คุณหมอผ่าคลอด พบก้อนรังไข่ "เดอมอยซีส" จึงผ่ามันออกมาพร้อมๆกัน ภายใน มีขน มีกระดูก มีฟัน (กลัวห้ามดูวิดิโอนะ)

เมื่อวันที่ 9 ก.ย. 2561 เฟซบุ๊ก คลินิก หมอสุนิดา ได้โพสท์ภาพก้อนรังไข่ที่ พบระหว่างผ่าตัดคลอดของคุณแม่คนหนึ่ง แล้วเจอก้อนรังไข่ เดอมอยซีส ขนาดประมาร 6 เซ็นติเมตรพอดี จึงผ่าตัดออกให้พร้อมๆกัน และได้โพสท์คลิปการผ่านก้อนรังไข่นี้ให้ดูเพื่อเป็นวิทยาทาน พร้อมเตือนว่าให้ผู้หญิงหมั่นตรวจสุขภาพทุกปี โดยเฉพาะภายใน โดยโพสท์ระบุว่า  hello baby👶#ทุกอย่างจะดูซอฟท์ลงเมื่อมีนกฟลามิงโก้🐦#กลัวห้ามดูวิดิโอนะ😖

วันนี้ป้าหมอผ่าตัดคลอดให้คุณแม่ท่านนึงปรากฏว่าเจอก้อนที่รังไข่ประมาณ 6 เซนติเมตร จึงได้ทำการผ่าตัดออกพร้อมๆกัน😲
โชคดีเป็นเดอมอยซีสซึ่งมีโอกาสเป็นมะเร็งน้อยมากๆ(แต่ต้องส่งไปตรวจอย่างละเอียดอีกที)

ลักษณะของซีสชนิดนี้ มักไม่ทำให้คนไข้มีอาการเจ็บปวด นอกจากว่ามีการบิดขั้วหรือใหญ่จนแน่นท้อง🤔หน้าตาหลังผ่าเข้าไป แลดูน่ากลัวมีผม มีขน มีกระดูก มีฟัน มีไขมันประหนึ่งว่าโดนเสกของเข้าท้องแต่จริงๆแล้วบ่แมนดอก เป็นเซลล์ในร่างกายของเรานี่แหละ ไม่ต้องพบหมอไสยศาสตร์...ให้มาปาดออกนะ 5555👩‍⚕️ #ตรวจทุกปีแม้ไม่มีอาการ👨‍⚕️👩‍⚕️#เตือนครั้งที่540😜

ถุงน้ำรังไข่ชนิดเดอร์มอยด์คืออะไร?
ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ (Ovarian dermoid cyst) เป็นถุงน้ำรังไข่ชนิดหนึ่งเรียกว่า เดอร์มอยด์ (Dermoid cyst) หรือถุงน้ำรังไข่เทอราโตมา (Mature cystic teratoma) ลักษณะภายในถุงน้ำประกอบด้วยไขมัน เส้นผม ฟัน หรือกระดูกอ่อน

อุบัติการณ์พบถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ได้ประมาณ 20 - 25 % ของเนื้องอกรังไข่ทั้งหมด โดยพบบ่อยในช่วงอายุ 10 - 30 ปี

อะไรคือสาเหตุของถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์?

 

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์เกิดจากการที่มีเซลล์ที่มีความสามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์ชนิดต่าง ๆได้ (Totipotential cell) มาอยู่ที่บริเวณรังไข่ตั้งแต่แรกเกิด แล้วมีการพัฒนาหรือถูกกระตุ้นด้วยปัจจัยบางอย่างที่ยังไม่ทราบให้เจริญไปเป็นเซลล์ไขมันเส้นผม กระดูกอ่อน จนเกิดเป็นถุงน้ำที่รังไข่ที่เรียกว่า Dermoid cyst

อะไรคือสาเหตุของถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์?

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์เกิดจากการที่มีเซลล์ที่มีความสามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์ชนิดต่าง ๆได้ (Totipotential cell) มาอยู่ที่บริเวณรังไข่ตั้งแต่แรกเกิด แล้วมีการพัฒนาหรือถูกกระตุ้นด้วยปัจจัยบางอย่างที่ยังไม่ทราบ ให้เจริญไปเป็นเซลล์ไขมันเส้นผม กระดูกอ่อน จนเกิดเป็นถุงน้ำที่รังไข่ที่เรียกว่า Dermoid cyst

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์มีอาการอย่างไร?

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์มีอาการดังนี้

1. อาการปวดหน่วงๆในท้องน้อย/อุ้งเชิงกราน

2. คลำก้อนได้ในท้องน้อย

3. ปวดท้องเฉียบพลันซึ่งมักเกิดจากการมีภาวะแทรกซ้อน (ผลข้างเคียง) ของโรคนี้เช่น เกิดการบิดขั้ว (Twisted ovarian cyst) หรือมีการแตกของถุงน้ำ (Ruptured ovarian cyst) หรือมีการติดเชื้อ ซึ่งเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ทำให้ต้องได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัดด่วน

4. ไม่มีอาการใดๆแต่ตรวจพบโดยบังเอิญ มักเป็นกรณีถุงน้ำยังมีขนาดเล็ก

ควรพบแพทย์เมื่อใหร่?

โรคนี้ต้องรักษาโดยการผ่าตัด ซึ่งหากมีอาการปวดท้อง/ปวดท้องน้อยเฉียบพลันแสดงว่าอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการบิดขั้วของถุงน้ำหรือมีการแตกของถุงน้ำ ต้องรีบไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลฉุกเฉิน/ทันทีเพราะต้องรักษาด้วยการผ่าตัดด่วน

นอกจากนั้นเมื่อคลำพบก้อนเนื้อในช่องท้อง/ในช่องท้องน้อยต้องรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอ

แพทย์วินิจฉัยถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ได้จาก

• ประวัติทางการแพทย์: ที่สำคัญคือ มีอาการปวดท้องที่บริเวณท้องน้อย ปวดหน่วงๆ หรืออาจไม่มีอาการ หากมีภาวะแทรกซ้อนจะปวดท้องน้อยอย่างมากด้านใดด้านหนึ่ง (ด้านมีถุงน้ำฯ) หรือปวดทั่วๆท้องอย่างเฉียบพลัน
• การตรวจร่างกาย: บางครั้งสามารถคลำก้อนได้ทางหน้าท้อง ถ้าก้อนมีขนาดใหญ่ กดเจ็บที่ก้อน หากมีภาวะแทรกซ้อนเช่น การบิดขั้วของรังไข่ จะกดเจ็บมากและตรวจพบการเกร็งของผนังหน้าท้อง
• การตรวจภายใน: หากเป็นถุงน้ำขนาดใหญ่จะตรวจคลำพบจากการตรวจภายใน แต่หากเป็นถุงน้ำขนาดเล็กจะตรวจคลำไม่พบ
• การตรวจทางห้องปฏิบัติการ: การตรวจที่เป็นประโยชน์มากที่สุดคือการตรวจท้อง น้อยหรือช่องท้องด้วยอัลตราซาวด์ ซึ่งถุงน้ำนี้จะมีลักษณะเฉพาะที่ทำให้แพทย์ให้การวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำ

รักษาถุงน้ำรังไข่ดอร์มอยด์อย่างไร?

การรักษาถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ต้องเป็นการผ่าตัด ไม่สามารถใช้การรับประทานยาหรือฉีดยาได้ สำหรับการผ่าตัดนั้นแพทย์จะพิจารณาจากอายุผู้ป่วยและความต้องการมีบุตร

• หากอายุน้อยและถุงน้ำขนาดเล็ก มักทำการผ่าตัดเลาะเอาเฉพาะถุงน้ำออก (Ovarian cystectomy) และเก็บเนื้อรังไข่ที่เหลือไว้ผลิตฮอร์โมน
• แต่หากถุงน้ำฯมีขนาดใหญ่หรือมีบุตรพอแล้วหรืออายุมากแล้ว อาจตัดรังไข่ข้างนั้นทิ้งไปเลย (Oophorectomy)

ทั้งนี้การผ่าตัดสามารถทำได้ทั้งการผ่าตัดผ่านกล้องวีดิทัศน์หรือผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้อง

ภาวะแทรกซ้อนของถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์มีอะไรบ้าง?

ภาวะแทรกซ้อน (ผลข้างเคียง) ของถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ที่อาจพบได้คือ

1. ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอด์บิดขั้ว: ทำให้เกิดอาการปวดท้องน้อยอย่างอย่างเฉียบพลัน มักต้องรักษาโดยการผ่าตัด

2. ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์แตก:ทำให้เกิดอาการปวดท้องน้อยอย่างเฉียบพลันมักต้องรักษาโดยการผ่าตัด

3. มีการติดเชื้อในถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์: ที่มักทำให้เกิดอาการปวดท้องน้อยด้านมีถุงน้ำต่อเนื่อง อาจร่วมกับมีไข้ การรักษาคือการผ่าตัดรังไข่ร่วมกับการใช้ยาปฏิชีวนะ

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์กลายเป็นมะเร็งได้หรือไม่?

ส่วนมากถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง/ไม่ใช่มะเร็ง โอกาสที่จะกลาย เป็นมะเร็งพบได้ประมาณ 0.2 - 2 %

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์มีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ชนิดไม่ใช่มะเร็งมีการพยากรณ์โรคที่ดี รักษาได้หายด้วยการผ่าตัดเพียงวิธีการเดียว แต่หากเป็นชนิดที่เป็นมะเร็งการพยากรณ์โรคเช่นเดียวกับในมะเร็งรังไข่ โดยจะขึ้นกับปัจจัยสำคัญคือ ระยะของโรค

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อเป็นถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์?

เมื่อเป็นถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ไม่ควรออกกำลังกายหักโหมมาก เนื่องจากกลัวเกิดภาวะ แทรกซ้อนเช่น การบิดขั้วของถุงน้ำรังไข่

แต่ภายหลังการรักษาด้วยการผ่าตัดแล้ว การดูแลตนเองคือปฏิบัติตามแพทย์พยาบาลแนะนำ ซึ่งโดยทั่วไปคือการดูแลตนเองตามปกติ ไม่มีข้อจำกัดเป็นกรณีเฉพาะ

สามารถป้องกันถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ได้หรือไม่?

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ไม่สามารถป้องกันการเกิดได้

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์สามารถเป็นซ้ำอีกได้หรือไม่?

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ทั่วไปมักพบข้างเดียว โอกาสเกิดเท่ากันทั้งรังไข่ซ้ายหรือขวา แต่สามารถพบได้ที่รังไข่ทั้ง 2 ข้างซึ่งพบได้ประมาณ 15% และในบางครั้งการผ่าตัดครั้งแรกที่เลาะเฉพาะถุงน้ำรังไข่ข้างหนึ่งออก และอาจมองไม่เห็นถุงน้ำในรังไข่อีกข้างที่มีขนาดเล็ก หรืออาจเลาะเอาถุงน้ำฯออกไม่หมด ทำให้พบว่าถุงน้ำชนิดนี้เกิดซ้ำได้

ผู้เป็นถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ตั้งครรภ์ได้หรือไม่?

หากพบถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ก่อนตั้งครรภ์ ควรผ่าตัดรักษาก่อน แต่หากตั้งครรภ์ไปแล้วจึงทราบว่ามีถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์แพทย์จะให้ตั้งครรภ์ต่อไปและจะพิจารณาผ่าตัดเลาะถุงน้ำตอนอายุครรภ์ประมาณ 14 - 16 สัปดาห์ แต่หากเกิดภาวะแทรกซ้อนเช่น มีการบิดขั้วหรือแตกของถุงน้ำแล้วมีอาการปวดท้องเฉียบพลัน แพทย์จำเป็นต้องผ่าตัดรักษาด่วน

ทารกจากมารดาเป็นถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์จะผิดปกติหรือไม่?

ถุงน้ำรังไข่เดอร์มอยด์ไม่มีผลต่อการพัฒนาการทางด้านสมองหรือด้านร่างกายของทารก