กฎหมายครอบครองปรปักษ์ควรมีอยู่ไหม?

1. การครอบครองปรปักษ์โดยสุจริต

ผู้ครอบครองเข้าครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นโดยสุจริต เชื่อโดยสุจริตว่าทรัพย์สินนั้นเป็นของตน โดยครอบครองทรัพย์สินนั้นด้วยความสงบและเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ครบตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด (อสังหาริมทรัพย์ 10 ปี สังหาริมทรัพย์ 5 ปี)

2. การครอบครองปรปักษ์โดยไม่สุจริต

ผู้ครอบครองเข้าครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นโดยรู้ว่าทรัพย์สินนั้นไม่ใช่ของตน โดยครอบครองทรัพย์สินนั้นด้วยความสงบและเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ครบตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด (อสังหาริมทรัพย์ 10 ปี สังหาริมทรัพย์ 5 ปี) แต่ต้องพ้นกฎหมายอาญาเสียก่อน

3. การครอบครองปรปักษ์โดยได้มาโดยการกระทําผิด

ผู้ครอบครองได้มาซึ่งทรัพย์สินโดยการกระทําผิด เช่น ลักขโมย ฉ้อโกง ยักยอก โดยครอบครองทรัพย์สินนั้นด้วยความสงบและเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ

หมายเหตุ

• ระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ในสังหาริมทรัพย์จะสั้นกว่าอสังหาริมทรัพย์
• การครอบครองปรปักษ์โดยไม่สุจริต ผู้ครอบครองต้องพ้นกฎหมายอาญาก่อนจึงจะได้สิทธิครอบครอง
• การครอบครองปรปักษ์โดยได้มาโดยการกระทําผิด ผู้ครอบครองจะได้สิทธิครอบครองเมื่อพ้นกฎหมายอาญา หรือพ้นเวลาที่กฎหมายกำหนด

ตัวอย่าง

• นาย A เข้าใจผิดคิดว่าที่ดินแปลงหนึ่งเป็นของตน จึงเข้าไปปลูกบ้านและอยู่อาศัย ครบ 10 ปี นาย A ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินแปลงนั้นโดยการครอบครองปรปักษ์โดยสุจริต
• นาง B ลักขโมยรถยนต์ของนาย C มาใช้ ครบ 5 ปี นาง B ไม่ได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์ เพราะการครอบครองปรปักษ์โดยได้มาโดยการกระทําผิด

กฎหมายครอบครองปรปักษ์มีไว้เพื่อ 3 วัตถุประสงค์หลัก ดังนี้

1. ส่งเสริมให้ทรัพย์สินมีประโยชน์

กฎหมายต้องการให้ทรัพย์สินถูกนำมาใช้ประโยชน์ ไม่ปล่อยให้รกร้างว่างเปล่า หากเจ้าของไม่ใช้ประโยชน์ บุคคลอื่นที่เข้ามาใช้ประโยชน์ ก็ควรได้สิทธิในทรัพย์สินนั้น

2. ป้องกันข้อพิพาท

กฎหมายกำหนดระยะเวลาที่แน่นอนในการครอบครอง เพื่อป้องกันข้อพิพาทเรื่องกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน

3. ลงโทษเจ้าของที่ละเลย

กฎหมายเป็นการลงโทษเจ้าของที่ไม่ดูแลทรัพย์สินของตนเอง ปล่อยให้บุคคลอื่นเข้ามาครอบครอง

อย่างไรก็ตาม กฎหมายครอบครองปรปักษ์อาจเกิดข้อพิพาทได้ง่าย เจ้าของทรัพย์สินควรหมั่นตรวจสอบ ดูแลทรัพย์สินของตน บุคคลที่ต้องการครอบครองปรปักษ์ควรศึกษาข้อมูลให้ละเอียด