พระดาชิ ดอร์โฌ อิติกิลอฟ เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชาวพุทธรัสเซียทั่วประเทศ หลังมรณภาพไปแล้ว 73 ปี

Dashi-Dorzho Itigilov (1852-1927)

ในปี 1927 "ดาชิ ดอร์โฌ อิติกิลอฟ" พระสังฆนายกนิกายวัชรยานในแคว้นบูเรียต และประธานพุทธศาสนิกชนแห่งรัสเซีย ได้ถึงแก่มรณภาพ หนึ่งปีก่อนที่ท่านจะละสังขารได้เตือนให้สานุศิษย์เดินทางออกจากรัสเซียเสีย เพราะ "ลัทธิแดง" กำลังรุกมาทางตะวันออกถึงแคว้นบูเรียต ซึ่งหมายถึงพรรคบอลเชวิก หรือฝ่ายคอมมิวนิสต์ใกล้มายังไซเบียแล้ว หลังโค่นล้มพระเจ้าซาร์ และพวกเมนเชวิก

แต่ท่านไม่ได้อยู่เป็นพยานการทำลายล้างศาสนาในรัสเซีย ในปีต่อมาท่านมีญาณเล็งเห็นว่าจะถึงกาลมรณะแล้ว จึงสั่งให้สานุศิษย์สวดมนต์ภาวนาพร้อมประกอบพิธีศพ ส่วนท่านนั่งสมาธิแล้วหมดลมไปในท่านั้น ร่างของท่านถูกฝังไว้ในสุสานลามะ ซึ่งรอดพ้นจากการทำลายของคอมมิวนิสต์มาได้

จนกระทั่งถึงปี 1955 รัสเซียผ่อนปรนเรื่องศาสนามากขึ้น บรรดาลามะจึงเปิดหีบศพออกดู พบว่า ร่างไม่เพียงไม่เน่าเปื่อยแต่ยังดูใกล้เคียงกับตอนที่ยังมีชีวิต แต่ลามะมิได้รายงานเรื่องนี้ักับรัฐบาล เรื่องจากเห็นว่าพรรคฯ ยังไม่ใส่ใจกิจการด้านศาสนานัก และมีการเปิดโลงศพท่านอีกครั้งในปี 1973 แตก็มิได้แพร่งพรายเช่นกัน

จนกระทั่งในปี 2002 จึงได้มีการนำร่างของท่านดาชิ ดอร์โฌ อิติกิลอฟ มาประดิษฐานไว้ในวิหารใหญ่ที่สร้างขึ้นใหม่อย่างเป็นทางการ พร้อมกับมีการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งระบุว่า สภาพร่างสังขารของท่านคล้ายกับผู้ที่เพิ่งเสียชีวิตมาได้เพียง 36 ชั่วโมงเท่านั้น ขณะที่ผู้ดูแลเปิดเผยว่า ต้องคอยเช็ดร่างท่านทุกวัน เพราะมีของเหลวคล้ายเหงื่อซึมออกมาตลอด

นับแต่นั้น ร่างของดาชิ ดอร์โฌ อิติกิลอฟ Dashi-Dorzho Itigilov ก็กลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชาวพุทธรัสเซียทั่วประเทศ แม้แต่ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ก็ยังเดินทางมา "สนทนา" กับร่างสังขารของดาชิ ดอร์โฌ อิติกิลอฟถึง 2 ครั้ง 2 ครา แต่จนสนทนากันในเรื่องใดนั้น ไม่เป็นที่ทราบเแน่ชัด