ใช้หรอ?? นางเงือกแหลมสมิหลา สงขลา ช้ำรักหนีพระอภัยมณีมาจากระยอง

หลายคนเข้าใจผิด ว่า นางเงือก ที่แหลมสมิหลา จ. สงขลานั้นหนีพระอภัยมณี มาจาก จ. ระยอง ในเรื่องราว พระอภัยมณี วรรณคดีชิ้นเยี่ยมเรื่องหนึ่งของไทย ผลงานชิ้นเอกของพระสุนทรโวหาร (ภู่)

จริงๆ ชื่อเต็มๆ คือ “นางเงือกทองสงขลา” ตั้งอยู่บนโขดหินธรรมชาติชายหาดแหลมสมิหลา เขตเทศบาลนครสงขลา สร้างขึ้นเมื่อปี 2509 เปิดอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2509 เป็นรูปปั้นบรอนซ์ รมดำ

โดยความคิดริเริ่มของ นายชาญ กาญจนาคพันธุ์ ปลัดจังหวัดสงขลา เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีนครสงขลา ในสมัยนั้น ที่ต้องการสร้างสัญลักษณ์ทางวัตถุของเมืองสงขลาให้ผู้คนได้รู้จัก นอกเหนือสัญลักษณ์ทางธรรมชาติอย่างเกาะหนูและเกาะแมว

ประติมากรรมนางเงือกแหลมสมิหลา ถือเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์สำคัญของจังหวัดสงขลา และเป็นแลนด์มาร์กท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงของภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทย

ประวัติความเป็นมา
สร้างเมื่อ: พ.ศ. 2509 (ค.ศ. 1966)

ผู้ออกแบบ:  ศิลปินนักปั้นชั้นครู มือหนึ่งของเมืองไทยในสมัยนั้น "อาจารย์จิตร บัวบุศย์" ผู้อำนวยการโรงเรียนเพาะช่าง (ผู้ที่มีผลงาน การปั้นพานรัฐธรรมนูญ บนอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เมื่อปี พ.ศ.2483) เป็นผู้ออกแบบ หล่อและปั้นรูปนางเงือก โดยตั้งชื่อว่า “เงือกทอง” (Golden Mermaid) เป็นสัญลักษณ์ของแหลมสมิหลามาจนทุกวันนี้

แรงบันดาลใจจากเรื่องเล่าจากวัยเยาว์ จึงเป็นที่มาของการริเริ่มสร้างรูปปั้นนางเงือก ในท่าหวีผม เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของเมืองสงขลา

โดยใช้งบประมาณ : ของเทศบาลจำนวน 60,000 บาท ในการสร้าง

วัตถุประสงค์: เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของจังหวัดสงขลา และสร้างสัญลักษณ์เชิงวัฒนธรรม

ลักษณะของรูปปั้น
วัสดุ: สร้างจาก ทองสัมฤทธิ์ (บรอนซ์) มีความทนทานต่อสภาพอากาศทะเล

ท่าทาง: นางเงือกนั่งอยู่บนโขดหินริมทะเล กำลังสางผมอย่างอ่อนช้อย

สถานที่ตั้ง: ริมหาดสมิหลา บริเวณแหลมสมิหลา อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา

 ตำนานนางเงือก
ประติมากรรมนางเงือกได้รับแรงบันดาลใจจาก ตำนานพื้นบ้านภาคใต้ ที่เล่าว่า: “มีนางเงือกแหวกว่ายขึ้นฝั่งที่แหลมสมิหลาเพื่อพักผ่อน และนั่งสางผมอยู่บนโขดหิน แต่เธอต้องหนีลงทะเลอย่างรวดเร็วเมื่อชายหนุ่มผู้หนึ่งแอบมองอยู่” เรื่องราวสะท้อนความงาม ความลี้ลับ และความอ่อนหวานของทะเลใต้ กลายเป็นตำนานท้องถิ่นที่ส่งต่อกันมาหลายรุ่น และเป็นที่มาของรูปปั้นนางเงือกที่หาดสมิหลา

ให้เป็น สัญลักษณ์ของเมืองสงขลา ที่ใช้ในการโปรโมตการท่องเที่ยวนักท่องเที่ยวมักนิยมถ่ายภาพกับนางเงือก และมีความเชื่อเรื่องโชคลาภหากได้สัมผัสรูปปั้น กลายเป็นหนึ่งใน แลนด์มาร์กระดับประเทศ ที่สื่อถึงอัตลักษณ์ของชายฝั่งภาคใต้ไทย

 เหตุการณ์สำคัญ
ธันวาคม 2565: รูปปั้นนางเงือกได้รับความเสียหายจากเหตุระเบิดบริเวณใกล้เคียง  เหตุระเบิดที่รูปปั้นนางเงือกทองและรูปปั้นหนูกับแมวบริเวณแหลมสมิหลา จังหวัดสงขลา เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2561 ทำให้รูปปั้นนางเงือกทองเสียหาย หางขาดจากลำตัว เหตุการณ์นี้ทำให้ประชาชนและผู้คนในพื้นที่เศร้าสะเทือนใจ

ต่อมามีการซ่อมแซมและคืนสภาพให้ใกล้เคียงของเดิม เพื่ออนุรักษ์ความงามและคุณค่าทางวัฒนธรรมไว้

นางเงือกแหลมสมิหลา ไม่ได้เป็นเพียงรูปปั้น แต่เป็นตัวแทนของ ตำนานพื้นบ้าน วัฒนธรรมท้องถิ่น และอัตลักษณ์ของสงขลา ที่ผสมผสานความเชื่อ ความงาม และการท่องเที่ยวเข้าไว้ด้วยกันอย่างลงตัว ไม่เกี่ยงข้องกับการช้ำรักหนีพระอภัยมณีมาจากระยอง