ยุคสุดท้ายที่พม่า ครอง ล้านนาในสมัย พระเจ้าฉินบูชินแห่ง ราชวงศ์คองบอง

ยุคสุดท้ายที่พม่า ครอง ล้านนา
ในสมัย พระเจ้าฉินบูชิน
แห่ง ราชวงศ์คองบอง

พระเจ้าฉินบูชิน หรือ
มังระแห่งราชวงศ์คองบอง(พ.ศ.2306-2319)
นับเป็นกษัตริย์พม่า
ที่ยกกองทัพเข้ามายึดครองเชียงใหม่
ได้อีกครั้งหนึ่ง หลังจาก
เชียงใหม่เป็นอิสระจากพม่า
ระหว่าง พ.ศ.2270-2306

กล่าวคือ เมื่อราชวงศ์ตองอูตอนปลายสลายตัวลง พ.ศ.2295 พระเจ้าอลองพญา
สถาปนาราชวงศ์อลองพญา หรือ คองบอง
ใน พ.ศ.2295
พม่าทำสงครามขับไล่มอญ
ซึ่งยึดเมืองอังวะไว้ แล้วลงมา
สู้รบปราบเมืองมอญครั้งใหญ่
ภายใต้แนวคิดสร้างจักรวรรดิให้ยิ่งใหญ่
เช่นเดียวกับบุเรงรอง
นำไปสู่นโยบายขยายอำนาจ
โดยยกกองทัพเข้ายึดครองเมืองต่างๆ
ที่เคยขึ้นกับพม่า จึงเริ่มขึ้นใน
สมัยพระเจ้าอลองพญา
แต่กว่าจะประสบความสำเร็จ
ในการครอบครองเชียงใหม่ และ กรุงศรีอยุธยา
ก็อยู่ในสมัยพระเจ้าฉินบูชิน

ได้ยกทัพมายึดเชียงใหม่ พ.ศ.2306
ในคราวนั้นพม่า
กวาดต้อนชาวเชียงใหม่ไปมากมาย
จนตำนานกล่าวว่า "หมดทั้งเมือง"
หลังจากยึดครองล้านนาทั้งหมด
และ ในที่สุดก็ล้อมกรุงศรีอยุธยา
และทำลายอยุธยาได้ในปีพ.ศ.2310
พระเจ้าฉินบูชิน ใช้วิธีการทำลายศูนย์กลาง
ที่เชียงใหม่และอยุธยา
เพื่อทำร้ายให้
ศูนย์อำนาจแตกสลายอย่างสิ้นเชิง
กลายเป็นบ้านเมืองอ่อนแอ
ที่ไม่อาจต่อสู้กับพม่าได้

นโยบายของ ฉินบูชิน
ในการปกครองล้านนา ช่วง พ.ศ.2306-2317 : ราชวงศ์คองบองปกครองเชียงใหม่ได้เพียง 11 ปี เชียงใหม่ก็หันไปสวามิภักดิ์ต่อสยาม

พม่าได้ปกครองอย่างเฉียบขาดมากขึ้น
โดยส่ง "โป่" แม่ทัพมาปกครอง
แทน เมียวหสุ่น

ลักษณะการปกครองของโป่
ได้ใช้อำนาจขูดรีดเก็บเกี่ยวผลประโยชน์
มาเป็นของตนอย่างมาก
และ กดขี่ข่มเหงชาวพื้นเมือง
จนได้รับความเดือดร้อนกันทั่วไป
ทั้งไพร่ และ ภิกษุเดือดร้อนไปทั่ว

ปัญหา โป่ กระทำกดขี่ข่มเหงต่างๆ
กษัตริย์พม่าส่งคำสั่งให้โป่ทั้งหลาย
ลดการข่มเหงลง แต่ก็ไม่เป็นผล
เนื่องจากราชอาณาจักรพม่า
กำลังประสบกับปัญหาสำคัญ
คือ การรุกรานจากจีน สู่ พม่าตอนบน
ทำให้พม่าต้องทุ่มเททำสงครามด้านนี้มาก
จึงไม่มีโอกาสดูแลการปฎิบัติงาน
ของขุนนางในท้องที่ เป็นผลให้โป่
ครองตามอำเภอใจ

การปกครองที่กดขี่ขูดรีด
สร้างความขัดแย้งระหว่างโป่
และ ขุนนางท้องถิ่น เพราะโป่ใช้ขุนนางท้องถิ่น
เป็นเครื่องมือตน คือ ให้ช่วยเกณฑ์ไพร่พล
ช่วยราชการสงคราม และ การเก็บภาษีอากร
โดยที่โป่เป็นฝ่ายได้ผลประโยชน์
ขุนนางท้องถิ่นกลับไม่ได้รับประโยชน์
และ ถูกข่มเหง
ความขัดแย้งระหว่างโป่
กับขุนนางท้องถิ่น นำไปสู่การปะทะกัน
เริ่มตั้งแต่ พ.ศ.2312
น้อยพรหม มีตำแหน่ง เป็นเชคคาย
ได้สู้รบกับโป่หัวขาว ที่เชียงใหม่
ผลน้อยพรหมเสียชีวิต และในพ.ศ.2314
พระยาจ่าบ้านรบกับโป่หัวขาว
พระยาจ่าบ้ายพ่ายแพ้
ความบีบคั้นจากการปกครองของโป่หัวขาว
ทำให้ผู้นำชาวล้านนา
หันมาสวามิภักดิ์ต่อสยาม
และร่วมกันขับไล่กองทัพพม่า
ออกจากเชียงใหม่สำเร็จในพ.ศ.2317
แต่ต้องใช้เวลาต่อมาถึง 30 ปี
จึงจะสามารถขับไล่พม่า
ออกจากเชียงแสนใน พ.ศ.2347
อิทธิพลของพม่าในล้านนาจึงสิ้นสุดลง

ที่มา : หนังสือประวัติศาสตร์ล้านนา
ภาพ : ขุนนางพม่าโพกหัวขาว และ ขบวนผู้ติดตาม
ภาพเก่าพม่าร้อยปี
ขอบคุณข้อมูลจากเชียงใหม่ที่คุณไม่เคยเห็น