MIND: ทำไมเราถึงรักษา 'เพื่อน' เอาไว้ได้ยากขึ้น เมื่อเราแก่ตัวลง?

MIND: ทำไมเราถึงรักษา 'เพื่อน'

เอาไว้ได้ยากขึ้น เมื่อเราแก่ตัวลง?

โดยทั่วไป การมีเพื่อนและมีกิจกรรม เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้คนอายุยืน เรื่องนี้หลายคนน่าจะรู้อยู่แล้ว อย่างไรก็ดีคนที่เริ่มอายุมากขึ้นก็น่าจะรู้สึกเช่นกันว่า ยิ่งแก่ตัวลง เพื่อนกลับยิ่งหดหายไป และเพื่อนใหม่ๆ ก็ไม่มีเพิ่ม บางคนบอกว่าอาจเป็นเพราะหน้าที่การงานทำให้เราห่างจากเพื่อนหรือไม่มีเวลาไปหาเพื่อนใหม่ๆ เพิ่ม

คำถามคือ มันมีเหตุผลแค่นั้นจริงหรือ? เราแค่หาเพื่อนได้ยากเพราะ 'งานเรายุ่ง' แค่นั้นเอง?

เมล รอบบินส์ (Mel Robbins) พอดแคสเตอร์ด้านการพัฒนาตัวเองชื่อดัง ได้สรุปไว้ได้น่าสนใจมาก ว่าสาเหตุที่เรารักษามิตรภาพไว้ได้ยาก และยิ่งแก่ยิ่งหาเพื่อนยากขึ้น มาจากสาเหตุหลักๆ 3 ปัจจัย

รอบบินส์อธิบายว่า ปกติคนจะเป็นเพื่อนกันต้องมี 3 อย่าง อย่างแรกคืออยู่ใกล้กัน อย่างที่สองคือมีเส้นทางชีวิตคล้ายๆ กัน อย่างที่สามคือมีความสนใจคล้ายๆ กัน ถ้ามีครบ 3 อย่างโดยปกติก็จะเป็นเพื่อนกันได้ แต่กลับกัน ถ้ามีไม่ครบ คนก็จะไม่อยากผูกมิตรกัน หรือในส่วนมิตรภาพที่เคยมีอยู่ ก็คงรักษาไว้ได้ยาก

การ 'อยู่ใกล้กัน' จำเป็นมาก สำหรับคนรุ่นก่อน (ที่เป็น 'คนแก่' ในวันนี้) ในการจะเป็นเพื่อนกัน เพราะคนรุ่นนี้จะไม่รู้สึกสนิทใจกับเพื่อนที่พบกันทางออนไลน์ ดังนั้นมันจึงไม่แปลกที่คนรุ่นนี้ยิ่งแก่ตัวลงก็จะยิ่งหาเพื่อนยาก หรือเสียเพื่อนที่มีไป เหตุผลหลักก็คือพอเริ่มอยู่ไกลกัน มิตรภาพที่เคยมีก็เสื่อมลง กล่าวง่ายๆ ก็คือถ้าย้ายไปอยู่ไกลกัน ไม่ได้เรียนที่เดียวกัน ไม่ได้ทำงานที่เดียวกัน การรักษามิตรภาพเอาไว้จึงยากมากสำหรับคนรุ่นก่อนๆ ที่สร้างมิตรภาพมาในรูปแบบ 'ความสัมพันธ์แบบต่อหน้า’

แต่คำถามก็มีว่า แล้วทำไมเราไม่หาเพื่อนใหม่ที่อยู่ใกล้กัน? เรื่องนี้มีอีก 2 ปัจจัยที่เป็นคำตอบ

คนจะเป็นเพื่อนกันได้นั้น โดยทั่วไปจะต้อง 'มีช่วงเวลาของชีวิตร่วมกัน' เช่นกำลังเรียนเหมือนกัน กำลังทำงานเหมือนกัน หรือกระทั่งกำลังสร้างครอบครัวเหมือนกัน คือการอยู่ในขั้นตอนของชีวิตแบบเดียวกันมันทำให้คนมีความเข้าใจกัน แต่กลับกัน ถ้าอยู่กันคนละขั้นหรือช่วงเวลาของชีวิต คนที่เคยเข้าใจกันก็จะไม่เข้าใจกันและห่างเหินกันไปเรื่อยๆ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเพื่อนสมัยเรียนจึงมักเป็นกลุ่มเพื่อนที่คนเราสนิทที่สุด เหตุผลคือการอยู่ใกล้กันในขั้นตอนเดียวกันของชีวิต และเป็นเงื่อนไขพื้นฐานที่จะทำให้คนเป็นเพื่อนกัน

แต่มิตรภาพจะเกิดขึ้นไม่ได้ถ้าไม่มี 'ความสนใจร่วมกัน' ดังนั้นก็ไม่แปลกอีกว่า คนที่จะสนิทกันจริงๆ นอกจากจะได้อยู่ใกล้กันทางกายภาพแล้ว ยังต้องมีความสนใจที่ตรงกันอีกด้วย ดังนั้นจึงไม่แปลกอีกว่าสำหรับคนจำนวนมาก เพื่อนสมัยเรียนที่สนใจในเรื่องใกล้ๆ กัน จะเป็นเพื่อนที่สนิทที่สุด เพราะนี่คือมนุษย์กลุ่มเดียวที่เราได้มีโอกาสพบในเงื่อนไขที่ครบของการสร้างมิตรภาพ

กลับกัน รอบบินส์อธิบายว่า ถ้า 3 ปัจจัยที่ทำให้เกิดมิตรภาพนี้ เกิดการเปลี่ยนแปลงไปอย่างใดอย่างหนึ่ง ก็จะทำให้สูญเสียมิตรภาพไปได้เช่นกัน เช่นการย้ายไปอยู่ไกลกัน การที่คนหนึ่งเลือกจะเรียนต่อ อีกคนเลือกจะสร้างครอบครัว หรือกระทั่งการที่คนหนึ่งยังชอบสำมะเลเทเมา แต่อีกคนเริ่มหันมาจริงจังกับการออกกำลังกายดูแลสุขภาพ

ทั้งหมดนี้เป็นคำอธิบายว่าทำไม คนสูงวัยถึงไม่ค่อยมีเพื่อน คำตอบคือส่วนใหญ่เคยมีกันหมด แต่ด้วยเงื่อนไขที่ว่านี้มันทำให้มิตรภาพในระดับเดิมเป็นไปได้ยาก

ตรงนี้ ความน่าสนใจคือว่า นี่อาจเป็นปัญหาแบบคนรุ่นเก่า เพราะคนรุ่นใหม่ๆ นั้นการ 'หาเพื่อนออนไลน์' เป็นเรื่องปกติ พูดง่ายๆ ว่าเวลาเข้าไปในโลกออนไลน์ถ้าเราหาเพื่อนได้ หมายความว่าเราจัดการอุปสรรคสำคัญของมิตรภาพอย่าง 'ระยะห่าง' ได้แล้ว และพอเราไม่สนใจว่าเพื่อนต้องอยู่ใกล้เราในทางกายภาพ การไปหาคนที่อยู่ขั้นตอนเดียวกันของชีวิต รวมไปถึงการไปหาคนที่มีความสนใจร่วมกันมันก็ไม่ใช่เรื่องยากเลย