ขรัวโต อมตะเถระกรุงรัตนโกสินทร์

‘ขรัวโต’ อมตะเถระผู้สร้างความหวังแก่คนสยาม
          คนไทยแทบจะไม่มีใครที่ไม่รู้จักชื่อ ‘ขรัวโต’ อย่างน้อยก็รู้ในชื่อพระสมเด็จ ซึ่งหมายถึง พระเครื่องที่ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ได้สร้างขึ้น และได้รับความนิยมมากจนกลายเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในชีวิตประจำวัน ควบคู่ไปกับพระคาถาชินบัญชรที่ขรัวโตรจนาให้เป็นมนต์วิเศษสำหรับความสำเร็จทั้งปวง

          ‘ขรัวโต’ เป็นพระเถระที่เกิดในในสมัยรัชกาลที่ ๑ หลังจากสร้างกรุงรัตนโกสินทร์ได้แล้ว ๗ ปี คือเกิดวันพฤหัสบดี เดือน ๕ ขึ้น ๑๒ ค่ำ ปีวอก จุลศักราช ๑๑๕๐ เวลาพระบิณฑบาต ตรงกับวันที่ ๑๗ เมษายน พ.ศ. ๒๓๓๑  ได้บรรพชาเป็นสามเณรเมื่อ พ.ศ. ๒๓๔๓ และพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชได้มีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อุปสมบทเป็นนาคหลวง ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในปี พ.ศ. ๒๓๕๐  มีสมเด็จพระสังฆราช (สุข) วัดมหาธาตุ เป็นพระอุปัชฌาย์ มีฉายานามในพุทธศาสนาว่า ‘พฺรหฺมรํสี’ต่อมาพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้โปรดเกล้าฯ ให้รับพระภิกษุโตไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ฯ

ด้วยเหตุที่เป็นพระเถระที่รอบรู้มาแต่สามเณร จึงได้รับการกล่าวขานถึงความเป็น ‘ขรัว’ (ผู้รู้) ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ทรงโปรดปรานขรัวโตเป็นอย่างยิ่ง ในปี พ.ศ. ๒๓๙๕  พระองค์จึงได้พระราชทานสมณศักดิ์ ‘พระธรรมกิติ’ และดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตารามต่อมาได้เป็น ‘พระเทพกวี’ และ ‘สมเด็จพระพุฒาจารย์’ เป็นพระเถระที่สร้างพระพุทธรูปขนาดใหญ่ขึ้นหลายแห่ง พระพุทธรูปองค์สุดท้ายนั้นคือพระศรีอาริยเมตตไตยที่วัดบางขุนพรหม สร้างได้เพียงครึ่งองค์ก็ปรากฏว่า ขรัวโตได้มรณภาพบนศาลาเก่าวัดบางขุนพรหม เมื่อวันเสาร์ แรม ๒ ค่ำ เดือน ๘ ปีวอก ตรงกับวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๑๕ ในรัชกาลที่ ๕ เสียก่อน ต่อมาก็มีศิษย์สร้างต่อจนสำเร็จตามความตั้งใจของขรัวโต ผู้เป็นพระอมตะเถระที่มีชาวไทยและชาวต่างประเทศนับถือมากที่สุด