"พระกรุนาดูน" วิกฤตพุทธศิลป์ทวารวดี บนธุรกิจความศรัทธา

เผยแพร่: 7 มีนาคม 2557 เวลา 15:12 น.
อัปเดตล่าสุด: 7 มีนาคม 2557 เวลา 15:12 น.โพสท์โดย

พระกรุนาดูนภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น

การโจรกรรมพระพิมพ์กรุโบราณ อายุเก่าแก่กว่า 1,200-1,400ปี ที่รู้จักกันในชื่อ พระกรุนาดูน หรือ พระกรุพระธาตุนาดูน และสามารถได้พระไปจำนวนกว่า 90 ชิ้น จากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น จ.ขอนแก่น เมื่อปี2552นั้น ทำให้มีผู้ให้ความสนใจและไถ่ถามกันถึงเรื่องราวความเป็นมาของพระกรุนี้กันอย่างคึกคัก

พระกรุนาดูน หรือ พระกรุพระธาตุนาดูน ที่คนร้ายโจรกรรมไปนั้น เป็นพระที่รู้จักกันกว้างขวางในหมู่นักเล่นพระและ ผู้นิยมสะสมพระเครื่อง โดยแตกกรุในปี พ.ศ. 2522 ที่ ต.นาดูน อ.นาดูน จ.มหาสารคาม ซึ่งกรมศิลปากรร่วมกับราษฎรได้ช่วยกันขุดค้นบูรณะบริเวณท้องนาของชาวบ้าน โดยพบหลักฐานว่าเป็นแหล่งโบราณคดีมีอายุอยู่ในราวพุทธศตวรรษที่ 12 ถึงพุทธศตวรรษที่ 16 มีร่องรอยของเมืองโบราณยุคทวารวดี เรียกกันโดยทั่วไปว่า นครจัมปาศรี

ผู้ต้องหาโจรกรรมพระกรุนาดูนพร้อมของกลาง พระกรุนาดูน89รายการ ไม่สามารถตามคืนได้อีก2รายการ

สังคมและวัฒนธรรมโบราณที่เมืองนครจำปาศรี

ผังเมืองโบราณนครจำปาศรีในพื้นที่ จ.มหาสารคาม

หลักฐานทางโบราณคดีไม่ว่าโบราณวัตถุหรือโบราณสถานที่พบทั้ง โดยการสำรวจและการขุดค้น

ขุดแต่ง บ่งชี้ว่ามีการตั้งถิ่นฐานของผู้คนทั้งภายในและภายนอกขอบเขตคูเมืองและกำแพงเมืองของเมืองนครจำปาศรี โดยเฉพาะโบราณสถานนัน้ ปรากฏหนาแน่นอยู่ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเมือง ซึ่งประกอบด้วยร่องรอยของโครงสร้างโบราณสถานจำนวนมากถึง 35 แห่ง แต่ที่ยังคงเค้าโครงชัดเจนนั้น มี

เพียงไม่กี่แห่ง ได้แก่ โบราณสถานที่สำคัญคือ กู่น้อย กู่สันตรัตน์ ซึ่ง อยู่นอกเขตคูเมืองกำแพงเมือง ส่วนโบราณสถานสำคัญที่ตั้งอยู่ภายในเขตกำแพงเมืองคูเมืองคือศาลานางขาว ขณะที่โบราณสถานพระธาตุนาดูน ซึ่งเป็นจุดที่ขุดค้นพบสถูปดินเผาขนาดเล็ก1 รวมทั้ง กลุ่มพระพิม์ดินเผานั้น เป็นโบราณสถานที่ตั้ง อยู่

ไกลจากแนวคูเมืองกำแพงเมืองมากที่สุด โดยตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้นอกกำแพงเมืองห่างออกมาประมาณ 4กิโลเมตร

ตัวอย่างพระพิมพ์ดินเผาที่พบจากเมืองนครจำปาศรี

โบราณสถานและโบราณวัตถุที่พบข้างต้นแสดงให้เห็นลำดับพัฒนาการทางสังคมวัฒนธรรมของ

ชุมชนโบราณแห่งนี้ ว่าเป็นสังคมซับซ้อนในระดับ”เมือง” โดยประกอบด้วยอิทธิพลทางด้านวัฒนธรรมและศิลปกรรม 2 กระแสปะปนกัน ได้แก่วัฒนธรรมแบบทวารวดีและแบบขอม

ในการขุดค้นแรกเมื่อปี2522 มีการพบโบราณวัตถุ ตลอดจน พระพุทธรูปพระพิมพ์ ศิลปะทวารวดี จำนวนมากมายหลายชิ้น ที่สำคัญก็คือพบพระบรมสารีริกธาตุ บรรจุในผอบ ประดิษฐานในองค์พระสถูปทรงระฆังจำลองสูง 24.4 เซนติ เมตร สามารถถอดแยกได้เป็นสองส่วน ซึ่งต่อมามีการจัดสร้างเป็นองค์พระธาตุนาดูนขึ้นเพื่อครอบองค์เดิม และพบพระพิมพ์ดินเผาที่เป็นส่วนผสมระหว่าง ดิน เหนียว ศิลาแลง แกลบ ทราย และกรวด จำนวนหนึ่ง พระพิมพ์ที่พบส่วนใหญ่ จะแสดงให้เห็นถึงศิลปะทวารวดีอันเป็นรากฐานการเผยแพร่พระพุทธศาสนาคติหินยานในบริเวณสุวรรณภูมิอย่างชัดเจน

พระธาตุนาดูนศูนย์กลางพุทธศรัทธาแห่งนครจำปาศรี

องค์พระส่วนมากจะเป็นพระแผง ซึ่งหมายถึง พระพิมพ์ขนาดเขื่องใหญ่กว่าฝ่ามือ และมีองค์พระพุทธปรากฏอยู่หลายองค์ ศิลปะแสดงให้เห็นอิทธิพลของมอญทวารวดีที่เผยแพร่จากภาคกลางและกระจายตัวอยู่ในแถบภาคอีสาน แสดงให้เห็นถึงการติดต่อสัมพันธ์ทางพุทธศาสนาอย่างเด่นชัด มีการพบพระพิมพ์ต่างๆ ที่เรียกกันว่า กรุนาดูน ถึง 40 กว่าพิมพ์ บ้างทำเป็นองค์พระพุทธรูปนั่งบนบัลลังก์ ที่เรียกกันว่าพระนั่งเมือง บ้างทำเป็นพระพุทธรูปยืนในลักษณาการตริภังค์ อันหมายถึงการผ่อนคลายอิริยาบถสามส่วน ได้แก่ การหย่อนไหล่ การหย่อนสะโพก และการหย่อนหัวเข่า ปรากฏในรูปพระลีลา

นอกจากนี้ยังมี พระนาคปรก มีทั้งปรกคู่และปรกเดี่ยว บางครั้งพบว่ามีการนำพระแผงมาตัดให้เล็กลงเหลือเฉพาะองค์ก็มี การพบพระกรุนาดูนในระยะแรกนี้นั้น ปรากฏว่ามีพระจำนวนมากที่ชาวบ้านแห่พากันเข้ามาขุดค้น จึงทำให้พระกรุนาดูนแพร่หลายเข้าสู่วงการพระและเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง บางส่วนกรมศิลปากรได้เก็บรวบรวมไว้ และเนื่องจากเห็นว่า ขอนแก่นเป็นจังหวัดใหญ่ และมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่มีความแน่นหนาและมั่นคง จึงเก็บรวบรวมพระนาดูนจำนวนหนึ่งไว้ที่ขอนแก่น แต่แล้วก็มาถูกโจรกรรมชนิดกวาดเกลี้ยงทั้งกรุ สร้างความเสียดายในการสูญเสียสมบัติสำคัญของชาติเป็นอย่างยิ่ง

พระพิมพ์นาคปรกกรุนาดูนที่เซียนพระอยากครอบครอง

ในราวปี พ.ศ.2540 ก็มีข่าวว่ากรุนาดูนแตกส่งผลให้ชาวบ้านแห่กันเข้าไปขุดหาพระกรุนี้กันอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งสำหรับสนนราคาของพระกรุนาดูน ต.นาดูน อ.นาดูน จ.มหาสารคามนั้น แม้ว่าจะเป็นที่รู้จักกันกว้างขวางเนื่องจากมีประวัติความเป็นมาอันยาวนาน และมีพุทธศิลปะทวารวดีที่มีลักษณะเฉพาะตัว แต่เนื่อง จากองค์พระมีขนาดเขื่อง และปรากฏในรูปของพระแผงจึงทำให้ราคาไม่สูงมากนัก ส่วนใหญ่จะอยู่ในระดับหลักพันถึงหลักหมื่น อย่างไรก็ตามพระกรุนาดูนพิมพ์นิยมคือพระนาคปรกองค์เล็กอาจมีราคาหลายแสน-หลายล้านบาทตามแต่ผู้ซื้อพอใจในพระองค์นั้น

ถึงแม้พระกรุนาดูนจะแตกกรุไปนานหลายปีแต่ปัจจุบันยังมีการลักลอบขุดแหล่งโบราณคดีในที่ดินของตนเองที่ยังไม่มีการค้นพบทั้งภายในและภายนอกเขตคูเมืองเก่าจำปาศรี โดยมีพวกนักล่าสมบัติมาเสนอราคาให้แก่ชาวบ้านเพื่อสำรวจและขุดค้น ซึ่งกว่ากรมศิลปากรจะทราบข่าวสมบัติจำพวกพระกรุและของโบราณก็หายไปเสียแล้ว

พระกรุนาดูนพิมพ์ต่างๆ

พระกรุนาดูน หรือ พระกรุพระธาตุนาดูน นับเป็นหลักฐานทางประวัติ ศาสตร์ที่สำคัญโดยเฉพาะการแสดงให้เห็นความรุ่งเรืองของพุทธศาสนาในอดีต เป็นสมบัติของคนทั้งชาติที่ควรอนุรักษ์ ซึ่งไม่อาจประเมินราคาของมรดกทางศิลปะและวัฒนธรรมเป็นมูลค่าทางเงินตราได้

ถ้าหากพระนาดูนตกอยู่ในการครอบครองของคนใดคนหนึ่งหรืออยู่ในพิพิธภัณฑ์ในต่างประเทศ พูดได้สั้นๆ ว่า น่าเสียดายเป็นอย่างยิ่งครับ

ที่มา: http://www.sac.or.th/main/article_detail.php?article_id=94&category_id=18 , http://www.itti-patihan.com/พระกรุนาดูน-หรือ-พระกรุพระธาตุนาดูน-พุทธศิลปะทวารวดี.html
Pantip, เวบไซด์พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น , คุณชายชุนเรียบเรียง

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม