เพราะกลัว ถึงมีวันนี้ ‘Negativity Bias’ เหตุผลที่คนเราชอบจดจำเรื่องร้ายมากกว่าเรื่องดี

Negativity Bias คือ อคติของมนุษย์ที่มีแนวโน้มว่าจะให้น้ำหนัก หรือ ใส่ใจ กับประสบการณ์ในด้านลบมากกว่าประสบการณ์ในด้านบวก มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์หลายงานเกี่ยวกับเรื่องนี้ ตัวอย่างเช่น ในทางเศรษฐศาสตร์ มนุษย์มีแนวโน้มที่จะหลีกเลี่ยงตัวเลือกที่ทำให้รู้สึกสูญเสียมากกว่าตัวเลือกที่จะได้รับ ยกตัวอย่าง เช่น ความรู้สึกที่จะต้องเสียเงินฟรี ๆ 100 บาท จะรู้สึกเข้มข้นกว่าที่จะได้รับเงินฟรี ๆ 100 บาท แม้ว่าตัวเลขนั้นจะเป็นตัวเลขของจำนวนเงินที่เท่ากัน

งานวิจัยหนึ่งของ Tiffany A. Ito ในเดือนพฤศจิกายนปี 1998 พบว่าสมองของมนุษย์จะตอบสนองรุนแรงมากกว่ากับตัวกระตุ้นเชิงลบ การทดลองทำโดยแสดงรูปภาพให้กับผู้ถูกทดลองจำนวน 33 คน และ ลองวัดคลื่นไฟฟ้าจากสมอง โดยมีรูปแบบของรูปภาพ 3 แบบ คือ รูปภาพกลาง ๆ เช่น จาน รูปภาพเชิงบวก เช่น การเล่นอย่างสนุกสนานในสวนสนุก และ รูปภาพเชิงลบ เช่น การถูกปืนชี้มาที่หน้า ผลการทดสอบที่ได้สนับสนุนสมติฐานที่ว่า ภาพในเชิงลบกระตุ้นสมองได้ดีกว่าภาพในเชิงบวก หรือ ภาพกลาง ๆ

เหตุผลที่คนเราชอบจดจำเรื่องร้ายมากกว่าเรื่องดี Negativity Bias จึงเกิดขึ้นกับมนุษย์

ทำไมจิตใจคนเราไม่คิดถึงเรื่องเชิงบวกให้มากกว่าเชิงลบ ทำไมมนุษย์รู้สึกทั้งอารมณ์ และ ความทรงจำ ต่อเรื่องลบมากกว่าเรื่องเชิงบวก จากการศึกษาในเชิงลึกเกี่ยวกับบเรื่อง Negativity Bias ของ Carpaccio และ Berntston ในปี 1999 สรุปได้ว่า Negativity Bias เกิดขึ้นเพราะเป็นส่วนหนึ่งของวิวัฒนาการของมนุษย์ ย้อนไปเมื่อพัน ๆ ปีก่อน มนุษย์เป็นเผ่าพันธุ์ที่ดำรงอยู่มาได้ถึงทุกวันนี้ก็เพราะ บรรพบุรุษในตอนนั้นให้ความใส่ใจกับตัวกระตุ้นเชิงลบ และ หาทางรอดจากมันมาได้ และ เผ่าพันธุ์ที่ให้น้ำหนักไปที่ตัวกระตุ้นเชิงบวกมากกว่าเชิงลบก็คงสูญพันธุ์ หรือ ไม่ได้วิวัฒนาการมาเป็นมนุษย์อย่างในทุกวันนี้ นี่เป็นคำตอบที่เป็นที่ยอมรับกันในปัจจุบัน เหตุผลเรื่องการวิวัฒนาการนี้เป็นแนวทางเดียวกับที่เคยกล่าวถึงแล้วในเรื่อง ก็เพราะกลัว ถึงมีวันนี้

จะเอาชนะ Negativity Bias ได้อย่างไร

1.แทนที่ด้วยเรื่อง Positive เรื่องลบ ๆ หนึ่งเรื่อง อาจจำเป็นต้องใช้ เรื่องบวกหลาย ๆ เรื่อง เข้ามาแทนที่ให้มากพอจนทำให้ความรู้สึกกังวลในเชิงลบนั้นหายไป เช่น เมื่อคุณเจอแมงกะพรุนไฟจากการเที่ยวทะเล คงจะลืมไม่ได้ง่าย ๆ แต่ลองแทนที่มันด้วย รูปภาพแห่งความสุขตลอดทริปเดินทาง ลงรูปวิวสวย ๆ ในสังคมออนไลน์ หรือ รูปที่คุณได้ดื่มด่ำกับบรรยากาศและอาหาร รีวิวเรื่องดี ๆ ลงใน Blog ส่วนตัว เขียนไดอารี่ที่กล่าวถึงแต่เรื่องดีๆ เชิงบวกหลายเรื่องแบบนี้ จะทำให้ลืมเรื่องแมงกะพรุนไฟลงได้บ้าง

2.ดื่มด่ำกับช่วงเวลาเชิงบวก นอกจากการหาเรื่องเชิงบวกมาแทนที่เรื่องเชิงลบแล้ว ขณะที่คุณพบเจอกับเรื่องเชิงบวก ลองดื่มด่ำให้เวลากับเรื่องเชิงบวกให้นานขึ้น ชื่นชม ซึมซับ ความรู้สึกในเชิงบวกที่คุณได้จากตัวกระตุ้นเชิงบวกนั้นให้นานขึ้น หลังจากนั้น ลองเขียนเรื่องราวหรือความรู้สึกเชิงบวกที่ได้ออกมา เพื่อให้สมองได้เพลิดเพลินกับเรื่องราวและความรู้สึกดี ๆ

3.ทำสมาธิ การทำสมาธิโดยกำหนดลมหายใจเข้าออก เพื่อสร้างสมาธิทางจิตใจ ช่วยทำให้เข้าใจตัวเอง ควบคุมอารมณ์ได้มากขึ้น มีงานวิจัยรองรับเรื่องเหล่านี้แล้วในปี 2011 เป็นงานวิจัยของ Kiken และ Shook ที่พบว่าการเพิ่มความรู้สึกในเชิงบวกมาจากการทำสมาธิโดยการควบคุมการหายใจ สิ่งนี้ทำให้เราสู้กับ Negativity Bias ได้

Negativity Bias เป็นเรื่องปกติของมนุษย์ เนื่องจากการวิวัฒนาการของเผ่าพันธุ์ แต่เราสามารถที่จะสอนสมองให้ปรับตัวไปในเชิงบวก ผลักดันให้ความคิดเชิงบวกเข้ามามีบทบาทมากขึ้น และ ใช้ความรู้สึกจากเรื่องราวในเชิงลบมาเป็นบทเรียนและประสบการณ์เพื่ออนาคต