เทวีจันทรา "เซเลนา" (Selena)

เมื่อพูดถึงเทวีแห่งดวงจันทร์ คนส่วนใหญ่คงนึกถึงอาร์ทิมิส หรือไดอาน่า ผู้เป็นเทวีคู่แฝดของเทพอพอลโล สุริยเทพที่เราๆรู้จักกันแพร่หลายมากที่สุด

แต่อพอลโลนั้น จะว่าไปแล้วก็ไม่ใช่สุริยเทพจริงๆ เสียทีเดียว สุริยเทพที่สามารถเรียกได้เต็มปากเต็มคำว่าเป็นสุริยเทพจริงๆ น่าจะเป็นเฮลิออสเสียมากกว่า และเช่นเดียวกัน เทวีแห่งดวงจันทร์จริงๆ แล้วน่าจะเป็นเทวีเซเลเน น้องสาวของเฮลิออสมากกว่า

ในภาษากรีก Seléne แปลว่าดวงจันทร์ Titan Selene (เซเลเน่) เป็นเทพีแห่งดวงจันทร์โบราณในตำนานเทพปกรณัมกรีก เป็นธิดาของ Titans Hyperion กับ Theia ในตำนานเทพปกรณัมโรมัน เทพี่แห่งดวงจันทร์นั้นเรียกว่า Luna (ลูน่า) ซึ่งเป็นภาษาลาตินหมายถึง ดวงจันทร์ เซเลเน่ ได้มีบทบาทอย่างมากในวิหารของเธอ ซึ่งเก่าแก่มากกว่าวิหารโอลิมปัส อย่างไรก็ตาม เซเลเน่ก็ได้ถูกแทนที่โดย Artemis เช่นเดียวกับ ลูน่า ที่ถูกแทนที่โดย Diana ประวัติของคำว่า Selene นั้นไม่แน่นอนนัก แต่คำดั้งเดิมของกรีกนั้นเหมือนจะเชื่อมโยงกับคำว่า Selas ซึ่งแปลว่า ความสว่างไสว (brightness) Boreion Selas เป็นชื่อภาษากรีกที่หมายถึง ออโรร่า (Aurora Borealis) หรือที่เรียกกันว่า แสงเหนือ ในสมัยใหม่ Selene เป็นรากคำของ selenology เป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับธรณีวิทยาของดวงจันทร์ และธาตุทางเคมีที่ชื่อว่า Selenium

เซเลเนหรือเซเลนา (Selene, Selena) เทวีแห่งดวงจันทร์ ชาวโรมันเรียกลูนา เป็นพี่น้องร่วมบิดามารดากับเฮลิออสสุริยเทพ และเทวีแห่งอรุโณทัยอิออส มีอีกชื่อหนึ่งว่าเมเน (Mene) ตำนานเกี่ยวกับเทวีองค์นี้ที่เป็นที่รู้จักกันมากก็คือตำนานรักของเซเลเนกับเอนดิมิอัน หรือเอนดิเมียน (ขนาดในการ์ตูนเรื่องเซลเลอร์มูน ยังเอาไปทำเป็นเรื่องของเจ้าหญิงแห่งดวงจันทร์กับเจ้าชายเอนดิเมียนเลย)

บางตำนานเล่าว่า เอนดิมิอันหรือเอนดิเมียนนั้นเป็นกษัตริย์รูปงามมากกกกกก (แถมหลงตัวเองอีกต่างหาก) ด้วยความรักในตัวหมอนี่ เทวีเซเลเนได้ให้สัญญาว่า จะบันดาลทุกสิ่งให้ตามที่ขอ ตาหลงตัวเองนี่เลยขอให้ตัวเองหลับไปชั่วนิรันดร์โดยไม่มีวันแก่เฒ่าเหี่ยวแห้งร่วงโรย (มันน่าสาปเป็นดอกพลับพลึงไปซะอีกคน - เรื่องของนาร์ซิสซัสนี่ก็ไว้เล่าคราวหลังนะ) หรือบางตำนานก็ว่าเอนดิเมียนเป็นคนเลี้ยงแกะ แล้ววันนึงขณะที่ต้อนแกะไปเลี้ยง แกก็หลับไป เซเลเนมาพบเข้า เกิดใจปฏิพัทธ์ และกลัวจะโดนสตรีอื่นแย่ง เลยบันดาลให้เอนดิเมียนหลับไปตลอดกาลโดยไม่มีวันแก่ชรา นางจะได้เชยชมแต่ผู้เดียวตลอดไป

นักเขียนในยุคคลาสสิกตอนหลังๆ ไม่ค่อยใส่ใจกับเทวีองค์นี้นัก และมักถือว่าเทวีที่มีความเกี่ยวข้องกับดวงจันทร์คือเทวีอาร์ทิมิส เซเลเนเลยโดนตัดหน้าชิงตำแหน่ง แถมบางทียังถูกเหมารวมว่าเซเลเนเป็นอีกชื่อของอาร์ทิมิสอีกต่างหาก โถ..น่าสงสาร

และแน่นอนว่าต้องพูดถึงเทวีอาร์ทิมิส (Artemis) หรือซินเธีย (Cynthia) ชาวโรมันเรียกว่าไดอานา (Diana) เป็นพี่สาวฝาแฝดของเทพอพอลโล และมักจะออกล่าสัตว์ด้วยกันเสมอ แต่เดิมเป็นเทวีแห่งการกสิกรรม และบางทีก็ถือว่าเป็นเทวีแห่งการให้กำเนิดด้วย เพราะทันทีที่ถือกำเนิดก็เข้าช่วยปรนนิบัติเทวีเลโตผู้เป็นมารดาในการให้กำเนิดเทพอพอลโลน้องชายฝาแฝด

อาร์ทิมิสเป็นเทวีแห่งการล่าสัตว์ เป็นนักธนูเช่นเดียวกับเทพอพอลโล และเป็นเทวีพรหมจารี และมีหลายครั้งที่เทวีสังหารบรรดาหนุ่มๆ ที่บังอาจพยายามเข้ามาล่วงเกิน หรือสังหารผู้ที่หลู่เกียรติของอพอลโล ในขณะที่อพอลโลเองก็ปกป้องเกียรติของอาร์ทิมิส และไม่ยอมให้ใครมาหลู่เกียรติของอาร์ทิมิสได้เช่นกัน (แต่บางครั้งคู่นี้ก็สังหารผู้บริสุทธิ์แหละ - -" )

เทวีอีกองค์ที่มีความเกี่ยวข้องกับเทวีดวงจันทร์คือเทวีเฮคาที (Hecate หรือ Hekate) ซึ่งเป็นเทวีองค์หนึ่งแห่งยมโลก มีเทวรูปของเทวีองค์นี้ที่แสดงเทวีใน ๓ ลักษณะ คือ ในฐานะเทวีเซเลเนแห่งสรวงสวรรค์ ในฐานะเทวีอาร์ทิมิสแห่งโลกมนุษย์ และในฐานะเทวีเฮคาทีแห่งยมโลก

เอาเข้าจริงแล้ว ดูเหมือนว่าผู้ที่มีบทบาทในฐานะสุริยเทพและเทวีจันทราที่จริงน่าจะเป็นเฮลิออสและเซเลเน และแต่เดิมมาก็นับถือเทพและเทวีสององค์นี้ (แล้วก็อิออส เทวีอรุโณทัย สามพี่น้อง) เป็นสุริยเทพและเทวีจันทรา จนกระทั่งนักเขียนรุ่นหลังๆ เริ่มไปให้ความสนใจกับอพอลโลและอาร์ทิมิสมากกว่า จึงเหมือนว่าโดนช่วงชิงตำแหน่งไปกลายๆ แต่ก็มีบางตำนาน ที่เอาเรื่องมาผูกเข้าด้วยกัน ว่าเทพบดีซูสมอบหมายหน้าที่ให้กับอพอลโลและอาร์ทิมิสแทนที่เฮลิออสและเซเลเน ซึ่งทำหน้าที่มานาน จะได้พักผ่อน หรือแปลว่าเฮลิออสกับเซเลเนโดนปลดระวางนั่นเอง...ละมั้ง - -"

รูปประกอบ  :  Google

ซ้ำขออภัยค่ะ