รัชกาลที่ ๗ ทรงเสด็จทอดพระเนตรการสุริยุปราคาเต็มดวง ณ จังหวัดปัตตานี

การเสด็จทอดพระเนตรการ เกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗

        การเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ครั้งที่ ๓ ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ (หรือ ค.ศ. 1929) ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ทั้งนี้พระองค์ทรงเสด็จทอดพระเนตรด้วยพระองค์เอง ณ ตำบลโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี

        จากการที่ได้มีการคำนวณและพยากรณ์โดยหมู่นักดาราศาสตร์ว่าสุริยุปราคาเต็มดวงในครั้งนี้จะกินเวลานานถึง ๕ นาทีใน วันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ เวลา ๑๓.๓๗ น. จะเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง และเหตุการณ์ลักษณะนี้คาดว่าประมาณ ๔๐๐ ปี จึงจะเกิดขึ้นในตำแหน่งเดิมอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งเหตุการณ์ครั้งนั้นนับว่าเกิดนานมาก คณะของอังกฤษนำโดย ศาสตราจารย์แฟรงค์ ไดย์สัน (Frank Dyson) นักดาราศาสตร์ชั้นนำของอังกฤษเป็นผู้ริเริ่มที่จะจัดส่งคณะนักดาราศาสตร์อังกฤษมาสังเกตการณ์สุริยุปราคา ณ เมืองปัตตานี โดยศาสตราจารย์แฟรงค์ ไดย์สันได้ขอให้อัครราชทูตอังกฤษประจำกรุงเทพฯ ติดต่อกระทรวงการต่างประเทศของไทยล่วงหน้าก่อนเกิดสุริยุปราคาร่วมสามปี (ติดต่อเมื่อเดือนกรกฏาคม พ.ศ. ๒๔๖๙) เพื่อขอข้อมูลสภาพภูมิอากาศของบริเวณฝั่งทะเลระหว่างหนองจิกและยะหริ่ง (อำเภอในจังหวัดปัตตานี ณ ปัจจุบัน) ในห้วงสามสัปดาห์แรกของเดือนพฤษภาคมในอีก ๒ ปีข้างหน้า ทั้งนี้กระทรวงการต่างประเทศของไทยได้แจ้งไปยังกระทรวงมหาดไทยและกระทรวงเกษตราธิการ คณะนักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษได้จัดกล้องส่องดาวไว้เป็นพิเศษเฉพาะให้ทอดพระเนตร

        ถึงแม้ว่านักดาราศาสตร์เหล่านั้นจะทราบว่าสุริยุปราคาเต็มดวงในครั้งนี้จะสังเกตการณ์ได้จากที่ใดบนพื้นโลก อย่างไรก็ตาม สภาพท้องฟ้าของสถานที่สังเกตการณ์เป็นอีกปัจจัยหลักที่จะทำให้การสังเกตการณ์และการบันทึกดำเนินไปได้อย่างราบรื่น โดยวันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระราชินีนาถ ทรงเรือพระที่นั่งมหาจักรี เสด็จพระราชดำเนินโดยชลมารค จากพระราชวังไกลกังวลหัวหินไปยังจังหวัดปัตตานี โดยได้เสด็จมาทอดพระเนตร พร้อมกับทีมนักดาราศาสตร์จากประเทศอังกฤษ ในครั้งนั้นได้มีข้าราชการผู้ใหญ่และประชาชนมาถวายการต้อนรับ และชมสุริยุปราคากันจำนวนมาก ในวันนั้น (วันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒)ธรรมชาติไม่อำนวยให้เห็นชัด พระองค์จึงได้เสด็จมาทอดพระเนตรที่เมืองปัตตานี (บริเวณสนามโรงเรียนเบญจมราชูทิศ) ความสนพระราชหฤทัยในวิทยาศาสตร์ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ยังปรากฏต่อเนื่อง เห็นได้จากวันรุ่งขึ้น แม้การจับคราสจะผ่านไปแล้ว พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชการที่ ๗ ทรงศึกษาการโคจรของดวงจันทร์ร่วมกับคณะนักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษที่ศาลาว่าการมณฑลปัตตานีและคณะนักดาราศาสตร์ชาวเยอรมันที่โคกโพธิ์ อีกทั้งยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเลี้ยงอาหารกลางวันแก่นักดาราศาสตร์ทั้งสองคณะในเรือพระที่นั่งจักรี

อ้างอิงจาก

        1) หอจดหมายเหตุแห่งชาติ

        2) หนังสือรัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่กว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์

        3)  กิตติ จิตรพรหม จากสำนักข่าวทีนิวส์