รู้ไหมว่า "เด็กทารก" ก็ช่วยเหลือตัวเองเป็นนะ!!

อ๊ะ! อ๊ะ! รู้ไหมว่า "เด็กทารก" ก็ช่วยเหลือตัวเองเป็นนะ!!

คุณแม่รู้ไหมคะว่า ลูกน้อยที่ดูบอบบาง จะอุ้มจะจับก็ดูเหมือนจะแตกหักง่ายไปเสียหมด แต่จริงๆ แล้วเขาสามารถช่วยเหลือตัวเองได้นะคะ เพราะมีหลายสิ่งหลายอย่างที่เขาสามารถทำได้ตามสัญชาตญาณ ถึงแม้ว่าเขาเพิ่งจะลืมตาดูโลกได้เพียงชั่วโมงเดียวก็ตามค่ะ

เราเรียกปฏิกิริยานี้ว่า ปฏิกิริยาตอบสนองตามสัญชาตญาณ (Reflexes) ซึ่งเป็นปฏิกิริยาทางกายภาพที่ติดตัวลูกน้อยมาตั้งแต่แรกเกิดโดยไม่ต้องมีใครสอน และมักจะเกิดขึ้นเองโดยอัตโนมัติ ซึ่งเป็นสัญญาณรับประกันถึงความอยู่รอดและเร่งการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของลูกน้อย ปฏิกิริยาตอบสนองฯ ของลูกน้อยมีอะไรบ้าง และคุณแม่สามารถทดสอบปฏิกิริยาตอบสนองฯ ของลูกน้อยได้อย่างไร เราไปดูกันค่ะ

.... ปฏิกิริยาหายใจ (Breathing reflex) เด็กทารกปกติหายใจโดยใช้ท้องเป็นหลักคือ มีการเคลื่อนไหวของท้องมากกว่าทรวงอก หายใจประมาณนาทีละ 30-40 ครั้ง ซึ่งมากกว่าเด็กโตๆ ประมาณเท่าตัว ถ้าไม่มีอาการไอหอบหรือตัวเขียวถือว่าปกติ และปฏิกิริยาการตอบสนองนี้จะคงอยู่กับเด็กไปตลอดชีวิต

.... ปฏิกิริยาค้นหาหัวนม (Rooting reflex) ให้คุณแม่ใช้นิ้วเขี่ยแก้มลูกเบาๆ และเขาควรหันไปทางทิศที่ถูกกระตุ้นและอ้าปากพร้อมรับอาหาร ปฏิกิริยานี้จะช่วยให้ลูกน้อยรู้จักการหันหน้าเข้าหานมแม่

การกลืน (swallowing reflex) นอกจากปฏิกิริยาตอบสนองต่อวัตถุที่เข้ามาในปากด้วยการดูดแล้ว ทารกยังสามารถกลืนของเหลวและแม้แต่วัตถุชิ้นเล็กๆ ที่อยู่ในปากของเขาได้ตามสัญชาตญาณโดยที่ไม่ต้องมีใครสอน การดูดและการกลืนเป็นปฏิกิริยาตอบสนองที่ต่อเนื่องกัน ช่วงแรกเกิดทารกจะดูดและกลืนน้ำนมแม่ซึ่งเป็นของเหลว และต่อมาเขาก็จะสามารถเคี้ยวและกลืนอาหารหยาบได้

การกะพริบตา (blink reflex) ทารกแรกเกิดจะมองเห็นแสงสว่างและได้ยินเสียงทันีหลังคลอด และเขาจะกะพริบตาได้ทันทีหลังคลอด และเขาจะกะพริบตาได้ทันทีตามสัญชาตญาณ การเคลื่อนไหวเปลือกตาขึ้นลงเป็นปฏิกิริยาตอบสนองเพื่อปกป้องดวงตาที่บอบบางจากอันตรายภายนอก

ปฏิกิริยาผวา (Moro reflex) วางลูกนอนหงาย พอเขาเริ่มผ่อนคลาย ให้คุณแม่จามหรือไอเสียงดัง แต่ไม่ควรทำเสียงดังมากเกินไป ลูกควรจะสะดุ้งหรือผวา พร้อมทั้งกางแขน กางขาแผ่ออกและโอบแขนทั้งสองข้างเข้าหาตัว เพื่อทำให้ตัวเองรู้สึกปลอดภัยขึ้น การสะดุ้งหรือการผวาเวลามีเสียงดัง หรือเวลาสัมผัสทารกเป็นสิ่งที่ทารกทุกคนต้องมี เพราะแสดงถึงระบบประสาทที่ปกติ ปฏิกิริยานี้จะหายไปเมื่อเด็กอายุได้ 4-6 เดือน

ปฏิกิริยาคว้า จับ และกำ (Palmar grasp reflex) ให้คุณแม่ลูบนิ้วบนฝ่ามือลูก เขาควรจะคว้าหรือพยายามจะคว้านิ้วมือคุณ ปฏิกิริยานี้จะกระตุ้นให้เด็กกำนิ้ว โดยจะพัฒนาไปสู่ทักษะการคว้าจับแบบมีเป้าหมายชัดเจนขึ้นเมื่อลูกมีอายุ 6 เดือน

....ปฏิกิริยาบาบินสกี รีเฟล็กซ์ (Babinski reflex) ถ้าคุณแม่ใช้นิ้วจั๊กจี้ที่ฝ่าเท้าลูก นิ้วของเขาควรจะแผ่กางออกและหดกลับทันที อาการนี้เป็นปฏิกิริยาตอบสนองแบบอัตโนมัติ โดยที่ลูกไม่สามารถควบคุมตัวเองได้ และจะค่อยๆ หายไปเอง เมื่อลูกอายุ 1 ขวบ

ปฏิกิริยาก้าวเดิน (Stepping reflex) ให้คุณแม่อุ้มลูกในท่าหันหน้าเข้าหาตัว สอดมือข้างใต้รักแร้ ใช้นิ้วช่วยประคองศีรษะลูกไม่ให้พับไปด้านหลัง แล้วยกตัวลูกขึ้นในท่ายืน เขาควรจะกดน้ำหนักลงบนเท้า ราวกับพยายามจะยืนด้วยขาตัวเอง ปฏิกิริยานี้จะกระตุ้นให้เด็กใช้เท้าก้าวเดิน และจะหายไปเมื่อลูกมีอายุ 2-3 เดือน แล้วพัฒนาเป็นทักษะการยืนและเดินอายุประมาณ 1 ขวบ

ปฏิกิริยายิงธนู วางลูกนอนหงาย ค่อยๆ หันศีรษะลูกไปทางขวา แขนขวาของลูกควรกางออกด้านข้างโดยอัตโนมัติ ส่วนแขนซ้ายจะงอเข้าหาศีรษะในท่ายิงธนู และถ้าคุณแม่หันศีรษะลูกไปทางซ้าย แขนซ้ายของลูกควรจะกางออก ขณะที่แขนขวางอเข้าหาศีรษะค่ะ ซึ่งปฏิกิริยานี้จะช่วยกระตุ้นให้ศีรษะและแขนของลูกทำงานสอดประสานกัน และจะค่อยๆ หายไปเมื่อลูกอายุได้ 6 เดือน

รู้แบบนี้แล้วลูกน้อยของคุณแม่มีปฏิกิริยาฯ เหล่านี้หรือเปล่าคะ หากลูกน้อยของคุณผิดปกติ อย่าเพิ่งตกอกตกใจไปค่ะ คุณแม่ควรปรึกษากุมารแพทย์ของลูกดีกว่านะคะ