุ่มคนหนุ่มสาว อายุระหว่าง 14-30 ปี หากย้อนดูในรายละเอียดจะพบว่า กว่า 90% เป็นเพศชายที่ครอบครัวมีภูมิหลังทางสังคมในระดับปานกลาง และพ่อแม่มักจะสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาขึ้นไป

“ฮิคิโคโมริ” เป็นปรากฏการณ์ครั้งแรกในช่วงปลายศตวรรษที่ 1980 หลังจากญี่ปุ่นค้นพบว่า มีหนุ่มสาวจำนวนมากที่ไม่ติดต่อสื่อสารกับใคร จนเกิดความโดดเดี่ยวทางสังคมอย่างรุนแรงและเรื้อรัง ก่อนจะตั้งชื่อว่าอาการ “ฮิคิโคโมริ” จากการผสมคำในภาษาญี่ปุ่นที่แปลตรงตัวว่า “การถอนตัวทางสังคมอย่างเฉียบพลัน”

สาเหตุของอาการฮิคิโคโมริ (引きこもり)  ยังไม่สามารถระบุสาเหตุของการเกิดอาการฮิคิโคโมริได้อย่างชัดเจน แต่ก็พอจะบอกได้ว่าเกิดจากหลากหลายปัจจัย

• เหตุเกิดจากความล้มเหลวทางใจ อย่างเช่น ความรู้สึกอับอายและล้มเหลวอย่างรุนแรงจากการเรียน การสอบ การทำงานที่ไม่เป็นไปดังหวัง ไปจนถึงจากอดีตคนที่เคยประสบความสำเร็จแล้วพลั้งพลาด

• ส่วนที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรม ครอบครัว โรงเรียน และสังคม อย่างเช่น การถูกกีดกันทางสังคม สถานการณ์ภายในบ้านที่พ่อเมินเฉย แต่แม่ปกป้องมากเกินไป การที่ลูกมีความบกพร่องทางพัฒนาการ (developmental disorders) มาแต่เด็กโดยที่พ่อแม่ไม่รู้ ลูกจึงปรับตัวเข้ากับสังคมไม่ได้ การกลั่นแกล้งหรือการแข่งขันในโรงเรียน และแรงกดดันอื่น ๆ ทางสังคม

อาการของคนที่เป็นฮิคิโคโมริ

• ขาดความมั่นใจในตัวเอง กลัวการปฏิสัมพันธ์กับผู้คน

• มีปัญหาด้านบุคลิกภาพ

• มักขังตัวเองไว้ในห้องแทบตลอดเวลาโดยไม่ยอมไปโรงเรียนหรือไปทำงาน

• แม้จะรู้สึกสบายใจกับการอยู่ในโลกส่วนตัว มากกว่า ออกไปเจอโลกภายนอก บางคนสามารถไปที่ที่รู้สึกปลอดภัยซึ่งไม่ต้องข้องแวะกับผู้คนนัก อย่างเช่น ห้องสมุด สถานีรถไฟ หรือร้านสะดวกซื้อ

• มักรู้สึกเหงา กระวนกระวาย และซึมเศร้าอยู่เสมอ

คนที่มีอาการฮิคิโคโมริหลายคนเลือกมีปฏิสัมพันธ์ทางออนไลน์กับโลกภายนอกแทนการออกไปเผชิญหน้ากับผู้คนจริง ๆ เพราะวิธีนี้ช่วยบรรเทาความรู้สึกละอายใจที่เกิดจากการติดต่อกับผู้อื่นได้ ทำให้รู้สึกถึงความเป็นเจ้าของ และการยอมรับในทันที ทั้งยังมีความยืดหยุ่นมากกว่าโลกความเป็นจริง

ผู้เชี่ยวชาญแนะว่า ถ้ามีคนในบ้านมีอาการแบบฮิคิโคโมริ ควรจะรีบปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญแต่เนิ่น ๆ เพื่อช่วยเหลือและแก้ปัญหาได้ทันท่วงที  จะได้ทราบว่าพ่อแม่ควรปฏิบัติกับลูกอย่างไร ไม่ปล่อยให้กลายเป็นปัญหาที่แก้ยากเกินไปในภายหลัง