ทำไมน้องชอบแย่งของพี่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พี่กำลังเล่นรถคันโปรดอยู่บนพื้น น้องเห็นเข้าก็คลานมาคว้า พี่ดึงกลับ น้องร้องไห้ แล้วผู้ใหญ่ต้องรีบเข้ามาห้าม ทั้งที่ของเล่นอีกหลายชิ้นก็กองอยู่ใกล้ ๆ ทำไมชิ้นที่พี่ถือถึงน่าเล่นขึ้นมาทันที

เหตุการณ์แบบนี้พบได้บ่อยในบ้านที่มีเด็กเล็ก โดยเฉพาะเมื่อน้องเริ่มเคลื่อนไหวไปหยิบของเองได้ ส่วนพี่ก็อาจรู้สึกหงุดหงิด เพราะกำลังเล่นเพลิน ๆ แล้วมีคนมาดึงของออกจากมือ

สำหรับเด็กวัยเตาะแตะ สาเหตุที่พบบ่อยคือ น้องสนใจสิ่งที่พี่กำลังเล่น อยากลองทำตาม แต่ยังรอและยับยั้งมือได้ไม่เก่ง การคว้าของจึงไม่ได้แปลว่าน้องตั้งใจแกล้งพี่เสมอไป เด็กแต่ละคนอาจมีเหตุผลต่างกัน และต้องดูอายุรวมถึงสถานการณ์ด้วย

ของเล่นที่วางเฉย ๆ อาจไม่สะดุดตาเท่ารถที่พี่กำลังไถไปมาหรือบล็อกที่พี่ต่อขึ้นสูง เมื่อน้องเห็นว่าของชิ้นนั้นทำอะไรได้ ก็อาจอยากหยิบมาลองบ้าง เด็กวัยนี้เรียนรู้จากการมองและเลียนแบบคนใกล้ตัว รวมถึงพี่ของตัวเอง

อีกอย่าง การอยากได้กับการรอเป็นคนละทักษะกัน เด็กอายุประมาณสองขวบอาจเริ่มเข้าใจคำว่า “เดี๋ยวก่อน” แต่ยังหยุดตัวเองได้ไม่ทุกครั้ง สมาคมกุมารแพทย์อเมริกันอธิบายว่าเด็กวัยนี้ยังฝึกควบคุมพฤติกรรมและเรียนรู้ความรู้สึกของคนอื่นอยู่ จึงต้องมีผู้ใหญ่ช่วยสอนซ้ำ ๆ

บางครั้งน้องอาจแค่อยากเข้าไปเล่นกับพี่ แต่ยังพูดไม่คล่องพอจะบอกว่า “ขอเล่นด้วย” จึงใช้มือคว้าก่อน ผู้ใหญ่ลองสังเกตว่าเหตุการณ์มักเกิดตอนน้องง่วง หิว อยากให้พี่สนใจ หรือเกิดกับของเล่นชนิดไหนเป็นพิเศษ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้จัดการได้ตรงจุดขึ้น

ตอนแย่งกัน ผู้ใหญ่ช่วยหยุดมือและรับฟังทั้งสองฝ่ายได้ ถ้ามีการตีหรือผลัก ให้เข้าไปกันไม่ให้ใครเจ็บ แล้วพูดสั้น ๆ ด้วยน้ำเสียงสงบ เช่น “หยุดก่อน แม่ไม่ให้ตี” จากนั้นช่วยนำของคืนให้คนที่กำลังเล่นอยู่ พร้อมบอกน้องว่า “หนูอยากเล่นรถคันนี้ พี่กำลังเล่นอยู่ เดี๋ยวเรารอก่อนนะ”

พี่เองก็มีสิทธิ์เสียใจหรือโกรธ ลองบอกว่า “พี่ตกใจใช่ไหมที่น้องมาดึงรถ” แทนการบังคับว่า “เป็นพี่ต้องให้น้อง” ทุกครั้ง เพราะการแบ่งปันไม่ได้หมายความว่าพี่ต้องยอมเสียของที่กำลังเล่นทันที และน้องก็ต้องค่อย ๆ เรียนรู้ว่าของบางอย่างเป็นของส่วนตัวของพี่

เมื่อทั้งคู่สงบแล้ว ค่อยสอนประโยคง่าย ๆ ตามวัย เช่น “ขอเล่นด้วย” หรือ “พี่เล่นเสร็จแล้วขอต่อนะ” ถ้าเด็กยังพูดไม่ได้ ผู้ใหญ่ช่วยพูดแทนและอยู่ใกล้ ๆ ระหว่างฝึก ชมให้ชัดเมื่อเห็นความพยายาม เช่น “เมื่อกี้หนูรอพี่ส่งรถให้ เก่งมาก”

สำหรับของเล่นที่ตกลงกันว่าใช้ร่วมกัน อาจให้พี่เล่นต่อจนจบช่วงหนึ่ง แล้วค่อยส่งให้น้อง หรือใช้นาฬิกาจับเวลาช่วยเมื่อทั้งคู่พอเข้าใจกติกา ระหว่างรอ ผู้ใหญ่ชวนน้องเล่นอย่างอื่นได้ โดยไม่จำเป็นต้องรีบตัดจบการเล่นของพี่ทันที

การป้องกันก็ช่วยลดเสียงร้องไห้ได้มาก ลองจัดของเล่นคล้ายกันสองชิ้น เลือกให้เหมาะกับวัยและปลอดภัยสำหรับน้อง ส่วนของรักหรือของที่มีชิ้นเล็ก พี่สามารถเก็บไว้เล่นในพื้นที่ส่วนตัวหรือเล่นตอนที่มีผู้ใหญ่ดูแลได้ และน้องก็ควรมีของส่วนตัวที่ได้รับการเคารพเช่นกัน

ถ้าพี่น้องโตพอจะคุยกัน ลองให้ช่วยคิดกติกาว่าของชิ้นไหนผลัดกันได้ ชิ้นไหนต้องขอก่อน แล้วใช้กติกาเดียวกันกับทั้งคู่ การฝึกอาจต้องใช้เวลาและมีวันที่กลับมาแย่งกันอีก แต่ทุกครั้งที่ผู้ใหญ่ช่วยหยุด รับฟัง และสอนวิธีขอ เด็กก็ได้ฝึกอยู่ร่วมกันทีละนิด

หากการแย่งของนำไปสู่การทำร้ายกันบ่อย รุนแรง หรือพ่อแม่กังวลเรื่องพัฒนาการและการสื่อสารของลูก การปรึกษากุมารแพทย์ช่วยให้ได้รับคำแนะนำที่เหมาะกับเด็กและครอบครัวได้