"ถวายรูด" กรรมวิธีในการเลี้ยงพระศพ

จากภาพด้านบน ภาพตัวอย่างประกอบลักษณะของกระทะใบบัว

เรื่องของศพบรรดาศักดิ์นั้นเป็นเรื่องที่ใหญ่พอสมควร เพราะส่วนใหญ่ศพผู้วายชนม์เหล่านี้จะได้รับพระราชทานโกศสำหรับใส่ศพและจะเก็บศพไว้นานพอสมควร บางรายเก็บไว้นานถึง3ปีทีเดียว ในด้านพระศพของพระราชวงศ์ก็เช่นเดียวกันที่มักจะมีพิธีพระราชทานเพลิงพระศพในช่วงหน้าแล้งของทุกปี เพราะในอดีตนั้นทุ่งพระสุเมรุ(สนามหลวง)ฤดูฝนน้ำจะท่วมทุ่งใช้เป็นนาหลวงสำหรับปลูกข้าว เข้าฤดูหนาวจึงเริ่มก่อสร้างพระเมรุเพื่อให้ทันพระราชทานเพลิงในหน้าแล้ง ดังนั้นจึงต้องมีกรรมวิธีบางอย่างเพื่อที่จะเลี้ยงศพให้อยู่ได้นานๆโดยปราศจากกลิ่นรบกวนเพราะในอดีตนั้นไม่มียาฟอร์มาลีนกันศพเน่าเสียหรือสารเคมีเพื่อให้ศพแห้งไปเองเหมือนในปัจจุบัน

ต่อไปมาดูกรรมวิธีเลี้ยงศพเพื่อให้ศพอยู่ได้นานๆ(บางศพเท่านั้น) โดยเริ่มจากการกรอกสารเคมีบางอย่างเข้าไปทางปากของศพเพื่อให้ไหลเข้าสู่ภายใน เช่นสารปรอท บางทีก็กรอกด้วยน้ำผึ้ง ซึ่งเป็นวิธีโบราณ แต่เนื่องจากประเทศไทยเป็นเมืองร้อนการกรอกสารเคมีเพียงอย่างเดียวก็ไม่สามารถช่วยอะไรได้มากนัก ทำให้เศษอาหารที่อยู่ในศพนั้นเกิดปฏิกิริยากับแบคทีเรียที่อยู่ภายในหรือพูดเป็นภาษาบ้านๆก็คือ”เน่าใน”นั้นเองซึ่งจะส่งผลให้มีน้ำเลือดน้ำหนองของเสียต่างๆไหลซึมออกมาเจ้าพนักงานจึงต้องใช้ผ้าห่อศพห่ออยู่หลายชั้น ยิ่งบรรจุศพใส่โกศหรือใส่โลงไว้นานๆศพก็ยิ่งเน่า

ดังนั้นก่อนถึงงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงประมาณ1อาทิตย์(หรือขึ้นอยู่กับกำหนดการ)เจ้าพนักงานจะเชิญพระศพมาเปลื้องเอาผ้าห่อศพนั้นออก แล้วเอาร่างนั้นลงไปต้มในกระทะใบบัวซึ่งน้ำต้มนี้มีส่วนผสมของเนื้อไม้บางชนิดที่มีกลิ่นหอม เมื่อน้ำต้มเดือดก็จะใส่สมุนไพรหอมสำหรับดับกลิ่นลงไปด้วย รอจนศพเปลื่อยจนได้ที่ก็จะเชิญศพขึ้นมาทำการ"รูด" หากเป็นพระศพก็จะเรียกว่า”ถวายรูด”เอาเนื้อหนังออกจนหมดเหลือไว้เพียงแต่กระดูกขาวๆจากนั้นเจ้าพนักงานก็จะอัญเชิญใส่ผ้าขาวลงสู่พระโกศเตรียมพระราชทานเพลิงต่อไป สำหรับเนื้อหนังที่เหลืออยู่ในกระทะนั้นก็จะทิ้งไม่ได้ แต่จะมีพิธีกรรมเช่นเดียวกับการพระราชทานเพลิงพระบุพโพ"(http://www.tartoh.com/topic/7052)

หม่อมราชวงศ์จักรรถ จิตรพงศ์ เคยเล่าไว้ว่าตอนเป็นเด็กเคยแอบดูเจ้าพนักงานถวายรูดพระศพสมเด็จกรมพระยานริศฯ ในขั้นตอนก่อนเชิญพระศพลงสู่พระโกศปรากฏว่าเห็นแต่หัวกระโหลกและกระดูกห่ออยู่ในผ้าขาวนั้น

การถวายรูดมีครั้งสุดท้ายในพ.ศ.2499 คืองานพระบรมศพสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ต่อมาปีพ.ศ.2527งานพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี สำนักพระราชวังได้ตกลงกันว่าควรงดการถวายรูดเสีย เพราะพระมังสาแห้งติดไปกับพระบรมอัฐิ(เนื้อหนังแห้งติดกับกระดูก)ซึ่งมีผลมาจากที่พระบรมศพได้รับการถวายฉีดยาฟอร์มาลินเข้าไปในพระบรมศพแล้ว