ทำไมแสงอาทิตย์จึงลอดประตูพนมรุ้งได้ตรงกันทั้งแนว?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถ้าฟ้าเปิดในวันที่เกิดปรากฏการณ์ที่พนมรุ้ง เราอาจเห็นดวงอาทิตย์อยู่กลางกรอบประตูที่เรียงซ้อนกันเป็นชั้น ๆ ภาพนี้เกิดจากแนวอาคารกับตำแหน่งของดวงอาทิตย์ที่ตรงกันพอดี

ปราสาทประธานหันไปทางทิศตะวันออก และกลุ่มอาคารวางตามแกนตะวันออก–ตะวันตก เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นหรือตกอยู่ในมุมเดียวกับแนวประตูทั้ง 15 ช่อง แสงจึงลอดผ่านกรอบประตูที่เรียงต่อกันได้ เหมือนมองผ่านประตูหลายบานที่เปิดค้างไว้ ถ้ายืนเยื้องไปด้านข้าง กรอบที่เคยซ้อนกันก็เหลื่อมทันที

จุดที่เห็นดวงอาทิตย์ขึ้นและตกเลื่อนไปตามขอบฟ้าตลอดปี เพราะโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ขณะมีแกนเอียง มุมมองเส้นทางดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าจึงเปลี่ยนตามฤดูกาล ตามคำอธิบายของ NASA

ปฏิทินท่องเที่ยวของรัฐบาลไทยระบุช่วงชมตอนเช้าไว้ที่ 3–5 เมษายนและ 8–10 กันยายน และช่วงเย็นไว้ที่ 5–7 มีนาคมและ 5–7 ตุลาคม สองช่วงนี้เกิดคนละวัน เพราะดวงอาทิตย์ขึ้นและตกคนละด้านของท้องฟ้า วันที่เหล่านี้เป็นช่วงตัวอย่าง ไม่ใช่กำหนดการที่ใช้ได้ทุกปี จึงควรตรวจประกาศล่าสุดของอุทยานก่อนเดินทาง และเช็กพยากรณ์อากาศใกล้วันไปชม เพราะเมฆ ฝน หรือหมอกอาจบังแสง

ฐานข้อมูลโบราณคดีระบุว่าพนมรุ้งเป็นศาสนสถานฮินดูไศวนิกายและห้องกลางประดิษฐานศิวลึงค์ แต่การเห็นแสงตรงแนวประตูยังไม่พอจะยืนยันว่าผู้สร้างตั้งใจทำปฏิทินดาราศาสตร์ แหล่งข้อมูลที่ตรวจบอกแนวอาคารและช่วงเวลา แต่ไม่ได้ยืนยันเจตนานั้น จึงควรแยกสิ่งที่เห็นจริงออกจากข้อสันนิษฐานทางประวัติศาสตร์

ถ้าจะไปชม ควรตรวจวันและเวลาในประกาศล่าสุดของอุทยาน แล้วเผื่อใจเรื่องสภาพฟ้าไว้ด้วย ความพิเศษของพนมรุ้งอยู่ตรงที่แนวประตู มุมมอง และแสงจากขอบฟ้ามาบรรจบกันในช่วงสั้น ๆ ส่วนคนที่ตั้งใจถ่ายภาพ ควรไปถึงก่อนเวลาเพื่อหาจุดยืนตามพื้นที่ที่อุทยานจัดไว้ โดยไม่กีดขวางผู้ชมคนอื่นและทำตามป้ายแนะนำของอุทยาน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th