โน๊ตเพลงที่เก่าแก่ที่สุดในสยาม

โน๊ตเพลงที่เก่าแก่ที่สุดในสยาม

โน๊ตเพลงที่เก่าแก่ที่สุดในสยาม ถือกันว่าเป็นโน๊ตเพลงสองเพลงที่บันทึกไว้ในหนังสือของชาวฝรั่งเศสสองคน คือ นิโคลาส์ แชร์แวส และซิมง เดอ ลา ลูแบร์

โน๊ตเพลงเพลงแรกคือเพลง "สุดใจ" (บางท่านอ่านจากคำที่ชาวฝรั่งเศสสมัยนั้น ถอดเสียงไปเขียนด้วยตัวอักษรโรมันเป็นอีกอย่างหนึ่งว่า "ฉุยฉาย" แต่ไม่ได้รับการยอมรับมากนัก) อยู่ในบันทึกของแชร์แวส นักเดินทางชาวฝรั่งเศส ที่ติดตามคณะเผยแผ่ศาสนาเข้ามาในกรุงศรีอยุธยา ระหว่างเรือน พ.ศ.2224-2229

โน๊ตเพลงเพลงที่สองคือเพลง "สายสมร" อยู่ในบันทึกของลา ลูแบร์ อัครราชทูตของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ที่เดินทางเข้ามาในกรุงศรีอยุธยาครั้งแผ่นดินของพระนารายณ์เมื่อปี พ.ศ.2230

เพลงสุดใจ

เพลงสุดใจเป็นเพลงที่มีทำนองไพเราะ เรียบง่าย ขับร้องด้วยเสียงผู้หญิง เนื้อหาของเพลงกล่าวถึงความรักของคนสองคน

โน๊ตเพลงของเพลงสุดใจถูกบันทึกไว้ทั้งโน้ตคำร้องและโน้ตดนตรี โดยใช้ระบบโน้ตดนตรีสากล โดยใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษแทนค่าของโน้ตดนตรี

เพลงสายสมร

เพลงสายสมรเป็นเพลงที่มีทำนองสนุกสนาน ขับร้องด้วยเสียงผู้ชาย เนื้อหาของเพลงกล่าวถึงการสรรเสริญพระนารายณ์

โน๊ตเพลงของเพลงสายสมรถูกบันทึกไว้เฉพาะโน้ตคำร้อง โดยใช้ระบบโน้ตดนตรีสากล โดยใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษแทนค่าของโน้ตดนตรี

ข้อสงสัยเกี่ยวกับโน๊ตเพลงสายสมร

มีนักวิชาการบางท่านตั้งข้อสงสัยว่า โน๊ตเพลงสายสมรอาจไม่ได้ถูกบันทึกโดยคณะของลา ลูแบร์เอง แต่เป็นการหยิบยืมมาจากโน้ตเพลงที่แชร์แวสได้เขียนไว้อีกเพลงหนึ่ง แต่ไม่ได้รับการตีพิมพ์

เหตุผลที่เชื่อเช่นนี้ เนื่องมาจาก 1. แชร์แวสระบุไว้ในเอกสารของตนว่า ได้จดโน้ตเพลงจากแผ่นดินของพระนารายณ์มาสองเพลง แต่ฉบับที่ตีพิมพ์ครั้งแรกในภาคภาษาฝรั่งเศสกลับมีเฉพาะโน้ตเพลง "สุดใจ" เพียงเพลงเดียว 2. ลา ลูแบร์ มีทัศนะต่อดนตรีในกรุงศรีอยุธยาในเชิงดูแคลน ในขณะที่แชร์แวสเป็นมิชชันนารีที่สนใจศึกษาวัฒนธรรมพื้นเมือง จึงมีความเป็นไปได้ที่แชร์แวสจะให้ความสำคัญกับดนตรีพื้นเมืองมากกว่าลา ลูแบร์

นอกจากนี้ บทความยังได้กล่าวถึงทัศนคติของชาวยุโรปในยุคนั้นที่มักมองดินแดนภายนอกว่าต่ำต้อยกว่าตนเอง ส่งผลทำให้เกิดการตีพิมพ์หนังสือการสำรวจดินแดนใหม่ๆ ในยุโรปอย่างบิดเบือนจากสายตาของคนนอก โดยมองว่าดนตรีไทยเป็นดนตรีชั้นต่ำตามสายตาของชาวยุโรปชั้นสูง

จากข้อสังเกตเหล่านี้ ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ จึงเสนอว่า โน้ตเพลง "สายสมร" ควรได้รับการประเมินค่ากันใหม่ โดยพิจารณาจากหลักฐานแวดล้อมอื่นๆ ประกอบกันด้วย

โน๊ตเพลงที่เก่าแก่ที่สุดในสยาม ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ในปัจจุบัน ยังไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าโน๊ตเพลงใดที่เก่าแก่กว่ากัน อย่างไรก็ตาม ทั้งสองเพลงนี้ล้วนเป็นหลักฐานสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของดนตรีไทยในสมัยกรุงศรีอยุธยา