ทำไมบ้านไทยภาคกลางจึงยกพื้นสูง?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

บ้านไม้ยกสูงจนเห็นพื้นที่ใต้ถุนโล่งเป็นภาพจำของเรือนไทยภาคกลาง แต่การยกพื้นเรือนให้สูงไม่ได้มีไว้แค่ให้บ้านดูโดดเด่น บ้านจำนวนมากตั้งอยู่ใกล้ลำน้ำหรือทุ่งนา ความสูงของพื้นเรือนจึงสัมพันธ์กับน้ำและการใช้พื้นที่รอบบ้าน

กรมศิลปากรอธิบายว่าเรือนไทยภาคกลางเติบโตมากับสังคมเกษตรกรรม ซึ่งผู้คนมักตั้งบ้านอยู่บนที่ราบลุ่มตามแม่น้ำ เมื่อถึงฤดูน้ำหลากหรือพื้นที่มีน้ำท่วมถึงง่าย คนจึงยกพื้นส่วนอยู่อาศัยให้พ้นน้ำ เพื่อให้บ้านยังใช้งานได้ตามปกติ

พื้นที่ใต้ถุนยังใช้ทำงานและเก็บของได้ กรมศิลปากรยกตัวอย่างการเก็บเครื่องมือการเกษตร ดูแลสัตว์เลี้ยง และใช้เป็นที่พักผ่อนของสมาชิกในครอบครัว ใต้ถุนจึงเป็นส่วนหนึ่งของบ้าน ไม่ใช่ช่องว่างเหลือทิ้ง

รูปแบบเรือนยังปรับตามขนาดครอบครัวได้ กรมศิลปากรระบุว่าเรือนไทยภาคกลางอาจสร้างเป็นเรือนเดี่ยว หรือเพิ่มเรือนนอนอีกหลายหลังแล้วใช้ชานเชื่อมถึงกัน เพื่อให้เดินระหว่างเรือนได้สะดวกเมื่อสมาชิกในบ้านมากขึ้น

ผังเรือนไทยก็จัดพื้นที่ตามการใช้ชีวิต ห้องนอนอยู่ในเรือนหลัก ส่วนครัวมักแยกออกไป มีชานและระเบียงเชื่อมส่วนต่าง ๆ เข้าด้วยกัน หลังคาจั่วลาดชันช่วยกันแดดและฝน รายละเอียดเหล่านี้ทำให้เห็นว่าเรือนไทยไม่ได้ออกแบบจากรูปลักษณ์อย่างเดียว แต่สัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมและงานประจำวัน

อย่างไรก็ตาม คำอธิบายนี้พูดถึงเรือนไทยภาคกลางแบบดั้งเดิม โดยเฉพาะเรือนเครื่องสับที่นิยมอยู่ริมแม่น้ำหรือพื้นที่ลุ่ม ไม่ใช่ข้อกำหนดว่าบ้านไทยทุกภาคต้องยกสูงเท่ากัน และแหล่งข้อมูลไม่ได้กำหนดตัวเลขความสูงมาตรฐานไว้ บ้านแต่ละหลังจึงปรับตามระดับพื้นที่ น้ำ และการใช้สอยของครอบครัว

ครั้งหน้าเมื่อเห็นเรือนไทย ลองมองทั้งระดับพื้นกับสิ่งที่จัดไว้ใต้ถุน จะเห็นว่าความสูงของบ้านเชื่อมเรื่องน้ำ พื้นที่ทำงาน และชีวิตครอบครัวไว้ด้วยกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th