การอดอาหารเป็นช่วงแบบ IF ส่งผลดีต่อสมองและลำไส้

การอดอาหารเป็นช่วง (Intermittent Fasting) คือรูปแบบการรับประทานอาหารที่แบ่งช่วงเวลาในการรับประทานอาหารและอดอาหารออกเป็นช่วงเวลาๆ กัน โดยไม่เน้นที่การปรับเปลี่ยนรูปแบบการบริโภคอาหาร แต่การกำหนดเวลาในการรับประทานอาหารจะทำให้ลดปริมาณการกินอาหารและลดพลังงานจากอาหารที่ได้รับ

รูปแบบการอดอาหารเป็นช่วงแบบ IF มีหลากหลายรูปแบบ รูปแบบที่นิยม เช่น

• 16/8: อดอาหารเป็นเวลา 16 ชั่วโมง และกินอาหารในเวลา 8 ชั่วโมง
• 5/2: อดอาหาร 2 วันต่อสัปดาห์ โดยในแต่ละวันสามารถกินได้ไม่เกิน 500-600 แคลอรี่
• EAT-STOP-EAT: อดอาหารเป็นเวลา 24 ชั่วโมง 1 ครั้งต่อสัปดาห์

จากผลการวิจัยของทีมนักวิทยาศาสตร์จากศูนย์วิจัยระดับคลินิกแห่งชาติจีนเพื่อการศึกษาโรคผู้สูงอายุ พบว่าการอดอาหารเป็นช่วงแบบ IF ส่งผลดีต่อสมองและลำไส้ โดยส่งผลดังนี้

ต่อสมอง

• สมองส่วน inferior frontal orbital gyrus ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมความอยากอาหารและการเสพติด มีความเคลื่อนไหวมากขึ้นในการทำงานสอดประสานกับลำไส้
• ส่งผลให้ผู้เข้าร่วมการทดลองสามารถควบคุมความอยากอาหารและพฤติกรรมการกินได้ดีขึ้น

ต่อลำไส้

• มีสัดส่วนของจุลินทรีย์ในลำไส้บางชนิดเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นชนิดที่มีความเกี่ยวข้องในการทำงานอย่างสอดคล้องต้องกันเป็นแนวร่วมระหว่างสมองและลำไส้ (gut-brain axis)
• ส่งผลให้การทำงานของลำไส้และสมองทำงานร่วมกันเป็นระบบมากขึ้น

โดยกลไกที่คาดว่าจะทำให้เกิดการส่งผลดีต่อสมองและลำไส้ของ IF คือ ระบบจุลชีวนิเวศในลำไส้อาจจะมีการสื่อสารสองทางกับสมองโดยตรง ผ่านการผลิตสารสื่อประสาทและสารพิษที่ออกฤทธิ์ต่อประสาทบางอย่าง ซึ่งจะเข้าไปยังสมองทางกระแสเลือดและเครือข่ายเซลล์ประสาท ทำให้สมองทำงานควบคุมพฤติกรรมการกินได้ดีขึ้น

การค้นพบนี้ถือเป็นข่าวดีสำหรับผู้ป่วยโรคอ้วนที่พยายามลดน้ำหนัก เนื่องจาก IF เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สามารถช่วยลดน้ำหนักได้อย่างมีประสิทธิภาพ และยังสามารถส่งผลดีต่อสุขภาพโดยรวมอีกด้วย

นอกจากการลดน้ำหนักแล้ว IF ยังอาจส่งผลดีต่อสุขภาพในด้านอื่นๆ เช่น

• ช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด
• ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด
• ช่วยลดความดันโลหิต
• ช่วยลดระดับไขมันในเลือด
• เพิ่มการเผาผลาญพลังงาน
• เพิ่มการเจริญเติบโตของเซลล์
• ชะลอความเสื่อมของเซลล์

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่สนใจจะลองทำ IF ควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการก่อน เพื่อความปลอดภัยและเพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุด

ข้อดีของการอดอาหารเป็นช่วงแบบ IF

การอดอาหารเป็นช่วงแบบ IF มีข้อดีหลายประการ เช่น

• ช่วยลดน้ำหนักได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ส่งผลดีต่อสุขภาพโดยรวม เช่น ช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด ช่วยลดความดันโลหิต ช่วยลดระดับไขมันในเลือด เพิ่มการเผาผลาญพลังงาน เพิ่มการเจริญเติบโตของเซลล์ ชะลอความเสื่อมของเซลล์
• ง่ายต่อการปฏิบัติและไม่จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการบริโภคอาหาร
• ประหยัดค่าใช้จ่าย

ข้อควรระวังในการอดอาหารเป็นช่วงแบบ IF

สำหรับผู้ที่สนใจจะลองทำ IF ควรพิจารณาปัจจัยต่างๆ ดังต่อไปนี้

• สภาพร่างกายและสุขภาพ
• เป้าหมายในการลดน้ำหนักหรือดูแลสุขภาพ
• ความสะดวกในการปฏิบัติ

ผู้ที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนทำ IF ได้แก่

• ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคไต โรคตับ
• ผู้ที่อยู่ระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• ผู้ที่รับประทานยาบางชนิด
• ผู้ที่มีปัญหาทางจิตใจ เช่น โรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล

ผู้เริ่มต้นควรเริ่มทำ IF ในรูปแบบที่ง่ายที่สุดก่อน เช่น 16/8 จากนั้นจึงค่อยปรับรูปแบบให้เข้มข้นขึ้นตามลำดับ