ฝุ่น PM2.5 ผ่านจมูกไปถึงปอดและกระทบสมองได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ฝุ่น PM2.5 มีขนาดเล็กพอที่จะผ่านระบบกรองบางส่วนในจมูกลงไปถึงหลอดลมส่วนปลายและถุงลมปอดได้ อนุภาคบางส่วนหรือสารที่ละลายจากฝุ่นอาจเข้าสู่กระแสเลือด ขณะที่การอักเสบจากปอดก็ส่งผลต่ออวัยวะอื่นได้เช่นกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าฝุ่นทุกเม็ดจะทะลุเข้าสู่เลือดหรือเดินทางไปถึงสมองโดยตรง
ความเสี่ยงจึงไม่ได้อยู่ที่การมองเห็นฝุ่นด้วยตาเปล่า แต่อยู่ที่ขนาด ปริมาณที่สูดเข้าไป ระยะเวลาสัมผัส และส่วนประกอบของฝุ่นในอากาศ
เล็กกว่าเส้นผมแค่ไหน
PM2.5 คือกลุ่มอนุภาคของแข็งและหยดของเหลวในอากาศที่มีขนาดไม่เกิน 2.5 ไมโครเมตร หรือ 2.5 ส่วนในล้านส่วนของเมตร ตัวเลขนี้เป็นขนาดสูงสุดของกลุ่ม ไม่ได้หมายความว่าฝุ่นทุกเม็ดมีขนาดเท่ากัน
องค์การพิทักษ์สิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ หรือ EPA ยกตัวอย่างว่าเส้นผมมนุษย์มีเส้นผ่านศูนย์กลางเฉลี่ยประมาณ 70 ไมโครเมตร เมื่อนำไปเทียบกับอนุภาคขนาด 2.5 ไมโครเมตร จะได้สัดส่วนประมาณ 28 เท่า หรือราว 30 เท่า ทั้งนี้เส้นผมของแต่ละคนหนาไม่เท่ากัน และฝุ่นบางเม็ดก็เล็กกว่า 2.5 ไมโครเมตรมาก
จมูกกรองฝุ่นได้ แต่กรองได้ไม่หมด
ขนจมูกเป็นเพียงส่วนหนึ่งของระบบป้องกัน ทางเดินที่คดเคี้ยว เยื่อบุ และเมือกช่วยดักจับอนุภาค โดยเฉพาะฝุ่นขนาดใหญ่กว่า ส่วนขนกวัดเล็ก ๆ บนเยื่อบุทางเดินหายใจช่วยพัดเมือกที่จับฝุ่นขึ้นไปยังลำคอ เพื่อให้ไอออกหรือกลืนลงไป
ฝุ่นละเอียดบางส่วนเคลื่อนตามอากาศผ่านด่านเหล่านี้ไปถึงส่วนลึกของปอดได้ แต่ไม่ได้ติดค้างทั้งหมด บางส่วนถูกหายใจออก และบางส่วนถูกเซลล์ภูมิคุ้มกันในถุงลมช่วยกำจัด ประสิทธิภาพการกำจัดขึ้นอยู่กับขนาดอนุภาคและสุขภาพของแต่ละคน
จากปอดสู่เลือดและผลต่อสมอง
ถุงลมมีผนังบางและอยู่ใกล้เส้นเลือดฝอย เพื่อให้ออกซิเจนแลกเปลี่ยนกับเลือด ฝุ่นที่ตกค้างบริเวณนี้อาจกระตุ้นการอักเสบและความเครียดออกซิเดชัน ซึ่งส่งผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือดได้ แม้อนุภาคนั้นจะไม่ได้เดินทางไปทั่วร่างกายก็ตาม
สารบางชนิดในฝุ่นละลายได้ และอนุภาคขนาดเล็กมากบางส่วนอาจเคลื่อนผ่านแนวกั้นของปอดเข้าสู่เลือด งานทดลองในสัตว์พบการผ่านเข้าสู่เลือดของอนุภาคขนาดเล็กยิ่งยวดที่ไม่ละลายน้ำในสัดส่วนเล็กน้อย ส่วนปริมาณที่เกิดขึ้นจริงในคนยังมีความไม่แน่นอน
สำหรับสมอง องค์การอนามัยโลกระบุว่ามลพิษอาจมีผลผ่านการอักเสบทั่วร่างกายและผลกระทบต่อหลอดเลือด รวมถึงมีหลักฐานว่าอนุภาคเล็กมากอาจเข้าสู่สมองผ่านแนวกั้นระหว่างเลือดกับสมองหรือผ่านเส้นประสาทรับกลิ่นได้ อย่างไรก็ตาม กลไกและปริมาณที่เข้าสู่สมองในคนยังอยู่ระหว่างการศึกษา จึงไม่ควรเหมารวมว่าฝุ่น PM2.5 ทุกขนาดเข้าสู่สมองโดยตรง
การสัมผัสฝุ่นสัมพันธ์กับปัญหาระบบหายใจและหัวใจ รวมถึงความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคหัวใจหรือโรคปอดเป็นกลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ
ลดฝุ่นที่หายใจเข้าไปในแต่ละวัน
เมื่อค่าฝุ่นสูง ควรลดเวลาหรือความหนักของกิจกรรมกลางแจ้ง เพราะการออกแรงทำให้หายใจเอาอากาศและฝุ่นเข้าไปมากขึ้น หากจำเป็นต้องออกนอกบ้าน เลือกหน้ากากกรองอนุภาคที่ได้มาตรฐาน เช่น N95 และสวมให้แนบกับใบหน้า ปิดทั้งจมูกและคาง เพื่อลดอากาศรั่วรอบขอบ
ภายในบ้าน ปิดช่องทางที่ฝุ่นจากภายนอกเข้ามาเท่าที่ทำได้ในช่วงค่าฝุ่นสูง และใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรองอนุภาคเหมาะกับขนาดห้อง พร้อมลดแหล่งควันภายในบ้าน เช่น การสูบบุหรี่และการจุดธูป หากมีอาการหอบเหนื่อย เจ็บหน้าอก หรืออาการโรคประจำตัวกำเริบ ควรรีบพบแพทย์
https://www.epa.gov/pmcourse/particle-pollution-exposure
https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/who-global-air-quality-guidelines
https://cdn.who.int/media/docs/default-source/air-pollution-documents/air-quality-and-health/m-7-brain-mental-health.pdf
ตีเลขเด็ด "ผู้ว่าราชการจังหวัดตาก" เคาะเลขเด่นสลากสัญจร ลุ้นโชคงวด 1 ธันวาคม 2569
สูตรสำเร็จ เลขนำโชค งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นวงกลม 9 จัดชุดบน-ล่าง พร้อมจุดรับทรัพย์ 3 ตัว
ฝั่งโขง อ.น๊อตตี้ มาแล้ว! เปิดโพยตัวเลขวันที่ 20 พ.ย. 69 มีครบทั้งเลขเด่น 2 ตัว 3 ตัว และ 4 ตัว
รวมเลขสัตว์นำโชค วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
ย้อนรอยวิถีคนเดินทางไกลในสยามเมื่อ 300 ปีก่อน ไร้โรงแรม-ร้านอาหาร กินและนอนกันอย่างไร
ช็อกโกแลตละลายในปาก แต่ไม่ละลายในมือ เพราะไขมันโกโก้ละลายที่ 34 องศา
จุดเล็ก ๆ บนผิวสตรอว์เบอร์รีคือผล ส่วนเนื้อสีแดงคือฐานรองดอก
โรงแรมที่มีพื้นที่ใหญ่และมีจำนวนห้องพักมากที่สุดในประเทศไทย อายุกว่า 100 ปี
ทำไมสุนัขชอบหมุนตัวก่อนนอน พฤติกรรมนี้ต้องดูไปถึงบรรพบุรุษของมัน
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
ทำไมแมวจึงคาบหนูหรือจิ้งจกมาวางหน้าห้อง จะสอนเราล่าสัตว์ด้วยหรือ?






