จาก "ยาครอบจักรวาล" สู่มะเร็งปอด เรื่องราวของหมอผู้พลิกความเชื่อเรื่องบุหรี่

ทุกวันนี้เราทราบดีว่าบุหรี่คือสาเหตุหลักของมะเร็งปอดและอีกหลายโรค แต่ในอดีต ภาพลักษณ์ของบุหรี่กลับตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง เชื่อกันว่าการสูบบุหรี่นั้นเท่ เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นชาย และที่น่าตกใจคือมันถูกมองว่าเป็น "ยาครอบจักรวาล" ที่ดีต่อสุขภาพ

ย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 16 เมื่อชาวยุโรปนำยาสูบเข้าสู่ทวีป บุหรี่ถูกยกย่องเป็นยาที่ช่วยลดความหิว ความเจ็บปวด และทำให้ผ่อนคลาย แพทย์บางคนถึงกับอ้างว่ายาสูบสามารถรักษาโรคมะเร็งได้ ความเชื่อนี้แพร่หลายไปทั่วยุโรปและทั่วโลก โดยเฉพาะเมื่อบุหรี่กลายเป็นสัญลักษณ์ของชนชั้นสูงและผู้ชายที่ "แมน" ยิ่งหลังจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมในศตวรรษที่ 19 การผลิตบุหรี่ราคาถูกก็ทำให้มันเข้าถึงได้ง่ายขึ้น การโฆษณาบุหรี่จึงระบาดหนัก โดยมีแม้กระทั่งการใช้ "คุณหมอ" มาโฆษณาว่าบุหรี่ดีต่อสุขภาพ ทำให้จำนวนผู้สูบพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด

อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลาเดียวกันนั้นเอง มะเร็งปอด ซึ่งเดิมเป็นโรคหายาก ก็เริ่มมีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างน่าตกใจ ผู้คนในยุคนั้นพยายามหาคำอธิบาย โดยโทษควันจากรถยนต์ที่เพิ่มขึ้นในเมือง แต่ความจริงกำลังจะถูกเปิดเผย

จุดเปลี่ยนสำคัญมาถึงในปี 1950 เมื่อ นายแพทย์เซอร์ ริชาร์ด ดอลล์ แห่งมหาวิทยาลัยอายุรแพทย์ลอนดดอน ได้เริ่มศึกษาความเชื่อมโยงของมะเร็งปอดอย่างจริงจัง จากการสำรวจผู้ป่วยนับร้อย เขาพบความจริงอันน่าตกใจว่า ผู้ป่วยมะเร็งปอดส่วนใหญ่คือผู้ที่สูบบุหรี่ ผลวิจัยนี้สร้างความประหลาดใจให้กับตัวนายแพทย์ดอลล์เอง ซึ่งเป็นผู้สูบบุหรี่มา 19 ปี และคนรอบข้างที่เชื่อว่าบุหรี่ดีต่อสุขภาพ

แม้จะมีการต่อต้านอย่างหนักจากบริษัทบุหรี่และผู้ที่ยึดติดกับความเชื่อเดิม แต่นายแพทย์ดอลล์ก็ยังคงทำการวิจัยอย่างต่อเนื่อง และพบว่าไม่ใช่แค่มะเร็งปอด แต่บุหรี่ยังเป็นสาเหตุของโรคอันตรายอีกมากมาย เพื่อตอกย้ำความจริงนี้ เขาได้ทำการวิจัยในกลุ่มแพทย์กว่า 40,000 คน และพบว่าแพทย์ที่สูบบุหรี่มีอัตราการเสียชีวิตจากโรคที่เกี่ยวข้องกับปอดสูงอย่างมีนัยสำคัญ

หลังจากการต่อสู้ฟันฝ่ากว่าทศวรรษ ในที่สุด ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งอังกฤษ ก็ออกประกาศอย่างเป็นทางการในปี 1962 ว่า การสูบบุหรี่ทำให้เกิดมะเร็งปอดและโรคเรื้อรังอื่นๆ นี่คือชัยชนะอันยิ่งใหญ่ของนายแพทย์ดอลล์ ที่ทำให้คนทั่วโลกตระหนักถึงภัยร้ายของบุหรี่ ผลงานของเขาช่วยลดอัตราการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรของผู้ชายในสหราชอาณาจักรลงอย่างมหาศาล และทำให้เขาได้รับรางวัลอันทรงเกียรติมากมาย รวมถึง รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล จากประเทศไทยในปี 1992

รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลเป็นรางวัลทางการแพทย์และสาธารณสุขระดับโลกที่มอบให้กับบุคคลและองค์กรที่มีผลงานโดดเด่นและเป็นประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติ จัดตั้งขึ้นโดยมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งก่อตั้งโดยคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล รางวัลนี้ได้มอบให้กับนักวิทยาศาสตร์และแพทย์ระดับโลกหลายท่านที่ได้รับรางวัลโนเบลด้วย รวมถึงคนไทยที่สร้างคุณูปการแก่สาธารณสุขโลกถึง 4 ท่าน

เรื่องราวของนายแพทย์ดอลล์และการค้นพบของเขาถือเป็นบทเรียนสำคัญที่เตือนใจเราว่า ความจริงอาจไม่เป็นอย่างที่เราเคยเชื่อ และการตั้งคำถามกับสิ่งที่เป็นที่ยอมรับมานาน อาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่และช่วยชีวิตผู้คนนับล้านได้