น้อยคนที่จะรู้ ต้นกำเนิด"หมูกะทะ" ในประเทศไทย

‘หมูกระทะ’ ไม่ว่าจะเมื่อไหร่ก็เป็นอาหารที่ฮอตฮิต ถึงขั้นเป็นเมนูประจำใจใครหลาย ๆ คน เพราะไม่ว่าจะโอกาสไหน เราก็สามารถมีความสุขกับหมูที่ย่างผ่านกระทะร้อน น้ำซุปหอมกลมกล่อม และน้ำจิ้มที่จัดจ้านได้อยู่เสมอ แต่เคยสงสัยกันไหมว่าหมูกระทะที่เราชอบกินกันนั้นมีที่มาจากไหน ทำไมต้องเอาไปย่างกับกระทะด้วย

หมูกระทะเกิดในช่วง ‘สงคราม’

การย่างหมูผ่านเหล็กครั้งแรกนั้น มีการสันนิฐานว่ามาจากสงครามที่ประเทศมองโกล แล้วหมูกระทะมันจะเชื่อมโยงไปเกี่ยวกับสงครามได้ยังไง โดยมีเรื่องเล่ามาว่า ในช่วงสงครามที่รบกัน การทำอาหารนั้นต้องเน้นความสะดวกและง่าย จึงนำหมวกเหล็ก (mongol Ancient military hat) มามาตั้งไฟเพื่อย่างเนื้อกิน เลยถูกสันนิฐานว่าเป็นการใช้กระทะทรงโค้งในการย่างเนื้อ และถูกพัฒนาในมีรูปร่างใกล้เคียงกับปัจจุบัน จึงเป็นต้นกำเนิดของหมูกระทะ แต่เรื่องเล่านี้ก็ยังมีคนตั้งข้อสงสัยอยู่มาก เพราะมันเป็นเพียงเรื่องเล่ากันมาปากต่อปาก ไม่ได้มีหลักฐานยืนยันเป็นตัวอักษรชัดเจน

แต่ก็มีเมนูอาหารที่น่าสนใจในประเทศญี่ปุ่น ที่ใช้ชื่อว่า "เนื้อย่างเจงกิสข่าน" เช่นกัน ที่มีการเปิดสาขากันอย่างแพร่หลายในช่วงประมาณ ปี ค.ศ. 1936 อันเกิดมาจากความพยายามของรัฐบาลญี่ปุ่น ที่อยากกระตุ้นการบริโภคเนื้อแกะที่ล้นตลาดอย่างมากจากการเลี้ยงเอาขน ซึ่งด้วยชื่อ "เนื้อย่างเจงกิสข่าน" นี่เอง ก็ทำให้น่าสนใจว่า อาจจะมีความเกี่ยวข้องกับชาวมองโกลก็เป็นได้

อีกหนึ่งแนวคิดเรื่องที่มาของหมูกระทะ เล่าไว้ว่า หมูกระทะมีที่มาจากเกาหลี และค่อยๆ แพร่ความนิยมไปสู่ประเทศต่างๆ อย่างในญี่ปุ่นเองที่มีร้านเนื้อเจงกิสข่านเปิดอยู่อย่างแพร่หลาย ก็มีร้านเนื้อย่างเกาหลีเติบโตขึ้นมาในช่วงเวลาพร้อมๆ กันไปด้วยส่วนในไทย ร้านที่มีการปิ้งย่างเนื้อด้วยกระทะที่เข้ามาในช่วงแรกประมาณ ปี พ.ศ. 2500 ก็น่าสนใจมาก เพราะมีทั้งที่ใช้ชื่อ "เนื้อย่างเจงกิสข่าน" และ "เนื้อย่างเกาหลี"

ส่วนในไทย ร้านที่มีการปิ้งย่างเนื้อด้วยกระทะที่เข้ามาในช่วงแรกประมาณ ปี พ.ศ. 2500 ก็น่าสนใจมาก เพราะมีทั้งที่ใช้ชื่อ "เนื้อย่างเจงกิสข่าน" และ "เนื้อย่างเกาหลี" โดยมีการตั้งข้อสังเกตเพิ่มเติมกันว่า ร้านเนื้อย่างในภาคอีสานมักจะใช้ชื่อเนื้อย่างเกาหลีมากกว่าภาคอื่นๆ โดยมีร้านชื่อดังที่เป็นต้นตำรับ ชื่อว่า "หมื่นทิพย์หมูย่างเกาหลี" และในยุคแรกๆ ร้านหมูกระทะก็มักจะขายอาหารเป็นชุดๆ ก่อนที่ต่อมาจะมีการขายเป็นแบบบุฟเฟต์ เหมารายหัวไปเลย ซึ่งก็ประสบความสำเร็จอย่างมากจวบจนปัจจุบัน

การกินในไทยนั้นจะนิยมใช้ถ่านในการให้ความร้อนสำหรับประกอบทำหมูกระทะ ซึ่งหมูกระทะก็ถือเป็นรูปแบบอาหารที่มีอิทธิพลในวัฒนธรรมการกินมากในไทย ก่อนที่จะแพร่ขยายไปยัง มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และสิงคโปร์ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา