น้ำมะเน็ด น้ำผสมโซดายุคแรกของไทย

 รุ่นจุกก๊อก

รุ่นลูกแก้ว

ตรามือ

 น้ำมะเน็ดเป็นน้ำอัดลมชนิดหนึ่งที่คนไทยเรียกเพี้ยนมาจากน้ำ Lemonade ของฝรั่ง  คำว่า Lemonade แปลว่าน้ำมะนาวก็จริง แต่น้ำมะเน็ดไม่ใช่น้ำมะนาวเปรี้ยวแท้ๆ แต่เป็นน้ำมะนาวปลอมๆ ที่มีการแต่งรสแต่งสีแล้ว ถ้าเปรียบเทียบกับน้ำอัดลม  ในยุคปัจจุบันคงใกล้เคียงกับน้ำสไปรท์  ฝรั่งเริ่มผลิตน้ำมะเน็ดขายตั้งแต่เมื่อไหร่ไม่ทราบ แต่ต้องหลังจาก จาคอบ ชเวพ (Jacob Schwepp) คิดทำน้ำโซดาได้เมื่อ พ.ศ. 2335หรือเมื่อราว 200 ปีก่อน  สำหรับในเมืองไทยนั้นพบโฆษณาขายน้ำมะเน็ดในหนังสือพิมพ์บางกอกรีคอร์เดอร์ของหมอบรัดเลย์ฉบับวันที่ 27 ธันวาคม ค.ศ.1866

โดยน้ำมะเน็ดในสมัยก่อนจะบรรจุอยู่ในชวดรีๆ แบบลูกรักบี้ และปิดปากขวดด้วยจุกไม้ก๊อก เขาออกแบบขวด  ให้วางนอนขนานกับพื้นอยู่เสมอเพื่อไม่ให้จุกก๊อกแห้งและหด

จนเมื่อ ค.ศ. 1875 หรือ พ.ศ. 2418 ตรงกับต้นสมัยรัชกาลที่ 5 มีการประดิษฐ์ขวดแบบคอคอด และมีจุกลูกแก้วอยู่ที่ปากขวดโดย Hirem Codd จึงมีการบรรจุน้ำมะเน็ด รวมทั้งน้ำโซดา และน้ำอัดลมอื่นๆ ลงในขวดชนิดนี้ ในการบรรจุต้องจับหัวขวดให้คว่ำลง เมื่อน้ำอัดลมเข้าไปในขวดแล้ว แรงแก๊สจะดันลูกแก้วให้ลอยขึ้นไปแนบและแน่นติดกับวงแหวนยางที่ปากขวด เมื่อจะดื่มต้องเอาไม้กระแทกลูกแก้วลงไปแรงๆ   ส่วนวิธีรินไม่ให้ลูกแก้วกลิ้งมาปิดปากขวด คือ ต้องหมุนขวดให้ลูกแก้วไปตกอยู่ระหว่างคอหยักที่เขาทำไว้จึงจะรินน้ำได้สะดวก

ช้าง 2 ขนาด

RCA

น้ำมะเน็ดเคยมีขายตามโรงหนังและตามร้านต่างๆ อยู่นานพอสมควร  แต่ในที่สุดก็หายไปจากเมืองไทยเมื่อราว 50-60 ปีก่อน

จะเห็นว่าบ้านเรามีขายหลายยี่ห้ออยู่เหมือนกันนะครับ  เพื่อนๆ ลองถามคุณปู่คุณย่าดูนะครับว่าเคยดื่มน้ำมะเน็ดกันบ้างหรือเปล่า เพราะความที่เทคโนโลยียังไม่ก้าวหน้าเหมือนปัจจุบัน  มนุษย์จึงหาวิธีที่จะผลิตวัสดุต่างๆ ขึ้นมาเพื่อให้ได้ใช้ตามวัตถุประสงค์  และเพราะเหตุผลนี้แหละครับที่ทำให้เราได้มีผลิตภัณฑ์ที่สวยคลาสสิคเป็นของสวยควรค่าแก่การเก็บรักษาจารึกไว้ในประวัติศาสตร์ต่อไป

เรียบเรียงโดย  พรชัย  สังเวียนวงศ์

ขอบคุณภาพจาก  Bloggang.com