อย่าคิดว่าห้องน้ำสกปรกที่สุด เปิดผลตรวจ 5 สิ่งของในบ้านที่สะสมจุลินทรีย์มากกว่าที่คิด

• ฟองน้ำล้างจานเป็นสิ่งของที่มีการสะสมจุลินทรีย์สูงที่สุดในการศึกษาของ NSF

• จุดสะสมจุลินทรีย์ไม่ได้อยู่แค่ในห้องน้ำ แต่ยังพบได้ในอุปกรณ์ครัวและของใช้สัตว์เลี้ยง

• สิ่งของที่ดูสะอาดด้วยตาเปล่า ไม่ได้หมายความว่าจะปราศจากจุลินทรีย์

หลายคนอาจคิดว่าห้องน้ำเป็นสถานที่สกปรกที่สุดในบ้าน แต่ผลการศึกษาของ NSF International กลับพบว่า ห้องครัวมีจุดสะสมจุลินทรีย์ที่น่าสนใจหลายแห่ง โดยเฉพาะสิ่งของที่เราใช้งานเป็นประจำจนแทบไม่ได้สังเกตว่าต้องทำความสะอาดมากแค่ไหน

การศึกษาดังกล่าวดำเนินการในปี 2011 โดยตรวจสอบสิ่งของในชีวิตประจำวันจาก 22 ครัวเรือน เพื่อค้นหาการปนเปื้อนของแบคทีเรีย ยีสต์ และเชื้อรา ผลที่ได้เผยให้เห็นว่าของใช้ใกล้ตัวบางอย่างอาจมีจุลินทรีย์สะสมมากกว่าที่หลายคนคาดคิด

1. ฟองน้ำล้างจาน ของที่ใช้ทำความสะอาดแต่กลับสะสมเชื้อได้มาก

ฟองน้ำล้างจานเป็นรายการที่น่าจับตามองที่สุด เพราะมีโครงสร้างเป็นรูพรุน สามารถกักเก็บน้ำ เศษอาหาร และสิ่งสกปรกเอาไว้ได้ เมื่อใช้งานซ้ำและปล่อยให้เปียกชื้นเป็นเวลานาน จึงกลายเป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะกับการสะสมและเจริญเติบโตของจุลินทรีย์

ผลตรวจของ NSF พบว่าตัวอย่างฟองน้ำและผ้าเช็ดจานมากกว่า 75% มีการปนเปื้อนแบคทีเรียกลุ่ม Coliform

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ไม่ควรใช้ฟองน้ำชิ้นเดิมไปเรื่อย ๆ โดยไม่ดูแลความสะอาดหรือเปลี่ยนเมื่อเสื่อมสภาพ

2. อ่างล้างจาน จุดรวมเศษอาหารและสิ่งสกปรก

อ่างล้างจานเป็นบริเวณที่สัมผัสทั้งภาชนะสกปรก เศษอาหาร และวัตถุดิบที่นำมาประกอบอาหาร จึงมีโอกาสเกิดการปนเปื้อนจากหลายแหล่ง

ผลตรวจของ NSF พบว่า 45% ของตัวอย่างอ่างล้างจานมีแบคทีเรียกลุ่ม Coliform

โดยเฉพาะบริเวณรอบท่อระบายน้ำ ขอบอ่าง และจุดที่มีคราบอาหารสะสม ซึ่งมักถูกมองข้ามระหว่างการล้างจานตามปกติ

ข้อสังเกตที่สำคัญคือ การล้างจานให้สะอาดไม่ได้หมายความว่าอ่างล้างจานจะสะอาดตามไปด้วย เพราะคราบและสิ่งสกปรกอาจยังตกค้างอยู่บนพื้นผิว

3. ที่ใส่แปรงสีฟัน ของใช้ในห้องน้ำที่ไม่ควรมองข้าม

แปรงสีฟันเป็นอุปกรณ์ที่สัมผัสกับช่องปากทุกวัน แต่หลายบ้านอาจให้ความสำคัญกับการล้างแปรงมากกว่าการทำความสะอาดภาชนะที่ใช้เก็บ

ผลการศึกษาพบว่า 27% ของที่ใส่แปรงสีฟันมีการปนเปื้อน Coliform

สาเหตุหนึ่งที่ควรระวังคือ น้ำที่หยดจากแปรงอาจสะสมอยู่บริเวณฐานภาชนะ เมื่อมีความชื้นและคราบตกค้างก็อาจเอื้อต่อการสะสมจุลินทรีย์ได้

วิธีดูแลที่ทำได้ง่ายคือ ล้างภาชนะเป็นประจำ เทน้ำที่ขังออก และปล่อยให้แห้งก่อนนำกลับมาใช้งาน

4. ชามอาหารสัตว์เลี้ยง ภาชนะที่ต้องใส่ใจไม่แพ้จานของคน

ชามอาหารของสุนัขและแมวเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ไม่ควรมองข้าม เพราะมีทั้งเศษอาหาร น้ำลาย และความชื้นจากอาหารหรือน้ำดื่ม

ผลตรวจของ NSF พบว่า 18% ของตัวอย่างชามอาหารสัตว์เลี้ยงมีการปนเปื้อน Coliform

แม้สัตว์เลี้ยงจะเป็นสมาชิกในครอบครัว แต่ภาชนะของพวกมันก็ควรได้รับการทำความสะอาดอย่างเหมาะสม ไม่ควรปล่อยให้มีเศษอาหารตกค้างข้ามวันโดยไม่จำเป็น

การล้างชามอาหารและชามน้ำเป็นประจำ รวมถึงปล่อยให้แห้งก่อนเติมอาหารรอบใหม่ เป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยลดการสะสมของคราบและจุลินทรีย์

5. ถังเก็บน้ำเครื่องชงกาแฟ จุดที่หลายบ้านอาจลืมทำความสะอาด

เครื่องชงกาแฟเป็นอุปกรณ์ที่หลายคนใช้งานเป็นประจำ แต่สิ่งที่มักถูกละเลยคือถังเก็บน้ำด้านใน เพราะบางคนอาจคิดว่าเมื่อใส่เพียงน้ำสะอาดก็ไม่จำเป็นต้องล้างบ่อย

อย่างไรก็ตาม ถังเก็บน้ำที่มีน้ำตกค้างเป็นเวลานานหรือมีคราบสะสมก็อาจกลายเป็นแหล่งสะสมจุลินทรีย์ได้

ข้อมูลจาก NSF พบว่า แม้ตัวอย่างถังเก็บน้ำเครื่องชงกาแฟจะพบ Coliform เพียง 9% แต่เมื่อพิจารณาปริมาณจุลินทรีย์เฉลี่ยรวม ถังเก็บน้ำดังกล่าวกลับอยู่ใน 5 อันดับแรกของการศึกษานี้

จึงควรทำความสะอาดตามคู่มือของผู้ผลิต และไม่ปล่อยให้น้ำเก่าค้างอยู่ในเครื่องเป็นเวลานาน

ทำไมสิ่งของเหล่านี้จึงสะสมจุลินทรีย์ได้มาก

เมื่อพิจารณาข้อมูลจะเห็นว่าจุดร่วมของสิ่งของหลายชนิดคือความชื้น เศษอาหาร และการใช้งานซ้ำ โดยเฉพาะอุปกรณ์ที่มีพื้นผิวหรือซอกมุมซึ่งทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง

นอกจากนี้ การที่สิ่งของดูสะอาดไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีจุลินทรีย์ เพราะแบคทีเรียจำนวนมากมีขนาดเล็กเกินกว่าจะมองเห็นด้วยตาเปล่า

อย่างไรก็ตาม การตรวจพบ Coliform ไม่ได้หมายความว่าทุกตัวอย่างมีเชื้อก่อโรคหรือจะทำให้ผู้สัมผัสเจ็บป่วยทันที แต่เป็นสัญญาณที่แสดงให้เห็นว่าควรใส่ใจเรื่องสุขอนามัยมากขึ้น

วิธีลดการสะสมจุลินทรีย์ในบ้าน

แนวทางที่ทำได้โดยไม่จำเป็นต้องซื้อผลิตภัณฑ์ราคาแพง ได้แก่

• ฟองน้ำล้างจาน: ล้างเศษอาหารออก บีบน้ำส่วนเกิน และปล่อยให้แห้ง เปลี่ยนเมื่อเก่าหรือมีกลิ่นผิดปกติ

• อ่างล้างจาน: ล้างคราบอาหารและทำความสะอาดบริเวณท่อระบายน้ำเป็นประจำ

• ที่ใส่แปรงสีฟัน: ล้างภาชนะและกำจัดน้ำที่ขังอยู่บริเวณฐาน

• ชามอาหารสัตว์: ล้างคราบอาหารและน้ำลายอย่างสม่ำเสมอ

• เครื่องชงกาแฟ: ทำความสะอาดถังเก็บน้ำและชิ้นส่วนตามคำแนะนำของผู้ผลิต

ตามคำแนะนำของ CDC การทำความสะอาดด้วยสบู่หรือน้ำยาทำความสะอาดและน้ำสามารถกำจัดสิ่งสกปรกและจุลินทรีย์ส่วนใหญ่ได้ในสถานการณ์ทั่วไป ไม่จำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์ฆ่าเชื้อกับทุกพื้นผิวตลอดเวลา

บ้านสะอาด อาจเริ่มจากจุดที่เราไม่เคยมอง

ผลการศึกษานี้สะท้อนให้เห็นว่า ความสะอาดของบ้านไม่ได้ขึ้นอยู่กับการถูพื้นหรือเช็ดโต๊ะเท่านั้น แต่ยังรวมถึงรายละเอียดเล็ก ๆ ของสิ่งของที่เราใช้ทุกวัน

บางครั้งจุดที่ควรใส่ใจมากที่สุดอาจไม่ใช่บริเวณที่เราคิดว่าสกปรก แต่เป็นสิ่งของที่คุ้นเคยจนเราเผลอลืมทำความสะอาด

แล้วในบ้านของคุณ สิ่งของชิ้นไหนที่คิดว่าถูกละเลยเรื่องความสะอาดมากที่สุด ระหว่างฟองน้ำล้างจาน ที่ใส่แปรงสีฟัน หรือชามอาหารสัตว์เลี้ยง