หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

สำเพ็งและเยาวราชในอดีต ย่านการค้าที่เคยมีบ่อน โรงฝิ่น และโรงงิ้ว

เขียนโดย เรื่องดีดีมีทุกวัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

สำเพ็งและเยาวราชเคยเป็นทั้งย่านค้าขาย ชุมชนที่อยู่อาศัย และแหล่งเที่ยวของกรุงเทพฯ ในอดีต มีทั้งร้านอาหาร โรงน้ำชา บ่อนการพนัน โรงฝิ่น และสถานบริการทางเพศ ส่วนโรงงิ้วกับโรงภาพยนตร์ก็เข้ามาเติมชีวิตให้ย่านในเวลาต่อมา

แต่ภาพสถานบันเทิงทุกแห่งเปิดสว่างตลอดทั้งคืน และคำกล่าวว่าเป็นย่านที่คึกคักที่สุดในสยาม ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอให้ยืนยันได้ กิจการแต่ละประเภทมีช่วงรุ่งเรืองต่างเวลากัน การมองย่านนี้จึงต้องค่อย ๆ แยกยุคออกจากกัน

สำเพ็งเกิดก่อนถนนเยาวราช

เมื่อสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ใน พ.ศ. 2325 ชุมชนชาวจีนบริเวณที่จะสร้างพระบรมมหาราชวังได้ย้ายไปตั้งถิ่นฐานแถบสำเพ็ง พื้นที่ใกล้แม่น้ำเจ้าพระยาค่อย ๆ เติบโตเป็นแหล่งค้าขาย มีสินค้า ผู้คน และการขนส่งทางน้ำเชื่อมต่อกับพื้นที่อื่น

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 3 ชาวตะวันตกเรียกย่านนี้ว่า “ตลาดจีน” ร้านค้าและบ้านเรือนตั้งอยู่ชิดกัน ความหนาแน่นช่วยให้เดินจับจ่ายได้สะดวก แต่ก็ทำให้ไฟลุกลามได้รวดเร็วเช่นกัน รายงานประวัติศาสตร์พื้นที่กล่าวถึงไฟไหม้ครั้งใหญ่ใน พ.ศ. 2343 ซึ่งเกี่ยวข้องกับที่มาของสำนวน “ไฟไหม้สำเพ็ง”

ส่วนถนนเยาวราชเป็นถนนที่ตัดขึ้นภายหลังในสมัยรัชกาลที่ 5 การเรียกสำเพ็งกับเยาวราชรวมกันจึงสะดวกในแง่การเล่าถึงพื้นที่ใกล้เคียง แต่ไม่ได้หมายความว่าถนนทั้งสองมีอายุเท่ากันหรือมีหน้าตาเหมือนกันตลอดมา

บ่อนกับโรงฝิ่นในย่านการค้า

เอกสารประวัติศาสตร์ย่านที่เผยแพร่ผ่านคลังความรู้มิวเซียมสยามระบุว่า สำเพ็งเคยมีโรงพนันและโรงฝิ่นมาตั้งแต่สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ และยังมีโรงหญิงโสเภณีอยู่หลายแห่ง ภาพของย่านจึงไม่ได้มีเพียงพ่อค้าและแผงสินค้า หากมีธุรกิจที่ตอบสนองความต้องการของผู้คนซึ่งเดินทางเข้ามาในเมืองด้วย

กิจการเหล่านี้มีทั้งมิติของรายได้และปัญหาที่ตามมา การพนันอาจนำไปสู่หนี้สิน ส่วนฝิ่นทำให้เกิดการพึ่งพาสารและกระทบสุขภาพ การเล่าถึงความคึกคักจึงควรมองชีวิตของคนที่ได้รับผลกระทบควบคู่ไปด้วย

มิวเซียมสยามอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างบ่อนกับมหรสพว่า บ่อนในย่านคนจีนนิยมจัดการแสดงงิ้วเพื่อดึงดูดผู้คน มีทั้งรอบบ่ายและรอบค่ำ เมื่องิ้วช่วยเรียกคนเข้าบ่อน ความเฟื่องฟูของกิจการทั้งสองจึงเกี่ยวข้องกัน ก่อนที่โรงงิ้วในบ่อนจะหายไปเมื่อมีการปิดโรงบ่อน

เสียงงิ้วหลังยุคโรงบ่อน

การปิดบ่อนไม่ได้ทำให้งิ้วหายไปทันที คณะงิ้วปรับตัวไปแสดงตามศาลเจ้าและโรงงิ้ว มิวเซียมสยามระบุว่าในช่วง พ.ศ. 2495–2505 งิ้วในประเทศไทยกลับมาเฟื่องฟูอีกครั้ง โดยมีโรงงิ้วจำนวนมากอยู่สองฟากถนนเยาวราชและเจริญกรุง

หนึ่งในโรงงิ้วที่เอกสารประวัติศาสตร์ย่านกล่าวถึงคือ เทียนกัวเทียน บริเวณสี่แยกราชวงศ์ นอกจากงิ้วยังมีโรงภาพยนตร์ เช่น โรงพัฒนากรใกล้ย่านสามแยก ซึ่งปรากฏชื่อในแผนที่บริเวณเพลิงไหม้สมัยรัชกาลที่ 6

เมื่อภาพยนตร์และโทรทัศน์ได้รับความนิยมมากขึ้น โรงงิ้วทยอยปิดตัวลง บางคณะเปลี่ยนไปรับงานแสดงตามศาลเจ้าในช่วงเทศกาล ชีวิตบันเทิงของย่านจึงเปลี่ยนรูปตามผู้ชมและสื่อที่เปลี่ยนไป

ทุกวันนี้ชื่อสำเพ็งยังผูกกับตลาดสินค้า ส่วนเยาวราชมีทั้งร้านค้าและอาหารยามค่ำคืน ทว่าถนนที่คุ้นตาเกิดจากการเปลี่ยนแปลงหลายช่วงเวลา เบื้องหลังจึงมีทั้งประวัติการตั้งถิ่นฐาน การค้าขาย มหรสพ และกิจการที่เคยสร้างปัญหาให้ผู้คนอยู่ร่วมกัน

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่อจำลองบรรยากาศ ไม่ใช่ภาพถ่ายเหตุการณ์จริงในอดีต

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
เรื่องดีดีมีทุกวัน's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 7 ครั้ง
เขียนโดย เรื่องดีดีมีทุกวัน
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
ทำไมก้นขวดน้ำอัดลมจึงเป็นห้าแฉก ส่วนขวดน้ำดื่มมักเว้าเข้าด้านในต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้วเลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569ทำไม รางปลั๊กไฟพ่วงมาตรฐานใหม่ ถึงต้องมีม่านชัตเตอร์พลาสติกปิดรูเต้ารับไว้ด้านใน?จาก “ศรีบูรพา” สู่คนเขียนรุ่นใหม่! “อนาคตที่เราไม่ต้องตายลำพัง” คว้ารางวัลใหญ่ จุดประกายวรรณกรรมเพื่อสังคมทำไมโฆษณานาฬิกาจึงนิยมตั้งเข็มไว้ที่เวลาประมาณ 10 นาฬิกา 10 นาทีทำไมป๊อปคอร์นโรงหนังถึงแพง เจาะรายได้จากตั๋วและของกินหน้าโรงรวมเลขสัตว์นำโชค วันที่ 1 ธันวาคม 2569สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5เเนวทางเลข 4 จตุรเทพ ประจำงวดวันที่ 1 ธันวาคม 2569 (ดุ่ย ภรัณฯ , อ.น๊อตตี้. อ.ต้น. อ.ไม้เอก)ทำไมท้องเรือเดินสมุทรหลายลำจึงเป็นสีแดง ประวัติสีป้องกันเพรียงและสนิมนักรีดพิษงู! อาชีพเสี่ยงตาย เบื้องหลังเซรุ่มช่วยชีวิต
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
โกษาปานเยือนฝรั่งเศส เมื่อคณะทูตสยามได้รับความสนใจและเกิดกระแสผ้าลายสยามสักเลกในสยาม รอยหมึกที่บอกสังกัดมูลนายและควบคุมแรงงานไพร่เสือฝ้าย เสือใบ เสือดำ จอมโจรสุพรรณหลังสงครามโลกกับเรื่องเล่าที่ต้องแยกจากหลักฐานเครื่องบินลำแรกเหนือสนามม้าสระปทุม จุดเริ่มต้นการบินในสยามสมัยรัชกาลที่ 6
ตั้งกระทู้ใหม่