การกรวดน้ำ ความเป็นมาและความจำเป็น โดย พระไพศาล วิสาโล

     ปุจฉา            กราบนมัสการ ขอเรียนถามพระอาจารย์ค่ะ เคยทราบมาว่า สมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าไม่เคยบอกสอนเรื่องการกรวดน้ำจริงไหมคะ และสำหรับตนเองคิดว่าการอนุโมทนาบุญ แผ่เมตตา สำคัญกว่า เมื่อสวดมนต์ เจริญสติแล้ว สวดบทกรวดน้ำแล้ว จำเป็นต้องกรวดน้ำด้วยหรือเปล่าค่ะ

     วิสัชนา            ในสมัยพุทธกาล พระพุทธองค์ทรงเคยแนะนำพระเจ้าพิมพิสารให้อุทิศส่วนบุญหลังจากการถวายทาน เรื่องมีอยู่ว่าคราวหนึ่งพระเจ้าพิมพิสารได้ถวายเวฬุวนอุทยานแก่พระพุทธองค์เพื่อเป็นพระอาราม คืนนั้นเองได้เกิดเสียงประหลาดน่าสะพรึงกลัวแก่พระเจ้าพิมพิสาร รุ่งเช้าพระองค์จึงไปเข้าเฝ้าพระพุทธองค์เพื่อเล่าเรื่องนี้

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า นั่นเป็นเสียงของญาติในอดีตของพระองค์ที่บังเกิดเป็นเปรต เปรตเหล่านี้มากันมาร้องขอส่วนบุญ เพราะเมื่อวานนี้พระองค์บริจาคทานแล้ว แต่ไม่ได้อุทิศส่วนบุญไปให้

วันรุ่งขึ้นพระเจ้าพิมพิสารจึงอาราธนาพระพุทธองค์ไปรับทานอีกครั้งหนึ่ง เมื่อถวายภัตตาหารและไตรจีวรเสร็จ พระเจ้าพิมพิสารก็อุทิศส่วนบุญให้แก่ญาติทั้งหลาย โดยมีการหลั่งทักษิโณทกหรือกรวดน้ำไปพร้อมกัน ทันใดนั้นอานิสงส์แห่งบุญก็เกิดแก่เปรตทั้งหลาย ทำให้ได้รับทั้งอาหารทิพย์ผ้าทิพย์ ร่างกายอิ่มเอิบ ผิวพรรณผ่องใส

จากเรื่องข้างต้นจะเห็นได้ว่าพระพุทธองค์ทรงเพียงแต่แนะนำให้พระเจ้าพิมพิสารอุทิศส่วนบุญให้แก่ญาติที่ล่วงลับในอดีตชาติ ส่วนการหลั่งทักษิโณทกนั้นเป็นประเพณีที่มีมานานแล้ว พระเจ้าพิมพิสารจึงนำประเพณีนี้มาใช้กับการอุทิศส่วนกุศล จึงกลายเป็นที่มาของการกรวดน้ำหลังจากการให้ทาน กลายเป็นประเพณีของชาวพุทธสืบมาจนทุกวันนี้ 

เมื่อสวดบทกรวดน้ำแล้ว น้อมใจตามบทสวดก็ถือว่าเพียงพอแล้ว ไม่จำเป็นต้องกรวดน้ำตาม เพราะสิ่งสำคัญคือใจที่มุ่งอุทิศ บุญกุศลให้ ส่วนการกรวดน้ำนั้นเป็นเพียงพิธีกรรมหรือเครื่องมือสำหรับน้อมใจอุทิศบุญกุศลให้แก่สรรพสัตว์ เมื่อได้ทำระหว่างสวดแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องกรวดน้ำอีก

โดย พระไพศาล วิสาโล
วันที่ 16 มิถุนายน 2013 

ปล.  การกรวดน้ำเป็นพิธีกรรมที่ไม่ได้เป็นกฏบังคับ  หากไม่กรวดน้ำก็ไม่ใช่สิ่งที่ผิด  สิ่งสำคัญควรตั้งจิตมุ่งอุทิศส่วนบุญส่วนกุศล บุญนั้นก็ถึงผู้ที่เราตั้งใจส่งไปให้เช่นกัน