เรื่องของการ “ผายลม” หรือ “ตด” เรื่องน่ารู้เมื่อคุณ “ตด” และ ตดสามารถบอกโรคได้

 

การผายลม หรือ ตด เรื่องปกติที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ อาการที่ลมระบายออกมาทางทวารหนัก เกิดจากแก๊สที่สะสมในระบบย่อยอาหาร และ ตดยังสามารถบอกถึงสุขภาพภายในของลำไส้ได้ด้วย 

 

ตดเกิดจากอะไร ?

ตดเป็นกระบวนการขับลม แก๊ส ในกระเพาะอาหารและลำไส้ ตดจะประกอบไปด้วยแก๊สที่ไม่มีกลิ่น 99% อันได้แก่ แก๊สไนโตรเจน คาร์บอนไดออกไซด์ ไฮโดรเจน ออกซิเจน มีเทน ส่วนแก๊สมีกลิ่นนั้นมีอยู่เพียง 1% ในตดเท่านั้น ซึ่งแก๊สที่มีกลิ่นจะเกิดจากการหมักหมมของอาหารในลำไส้ ก่อให้เกิดเป็นกำมะถัน ต้นเหตุของกลิ่นเหม็นของตด

 

 

ตดแบบไหนบอกโรคอะไรได้บ้าง?

กลิ่นของตด

• ตดไร้กลิ่น เกิดจากการได้รับโปรตีนน้อย

 

• ตดมีกลิ่น เกิดจากการทานอาหารที่มีโปรตีน และ ผักที่มีกลิ่นแรงมาก

 

• ตดมีกลิ่นแรงมากผิดปกติ อาจเกิดจากลำไส้มีการติดเชื้อแบคทีเรีย

 

ความถี่ของตด

โดยธรรมชาติคนเราจะตดเฉลี่ยวันละ 10-20 ครั้ง ฉะนั้นถ้าตดมากกว่า หรือ น้อยกว่านี้ แสดงว่าร่างกายกำลังผิดปกติ

• ตดน้อย ตดน้อยกว่า 10 ครั้งต่อวัน เสี่ยงโรคลำไส้อุดตัน

 

• ตดปกติ ตด 10-20 ครั้งต่อวัน ถือว่าปกติ

 

• ตดมาก ตดมากกว่า 20 ครั้งต่อวัน เสี่ยงโรคทางเดินอาหาร

 

 

เสียงของตด 

เกิดจากการเกร็งของกล้ามเนื้อหูรูด และ ความดันในลำไส้ใหญ่ ถ้ากล้ามเนื้อหูรูดไม่ค่อยกระชับ และ ความดันภายในลำไส้ใหญ่มีน้อยตดก็จะเบา แต่ถ้ากล้ามเนื้อหูรูดบีบตัวแน่น และ แรงดันภายในลำไส้ใหญ่สูง ตดก็จะมีเสียงที่ดังกังวาล

• ตดไร้เสียง เกิดจากกล้ามเนื้อหูรูดไม่กระชับ ทำให้บีบตัวได้น้อย แรงดันในลำไส้จึงมีไม่มาก

 

• ตดมีเสียง เกิดจากกล้ามเนื้อหูรูดบีบตัวมาก แรงดันในลำไส้จึงมีมาก ตดแบบนี้เป็นพวกดีแต่เสียง มักไม่ค่อยมีกลิ่น

 

สาเหตุที่ทำให้เกิดการตด 

• อากาศที่ผ่านเข้าลำไส้ทางจมูก หรือ ปาก ในช่วงที่เคี้ยวอาหาร

 

• กินอาหารประเภท เนื้อสัตว์ ไข่ นม ถั่ว ชีส กระหล่ำปลี หัวหอม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำอัดลม จะทำให้เกิดแก๊สในร่างกายมากเกินไป

 

• การเคี้ยวหมากฝรั่ง หรือ อมลูกอม

 

• อาหารสุขภาพที่มีปริมาณซัลเฟตสูง เช่น บร็อคโคลี่ ดอกกะหล่ำ กะหล่ำปลี ทำให้ตดมีกลิ่นเหม็น สารประกอบพวกซัลเฟอร์ที่อยู่ในเนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากนม ก็ทำให้เกิดกลิ่นได้เช่นเดียวกัน

 

• เมื่อกินอาหารที่มีน้ำตาลแลคโตสเป็นส่วนประกอบ เช่น นม โยเกิร์ต ผลิตภัณฑ์จากนม น้ำตาลที่ไม่ถูกดูดซึมนี้ จะถูกแบคทีเรียในลำไส้ใหญ่ทำปฏิกิริยาการหมัก (Fermentation) ทำให้เกิดก๊าซจำนวนมาก

 

• การเคี้ยวอาหารไม่ละเอียด ทำให้อาหารย่อยไม่หมด เกิดอาการท้องอืดมีแก๊สในลำไส้

 

• กินเนื้อสัตว์มากเกินไป ร่างกายจะย่อยอาหารประเภทนี้ได้ช้า แบคทีเรียในลำไส้จะมาช่วยย่อย ก่อให้เกิดปฏิกิริยาการหมัก เกิดแก๊สในลำไส้

 

• กินอาหารที่มีไขมันมากเกินไป ซึ่งร่างกายจะใช้เวลาในการย่อยไขมันนาน เสี่ยงต่อการเกิดแก๊สในกระเพาะและลำไส้ ทำให้เรอบ่อย หรือ ผายลมบ่อยได้

 

• นอนไม่พอ วิตกกังวล ความเครียด อาจทำให้ระบบย่อยอาหารทำงานไม่ดี

 

• ระบบย่อยอาหารทำงานได้ไม่ดีอยู่แล้ว เช่น คนที่ท้องอืดประจำ

 

 

วิธีป้องกันไม่ให้ตดมากเกินไป

• หลีกเลี่ยงอาหารที่รู้ว่าจะทำให้ตดง่าย หากรู้ว่าอาหารอะไรที่กินในชีวิตประจำวันแล้วทำให้ตดง่าย ให้ลองลดปริมาณการรับประทานอาหารเหล่านั้นให้น้อยลง

 

• แบ่งมื้ออาหารย่อยในแต่ละวัน บางครั้งการกินอาหารมื้อใหญ่มากเกินไปก็ทำให้ตดบ่อยขึ้นได้ ลองแบ่งมื้ออาหารที่ต้องกินให้แต่ละวันให้ถี่ขึ้นแต่ปริมาณน้อยลง แก๊สในลำไส้ใหญ่อาจน้อยลงและตดน้อยลงได้

 

• กินอาหารให้ช้าลง การเคี้ยวอาหารเร็วรวมถึงดื่มน้ำเร็วเกินไป จะเป็นการเพิ่มอากาศเข้าไปในร่างกายขณะกลืนอาหาร ดังนั้นการเคี้ยวอาหารให้ช้าลง ค่อย ๆ ดื่มน้ำ จะสามารถทำให้คุณตดน้อยลงได้

 

• หมั่นออกกำลังกายเป็นประจำ วันละประมาณ 30 นาทีจะทำให้สุขภาพของคุณแข็งแรง และ ปริมาณแก๊สในร่างกายจะอยู่ในปริมาณเหมาะสม

 

• อย่ากินอาหารที่มีไขมันสูง เพราะจะทำให้การย่อยอาหารของกระเพาะอาหารช้าลง และ เกิดปริมาณแก๊สมากเกินไป

 

• การกินยาไซเมทิโคน (Simethicone) เพราะยากลุ่มนี้เป็นยาที่ถูกใช้เพื่อแก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ช่วยขับแก๊สในกระเพาะอาหารและลำไส้ นอกจากนี้ยังช่วยลดอาการจุกเสียดจากแก๊สที่มีปริมาณมากเกินไปด้วย

 

• หยุดสูบบุหรี่ และ เคี้ยวหมากฝรั่ง เพราะจะทำให้ร่างกายได้รับแก๊สส่วนเกินเข้ามาในทางเดินอาหารมากขึ้น

 

• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มอัดลม เพราะจะทำเกิดฟองแก๊สเพิ่มในทางเดินอาหาร

 

 

เรื่องผายลม หรือ ตด ไม่ใช่เรื่องตลก น่าขบขัน ชวนล้อเลียน แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ สิ่งสำคัญคือ ให้ลองหมั่นสังเกตว่า “คุณตดบ่อยเกินไปหรือไม่ ? หรือ ตดมีกลิ่นเหม็นมากหรือไม่ ?” รวมทั้ง “มีภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ เกิดขึ้นไหม ?”

 

เพราะหากตดบ่อยเกินไป หรือ ตดมีกลิ่นเหม็นมาก และ มีภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ร่วมด้วย นั่นอาจเป็นสัญญาณบ่งบอกถึงภาวะผิดปกติบางอย่างในร่างกายก็เป็นได้