ไขปริศนา “หมีแห่งนันดี” (Nandi Bear): สัตว์ลึกลับแห่งเคนยาที่โลกยังหาคำตอบไม่ได้

ในช่วงหลายปีก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1 บรรดาผู้ตั้งถิ่นฐานชาวยุโรป ข้าราชการ และวิศวกรทางรถไฟในดินแดนบริติชแอฟริกาตะวันออก (ประเทศเคนยาในปัจจุบัน) มักจะส่งจดหมายบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสัตว์ตัวใหญ่ ขนรกรุงรังที่พวกเขาไม่สามารถระบุสายพันธุ์ได้ลงในวารสารของสมาคมประวัติศาสตร์ธรรมชาติในอาณานิคม โดยพวกเขาเรียกมันว่า "หมีแห่งนันดี" (Nandi Bear) ตามชื่อชนพื้นเมืองเผ่า Nandi ทางที่ราบสูงตะวันตก ทั้งๆ ที่ในทวีปแอฟริกาไม่มีหมีตามธรรมชาติที่นักสัตววิทยาคนใดรู้จัก

เรื่องราวเหล่านี้ถูกตีพิมพ์ลงในวารสาร The Journal of the East Africa and Uganda Natural History Society ระหว่างปี ค.ศ. 1912–1914 และกลายเป็นแก่นหลักของปริศนานี้จนถึงปัจจุบัน หากลองอ่านเรื่องราวเหล่านี้เปรียบเทียบกัน จะพบคำถามที่เรียบง่ายแต่ไร้คำตอบจากผู้เขียนในยุคนั้นว่า: ตกลงแล้วผู้คนเหล่านั้นเห็นสัตว์สายพันธุ์ใหม่ที่ยังไม่เคยมีบันทึก หรือเป็นเพียงสัตว์ทั่วไปที่มองเห็นไม่ชัดในยามพลบค่ำและสายหมอกกันแน่?

สิ่งที่ Geoffrey Williams เห็นบนที่ราบสูง Uasin Gishu

บันทึกรายละเอียดชิ้นแรกมาจาก Geoffrey Williams ซึ่งตีพิมพ์ในวารสารฉบับเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1912 เขาระบุว่า หลายปีก่อนหน้านั้น เขาและลูกพี่ลูกน้องกำลังเดินทางข้ามที่ราบสูง Uasin Gishu ใกล้โขดหิน Sirgoit Rock ท่ามกลางสายหมอกหนาทึบ

เมื่อหมอกจางลง Williams เห็น "สัตว์ตัวใหญ่กำลังนั่งอยู่บนสะโพก ห่างออกไปไม่ถึง 80 หลา" เขานึกถึงท่าทางของหมีในสวนสัตว์ที่กำลังขอขนมปัง และประเมินว่ามันสูงเกือบ 5 ฟุต แม้ว่าเขาจะยอมรับว่าการกะระยะความสูงในสถานการณ์เช่นนั้นเป็นเรื่องยากก็ตาม

เขาลักษณะขนหนาบริเวณช่วงหน้าและขา แต่ส่วนสะโพกค่อนข้างเรียบหรือเกลี้ยงเกลา หัวยาวแหลมเหมือนหมีเป๊ะๆ เขาตัดสินใจยิงปืนใส่ 1 นัดแต่พลาดเป้า ทำให้สัตว์ตัวนั้นเดินโซเซหนีหายเข้าไปในหมู่โขดหิน หลายสัปดาห์ต่อมา หนุ่มน้อยที่ร่วมเดินทางมาด้วยได้พลิกดูหนังสือภาพสัตว์ และสะดุดตากับรูปหมีสีน้ำตาล พร้อมกับอุทานว่านี่แหละคือสัตว์ที่พวกเขาเห็น

Williams เสริมว่า เขารู้มาภายหลังว่าชาวนันดีเรียกสัตว์นี้ว่า Chemosit และคำบอกเล่าของพวกเขาก็ตรงกับสิ่งที่เขาเจอ นอกจากนี้เขายังเล่าเรื่องที่ชาวนันดีเคยเล่าให้ฟังว่า พวกเขาเคยฆ่ามันได้ตัวหนึ่งหลังจากมันพังหลังคาเพิงเข้ามา ด้วยการเผาเพิงนั้นทิ้งทั้งตัวพร้อมกับสัตว์ดังกล่าว และเขายืนยันอย่างหนักแน่นว่าสัตว์ตัวนี้ไม่ใช่ลิงบาบูนหรือตัวกินมดอย่างแน่นอน

C.W. Hobley กับการรวบรวมหลักฐานชิ้นสำคัญ

หลังจดหมายของ Williams เผยแพร่ไป C.W. Hobley สมาชิกคณะกรรมการบริหารของสมาคม ได้รวบรวมคำบอกเล่าเพิ่มเติมจากชาวต่างชาติและเจ้าหน้าที่ ก่อนจะตีพิมพ์ลงในวารสารฉบับเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1913 ในหัวข้อ On Some Unidentified Beasts (ว่าด้วยสัตว์ลึกลับบางชนิด) โดย Hobley ระบุว่าหลักฐานทั้งหมดชี้ให้เห็นว่ามีสัตว์ประหลาดตัวนี้อยู่จริง แม้จะยังหลบเลี่ยงการถูกค้นพบจากนักสะสมตัวอย่าง แต่ก็วงแคบลงทุกที

หนึ่งในพยานของเขาคือ Major Toulson ผู้ตั้งถิ่นฐานบนที่ราบสูง ซึ่งวิ่งออกมาดูหลังจากคนรับใช้บอกว่ามีเสือดาวอยู่ใกล้ห้องครัว Toulson เห็นสัตว์ตัวหนึ่งสูงประมาณ 18–20 นิ้วที่หัวไหล่ มีสีดำ และเดินด้วยท่าทางคล้ายหมี แต่เขาก็ยอมรับว่าตอนนั้นเกือบจะมืดค่ำแล้ว นอกจากนี้ยังมีเกษตรกรชาวดัตช์กลุ่มหนึ่งที่เคยเห็นสัตว์ลักษณะเดียวกันเฉพาะช่วงพลบค่ำ และมันยังหันมาไล่กวดสุนัขของพวกเขาจนต้องวิ่งหนีไป

พยานระดับสูงอีกคนคือ Corbett ข้าราชการประจำเขตที่ Eldoret ซึ่งเดินเกือบชนเข้ากับสัตว์ตัวนี้โดยบังเอิญขณะตกปลาอยู่ริมแม่น้ำ Sirgoi มันอยู่ห่างไปแค่หลเดียว แต่เขาไม่ได้สเก็ตช์ภาพหรือพกแว่นตาไปด้วย จึงเห็นมันชัดเจนตอนที่มันกำลังข้ามลำธารเข้าสู่พุ่มไม้ Corbett บรรยายว่ามันมี "ขนสีน้ำตาลแดงหนาทึบ พร้อมมีแถบสีขาวเล็กๆ พาดลงมาที่สะโพก" และตัวใหญ่กว่าไฮยีน่าเล็กน้อย มีหูค่อนข้างใหญ่

Hobley ยังได้รายงานถึงรอยเท้าที่ถูกพบในโคลนแห้งใกล้ทางรถไฟ Magadi ซึ่งถูกวาดเป็นภาพร่างโดยชายที่ชื่อ Schindler รวมถึงเรื่องเล่าที่ว่าชาวโบเออร์ (Boer) เคยยิงมันได้ตัวหนึ่งแต่ปล่อยทิ้งไว้และพากลับมาหาไม่เจอในภายหลัง ฝ่ายนักวิจารณ์บางคนมองว่ามันอาจเป็นเพียงตัวกินมดขนยาว (Aardvark หรือ Orycteropus) เท่านั้น อย่างไรก็ตาม ปริศนาของ "หมีแห่งนันดี" ก็ยังคงเป็นหนึ่งในเรื่องเล่าขานพื้นบ้านและคริปโตสวอทช์ (Cryptozoology) ที่ชวนให้ผู้คนหลงใหลมาจนถึงยุคปัจจุบัน