เทศกาลจงหยวน (中元节)– ลอยกระทงแบบจีน

เทศกาลดังกล่าวนี้จะจัดขึ้นตามปฏิทินจันทรคติของจีน โดยจะจัดขึ้นในวันที่ ๑๕ เดือน ๗ ตามปฏิทินจันทรคติของทุกปี เทียบกับปฏิทินสุริยคติจะใกล้ๆกับช่วงเดือนกันยายน โดยหลักของเทศกาลดังกล่าวนี้คือการบวงสรวงบูชาบรรพบุรุษ สมัยก่อนนี้ยามถึงเทศกาลนี้หากใครไม่ไปไหว้บรรพบุรุษมักจะถูกมองว่าไม่มีความซื่อสัตย์กตัญญูต่อปู่ย่าตายาย

นอกจากจะบูชาบรรพบุรุษของตนแล้วยังมีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผีไม่มีญาติทั้งปวงอีกด้วย ท่านใดนึกภาพตามไม่ออกก็คือพิธีบุญเทกระจาดของพี่น้องชาวจีนในไทยนั้นแล

ในเทศกาลจงหยวนนี้กิจกรรมพื้นฐานคือการบูชาบรรพบุรุษที่ล่วงลับ เรื่อยไปจนถึงไหว้เจ้าทำบุญตามวัดวาอารามศาลเจ้าต่างๆ เผากระดาษเงินกระดาษทองไปตามเรื่อง แต่ที่โดยเด่นที่สุดในเทศกาลนี้คือการลอยกระทง และการเล่นโคมดอกบัว

การที่ลอยกระทงลงน้ำนี้มีจุดประสงค์เพื่อรำลึกถึงญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว ในบางพื้นที่ก็มีแนวคิดอื่นเพิ่มเติมเข้าไปด้วย อาทิ เขตแม่น้ำแยงซีเกียงตอนใต้หรือที่เรียกว่าเขตเจียงหนาน (江南) คนป่วยลอยกระทงด้วยมีความประสงค์ว่าจะให้ความป่วยไข้ลอยหายไปกับสายน้ำด้วย กระทั่งบางพื้นที่ลอยกระทงนี้อาจจะถือเป็นการอวยพรแต่ผู้อื่น โดยลอยได้ทุกครั้งช่วงต้นเดือนและกลางเดือนตลอดทั้งปีก็มี แต่ว่าถ้าจะนับว่ายิ่งใหญ่จริงๆก็คือวันที่ ๑๕ เดือน ๗ ตามปฏิทินจันทรคติ

ในกรุงปักกิ่งเทศกาลจงหยวนถือเป็นเทศกาลที่สนุกสนานคึกคักมากเทศกาลหนึ่ง เพราะนอกจากตามบ้านช่องจะมีการไหว้เจ้าอย่างคึกคัก ตามวัดวาอารามทั้งพุทธและเต๋าก็มีพิธีสวดมนต์ทำบุญกันยกใหญ่ ถ้าตามวัดใหญ่ๆก็มีการ “เผาเรือ” (烧法船) เรือที่ว่านี้คือข้าวของเครื่องใช้ทำจากกระดาษที่จะอุทิศให้ผู้ตาย หรือที่คนไทยเรียกกันว่าการเผากงเต็กอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ตาย ทำเป็นรูปเรือขนาดมโหราฬ ตั้งไว้หน้าวัด เมื่อเสร็จพิธีก็เผาอุทิศให้แก่ผู้ล่วงลับ

ตามโรงงิ้วต่างๆก็จะเล่นงิ้วเรื่อง “มู่เหลี่ยนช่วยมารดา” (目莲救母)ซึ่งเป็นงิ้วที่มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับความกตัญญูรู้คุณ ตกเย็นคนก็ไปลอยกระทงกันสนุกสนาน โดยกระทงทำจากวัสดุหลากหลาย ที่แบบพื้นๆคือการนำใบบัวมาปักเทียนไว้ตรงกลาง หรือนำ ฟักทอง ฟักมาแกะสลักและจุดโคมไว้ข้างในปล่อยลอยลงน้ำ ถ้าจะให้วิเศษงดงามหน่อยก็นำวัสดุอื่นๆมาใช้แทนดัง กระดาษสี ในเทศกาลนี้เด็กๆยิ่งสนุกใหญ่ เพราะว่าจะได้ถือโคมดอกบัว (莲花灯) ซึ่งทำจากกระดาษสีไม่ก็ทำจากผ้าไหม วิ่งไปวิ่งมาถึงไม่วูบๆวาบๆ อาจไม่ตื่นเต้นเท่าดอกไม้ไฟ แต่ก็สนุกพอดูอยู่สำหรับเด็ก

ถ้าใครคิดว่านอกวังคึกคักแล้ว ในวังจะคึกคักยิ่งกว่าเลยทีเดียว

เมืองภูมิ หาญสิริเพชร

๒๕ /๑๑ /๒๕๕๘