พระถังซำจั๋ง ยอดอัจฉริยะผู้พลิกประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในจีน

พระถังซำจั๋ง (ค.ศ. 602-664) มิใช่เพียงตัวละครจากวรรณกรรมไซอิ๋ว แต่คือบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์จีนและพุทธศาสนาอย่างแท้จริง เดิมชื่อเฉินหุย เติบโตในครอบครัวขุนนางผู้เชี่ยวชาญลัทธิขงจื๊อ แต่ด้วยความใฝ่รู้ในธรรมะ ท่านบวชเป็นสามเณรและได้รับฉายาเสวียนจั้ง มีความเชี่ยวชาญทั้งภาษาจีนและสันสกฤต

ด้วยความสงสัยในความแตกต่างของพระสูตรฉบับภาษาจีน ท่านตัดสินใจเดินทางไปยังชมพูทวีป (อินเดีย) เพื่ออัญเชิญพระไตรปิฎกฉบับสมบูรณ์ แม้จะขัดต่อคำสั่งห้ามเดินทางออกนอกประเทศในสมัยพระเจ้าถังไท่จง การเดินทางตามเส้นทางสายไหมของท่านเต็มไปด้วยอุปสรรค ทั้งภัยธรรมชาติ การโจมตี และความยากลำบากนานัปการ แต่ด้วยความมุ่งมั่น ท่านได้เยี่ยมชมสถานที่สำคัญทางพุทธศาสนาและศึกษาธรรมะกับครูบาอาจารย์ต่างๆ รวมถึงที่มหาวิทยาลัยสงฆ์นาลันทา

ที่อินเดีย พระเสวียนจั้งได้รับการยกย่องในฐานะนักปราชญ์ผู้เชี่ยวชาญ และยังได้เข้าร่วมการดีเบตทางศาสนาจนได้รับชัยชนะ สร้างชื่อเสียงไปทั่ว พระเจ้าหรรษวรรธนะแห่งอินเดียก็ทรงเลื่อมใสในตัวท่าน หลังพำนักในอินเดีย 16 ปี ท่านจึงเดินทางกลับจีนพร้อมพระไตรปิฎกจำนวนมาก

พระเจ้าถังไท่จงมิได้ลงโทษท่าน แต่กลับพระราชทานสมณศักดิ์ "พระถังซานจั้ง" ท่านอุทิศตนในการแปลพระไตรปิฎกเป็นภาษาจีน และวางรากฐานการศึกษาพุทธศาสนาในจีนให้เจริญรุ่งเรือง บันทึกการเดินทางของท่าน "ต้าถังซีโหยวจี้" เป็นเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และวัฒนธรรม ที่ให้ข้อมูลอันล้ำค่าเกี่ยวกับดินแดนตามเส้นทางสายไหม

แม้เรื่องราวการเดินทางของท่านจะเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดวรรณกรรมไซอิ๋ว แต่ตัวตนจริงของพระถังซำจั๋งนั้นยิ่งใหญ่กว่าตำนาน ท่านคือยอดอัจฉริยะผู้มีความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าในการแสวงหาความรู้ทางจิตวิญญาณ และเป็นบุคคลสำคัญที่พลิกหน้าประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในจีน รวมถึงสร้างคุณูปการต่อการศึกษาโลกด้วย