เวสปาเซียน ผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฟลาเวียน

เวสปาเซียน (Titus Flavius Vespasianus) ผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฟลาเวียน เกิดเมื่อปี ค.ศ. 9 ในครอบครัวธรรมดา ไม่ใช่ชนชั้นสูงโรมัน บิดาของเขาทำงานเป็นนักเก็บภาษี เวสปาเซียนเติบโตในชนบท ทำให้เขามีบุคลิกติดดินและใช้งานได้จริง ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่ทำให้เขาแตกต่างจากนักการเมืองคนอื่นๆ

เขาเริ่มต้นอาชีพทหารเมื่ออายุราว 20 ปี และได้รับประสบการณ์การรบครั้งแรกในเทรซ เมื่อกลับมาโรม เขาทำงานเป็นเควสเตอร์และพรีเตอร์ ก่อนจะเข้าร่วมวุฒิสภา บทบาทสำคัญของเขาคือการนำทัพในการรณรงค์พิชิตบริเตนของจักรพรรดิคลอดิอุสในปี ค.ศ. 43 ซึ่งทำให้เขามีชื่อเสียงในฐานะผู้บัญชาการที่มีความสามารถ และได้รับแต่งตั้งเป็นกงสุลในปี ค.ศ. 51

การก้าวสู่อำนาจ

ในปี ค.ศ. 66 เวสปาเซียนได้รับเลือกจากจักรพรรดิเนโรให้ไปปราบปรามการกบฏในจูเดีย แม้เขาจะไม่ใช่คนโปรดของเนโร แต่ก็สามารถควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัดได้สำเร็จ ขณะที่โรมเกิดความวุ่นวายจาก "ปีแห่งจักรพรรดิสี่พระองค์" (ค.ศ. 69) ซึ่งมีการเปลี่ยนผ่านผู้นำถึง 4 คน เวสปาเซียนเลือกที่จะอยู่ในอียิปต์เพื่อควบคุมเสบียงธัญพืชและรอเวลาที่เหมาะสม ด้วยการสนับสนุนจากผู้ว่าการอียิปต์และซีเรีย กองทัพของเขาก็ประกาศให้เขาเป็นจักรพรรดิในวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 69 หลังจากกองกำลังของเขายึดกรุงโรมและสังหารวิเทลลิอุสได้ วุฒิสภาก็ยอมรับเวสปาเซียนเป็นจักรพรรดิอย่างเป็นทางการในวันที่ 21 ธันวาคม ค.ศ. 69

การขึ้นสู่อำนาจของเวสปาเซียนเมื่ออายุ 59 ปี ถือเป็นจุดสิ้นสุดของยุคแห่งความวุ่นวาย เขาเป็นคนเรียบง่าย และอาศัยประสบการณ์ทางทหารที่ยาวนาน รวมถึงการสนับสนุนจากกองทัพในการขึ้นสู่อำนาจ การตัดสินใจที่ชาญฉลาดในการอยู่ในอียิปต์ระหว่างสงครามกลางเมือง ทำให้เขาสามารถรักษาชื่อเสียงและเก็บเกี่ยวผลสำเร็จจากชัยชนะของกองทัพ

การฟื้นฟูและการสร้างโคลอสเซียม

เวสปาเซียนเผชิญกับภารกิจฟื้นฟูจักรวรรดิที่เสียหายอย่างหนัก เขาเริ่มต้นด้วยการนำความสงบเรียบร้อยกลับมาสู่โรมที่เต็มไปด้วยความวุ่นวาย จัดระเบียบกองทหารองครักษ์ใหม่ และฟื้นฟูเศรษฐกิจโดยการเก็บภาษีจากจังหวัดที่ยังไม่ได้จ่าย และยึดทรัพย์สินของผู้สนับสนุนฝ่ายตรงข้าม เขายังแก้ไขปัญหาการขาดแคลนอาหารและน้ำ และเริ่มโครงการก่อสร้างสำคัญ เช่น การสร้างวิหารแห่งแคปิโตลีนขึ้นใหม่ และฟื้นฟูฟอรัมที่เสียหาย

ผลงานชิ้นเอกที่สำคัญที่สุดของเวสปาเซียนคือการเริ่มต้นก่อสร้าง โคลอสเซียม (Colosseum) หรืออัฒจรรย์ฟลาเวียนในปี ค.ศ. 70 บนพื้นที่เดิมของ "บ้านทองคำ" ของเนโร การเลือกสถานที่นี้เป็นสัญลักษณ์ของการคืนพื้นที่สาธารณะจากความฟุ่มเฟือยส่วนตัวของจักรพรรดิองค์ก่อน โคลอสเซียมได้รับการออกแบบให้เป็นโครงสร้างที่ยิ่งใหญ่และรองรับผู้ชมได้ถึง 50,000 คน ใช้วิศวกรรมขั้นสูง เช่น ฐานรากคอนกรีตขนาดใหญ่ ทางเข้า 80 ทาง (vomitoria) และระบบหลังคาผ้าใบ (velarium) ที่ปกป้องผู้ชมจากแดดและฝน การก่อสร้างดำเนินไปอย่างรวดเร็ว และส่วนสำคัญของอาคารแล้วเสร็จก่อนที่เวสปาเซียนจะสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 79 โคลอสเซียมเป็นสัญลักษณ์ของความมั่นคงและอำนาจของโรมัน และเป็นเครื่องมือทางการเมืองที่ใช้สร้างความนิยมให้กับตระกูลฟลาเวียน

ไททัสและโดมิเทียน: การสืบทอดราชวงศ์

ไททัส บุตรชายคนโตของเวสปาเซียน เป็นผู้รับผิดชอบในการปิดล้อมและทำลายกรุงเยรูซาเล็มในปี ค.ศ. 70 ซึ่งสร้างชื่อเสียงให้เขาในฐานะแม่ทัพผู้เก่งกาจ เมื่อเขากลับมาโรมในปี ค.ศ. 71 ได้มีการเฉลิมฉลองชัยชนะอย่างยิ่งใหญ่ และสร้าง โค้งของไททัส เพื่อเป็นอนุสรณ์ถึงความสำเร็จนี้ ไททัสได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ปกครองที่เมตตา แม้ว่าการกระทำของเขาในจูเดียจะโหดร้ายก็ตาม

โดมิเทียน บุตรชายคนเล็กของเวสปาเซียน ขึ้นครองบัลลังก์ในปี ค.ศ. 81 หลังจากไททัสเสียชีวิต แม้จะมีประสบการณ์ทางทหารน้อยกว่า โดมิเทียนมุ่งเน้นไปที่การเสริมสร้างอำนาจส่วนกลางผ่านการปฏิรูปการบริหาร การเพิ่มค่าจ้างทหาร และการควบคุมวุฒิสภาอย่างเข้มงวด อย่างไรก็ตาม การครองราชย์ของเขาก็ถูกบดบังด้วยความหวาดระแวง การปราบปราม และการใช้สายลับ ซึ่งนำไปสู่ความไม่พอใจในหมู่ชนชั้นสูงและนักปรัชญา

ราชวงศ์ฟลาเวียนสิ้นสุดลงด้วยโดมิเทียนในปี ค.ศ. 96 อย่างไรก็ตาม ผลงานของเวสปาเซียนในการฟื้นฟูจักรวรรดิและการสร้างโคลอสเซียมได้ทิ้งมรดกอันยิ่งใหญ่ไว้ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความยิ่งใหญ่และความมั่นคงของโรมันมานานหลายศตวรรษ