ยินดีกับหนังไทย "สันติ-วีณา" ที่เฉิดฉายบนเทศกาลหนังเมืองคานส์ปี 2016

ไวด์สกรีน สีอีสต์แมน (เสียงจริงขณะถ่ายทำ) ผลงานชิ้นแรกของบริษัท หนุมานภาพยนตร์ โดย รัตน์ เปสตันยี ซึ่งเป็นทั้งผู้อำนวยการสร้าง, ถ่ายภาพและลำดับภาพ สร้างเพื่อส่งประกวด ในงานภาพยนตร์นานาชาติแห่งเอเชีย-แปซิฟิก ครั้งที่ 1 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2497 บทประพันธ์โดย โรเบิร์ด จี นอร์ท เขียนบทโดย คุณาวุฒิ กำกับโดย มารุตและบันทึกเสียงโดย ปง อัศวินิกุล

จุดเด่นนอกจากเรื่องราวของความรักแล้ว การถ่ายภาพเพื่อแสดงวิถีชีวิตในชนบทไทยยังงดงามตื่นตา สะท้อนความเชื่อทางสังคม ขนบประเพณีและศาสนา เคยฉายทางโทรทัศน์ปลายยุคทีวีขาวดำ และทางช่อง 7 สี ช่วงแรกของสถานี ต่อมาฟิล์มต้นฉบับเรื่องนี้หายสาบสูญไป

สร้างใหม่อีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2519 กำกับโดย สันต์ เปสตันยี เขียนบทโดย มารุต นำแสดงโดย นาท ภูวนัย, นัยนา ชีวานันท์, สมภพ เบญจาธิกุล,มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา, เสถียร ธรรมเจริญ, จวง ยอดกลกิจ และ พูนพันธ์ รังควร รับบทเป็นพ่อ

เป็นเรื่องราวของ สันติ (พูนพันธ์ รังควร) ชายหนุ่มตาบอดกับ ประสบมรสุมชีวิตมากมาย วีณา (เรวดี ศิริวิไล) เป็นหญิงสาวผู้มอบความรักและความเมตตาแก่สันติด้วยความบริสุทธิ์ใจ แต่แล้วความรักของทั้งคู่ ก็พบอุปสรรค์จาก ไกร (ไพจิต ภูติยศ) เป็นคู่หมั้นของวีณา ผู้พยายามกลั่นแกล้งสันติในทุกทางมาโดยตลอด

สุดท้ายเขาต้องสูญเสียคนที่รักไปอย่างไม่มีวันหวนคืน ในตอนจบของเรื่อง สันติยุติปัญหาด้วยการหันเข้าหาศาสนา ซึ่งเป็นรากฐานของการดำรงชีวิตของคนไทย

สันติ-วีณา เป็นเสมือนทูตทางวัฒนธรรม เพื่อผูกมิตรกับประเทศสังคมนิยมในขณะนั้น ในช่วงเวลานั้น จอมพล ป.พิบูลสงคราม มีนโยบายที่จะถ่วงดุลทางการทูตกับสหรัฐอเมริกา ที่พยายามเข้ามาแผ่อำนาจเพื่อต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ แม้ทางไทยจะต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากอเมริกา แต่ก็พยายามที่จะเป็นมิตรกับประเทศในภูมิภาคอย่างโซเวียตด้วย เมื่องทางสถานทูตรัสเซียขอซื้อภาพยนตร์ สันติ-วีณาไปฉาย เนื่องจากมีรางวัลที่ญี่ปุ่นการันตี ทางรัฐบาลไทยก็ยินดี และข่าวที่เผยแพร่ออกมาเป็นรูปแบบของการเผยแพร่ทางวัฒนธรรม และเป็นไปในรูปของเอกชน

และเป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่ได้รับรางวัลจากการประกวดนานาชาติ

รางวัลจากการประกวดที่ประเทศญี่ปุ่น 3 รางวัล คือ ถ่ายภาพยอดเยี่ยม (รัตน์ เปสตันยี) กำกับศิลป์ยอดเยี่ยม (อุไร ศิริสมบัติ) และรางวัลพิเศษเป็นกล้องถ่ายภาพยนตร์ จากสมาคมผู้สร้างภาพยนตร์แห่งอเมริกา สำหรับภาพยนตร์ที่มีการเผยแพร่วัฒนธรรมดีเด่นและได้ไปฉายประกวดในงานชุมนุมสัปดาห์ภาพยนตร์เอเชีย (Asian Film Week) ที่กรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2500 ยังได้รางวัลพิเศษจากสมาคมผู้สร้างภาพยนตร์แห่งอเมริกาเป็นกล้อง Mitchell BNC ในฐานะที่เป็นภาพยนตร์ที่แสดงวัฒนธรรมของเอเชียได้ดี

ภายหลังการประกวด รัตน์นำฟิล์มต้นฉบับของภาพยนตร์กลับประเทศไทย แต่กลับถูกเรียกเก็บภาษีนำเข้าฟิล์มภาพยนตร์ จึงจำเป็นต้องทิ้งฟิล์มเนกาทีฟไว้ที่ประเทศญี่ปุ่น เพื่อที่จะส่งกลับไปเก็บรักษาที่ห้องแล็บของบริษัทแรงค์ แลบอราทอรี่ส์ ประเทศอังกฤษ แต่ก็เกิดอุบัติเหตุ ฟิล์มภาพยนตร์ได้รับความเสียหายระหว่างการขนส่งทางเรือ ทำให้ฟิล์มภาพยนตร์เรื่อง “สันติ-วีณา” ไม่มีฟิล์มเนกาทีฟหลงเหลืออยู่ในประเทศไทย แต่มีหลักฐานว่าเมื่อปี พ.ศ. 2500 ทาง สหภาพโซเวียต และ สาธารณรัฐประชาชนจีนได้ซื้อก๊อปปี้ไปฉาย จึงอาจจะยังหลงเหลือฟิล์มภาพยนตร์เหลืออยู่ในโลกก็เป็นได้

บทความในนิตยสาร investor ฉบับเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2513 กล่าวว่า อาจจะเป็นภาพยนตร์ไทยที่ดีที่สุดที่มีการสร้างมา สิ่งที่เกิดเป็นความสูญเสียอันใหญ่หลวงที่ไม่น่าจะเกิดขึ้น

หลังจากอยู่ในสถานะหายสาบสูญมาเนิ่นนาน ปัจจุบัน พบว่าฟิล์มภาพยนตร์เรื่องนี้อยู่ที่คลังฟิล์มภาพยนตร์ของ Gosfilmofond ของประเทศรัสเซีย และหอภาพยนตร์แห่งชาติของจีน ซึ่งหอภาพยนตร์กำลังประสานงานเพื่อบูรณะให้นำกลับมาฉายได้ในสภาพที่สมบูรณ์ที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ โดยในเทศกาลภาพยนตร์คาน ครั้งที่ 69 ประจำปี พ.ศ. 2559 ภาพยนตร์เรื่องนี้ในฉบับบูรณะสมบูรณ์ความละเอียด 4K ได้รับเกียรติให้ฉายในสาย Cannes Classic

Ladeezpop