ภูเขาไฟใต้น้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลก อยู่ที่ไหน? เปิดความมหัศจรรย์ใต้มหาสมุทรแปซิฟิก ภูเขาไฟยักษ์ที่ซ่อนตัวอยู่ใต้ทะเลมานับร้อยล้านปี

     หากพูดถึงภูเขาไฟ คนส่วนใหญ่มักนึกถึงภูเขาสูงที่มีปากปล่องพ่นควันและลาวาสีแดงร้อนแรงออกมาจากพื้นดิน แต่ความจริงแล้วภูเขาไฟไม่ได้มีอยู่เฉพาะบนพื้นทวีปเท่านั้น เพราะใต้มหาสมุทรอันกว้างใหญ่ยังมีภูเขาไฟอีกจำนวนมหาศาล บางแห่งมีขนาดใหญ่โตจนมนุษย์แทบไม่สามารถจินตนาการได้ และบางแห่งก็มีขนาดใหญ่กว่าภูเขาไฟบนแผ่นดินที่มีชื่อเสียงหลายแห่งรวมกัน

หนึ่งในภูเขาไฟใต้น้ำที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลกคือ ภูเขาไฟทามูแมสซิฟ (Tamu Massif) ซึ่งตั้งอยู่บริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ ทางตะวันออกของประเทศญี่ปุ่นประมาณ 1,600 กิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ภูเขาไฟแห่งนี้ไม่ได้ตั้งอยู่บนแผ่นดินหรืออยู่ในเขตประเทศญี่ปุ่น แต่ตั้งอยู่ใต้มหาสมุทรแปซิฟิก ในบริเวณที่เรียกว่าแนวภูเขาใต้น้ำชัตสกีไรส์ (Shatsky Rise)

ทามูแมสซิฟเคยได้รับการยกย่องว่าเป็นภูเขาไฟเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดในโลก จากการศึกษาของนักวิทยาศาสตร์ในปี 2013 ซึ่งสร้างความตื่นตะลึงให้แก่วงการธรณีวิทยา เพราะพบว่าภูเขาไฟแห่งนี้มีพื้นที่กว้างใหญ่ประมาณ 310,000–315,000 ตารางกิโลเมตร หรือมีขนาดใกล้เคียงกับรัฐนิวเม็กซิโกของสหรัฐอเมริกา

ลองจินตนาการดูว่า ภูเขาไฟลูกหนึ่งซึ่งซ่อนอยู่ใต้ทะเล มีพื้นที่กว้างใหญ่เกือบเท่าประเทศเล็ก ๆ ประเทศหนึ่ง และมนุษย์ไม่สามารถมองเห็นรูปร่างทั้งหมดของมันได้จากผิวน้ำ

นี่คือความมหัศจรรย์ของธรรมชาติที่อยู่ลึกลงไปใต้มหาสมุทร ซึ่งเป็นโลกอีกใบที่มนุษย์ยังสำรวจได้ไม่ทั่วถึง

     การค้นพบภูเขาไฟยักษ์ที่โลกไม่เคยรู้จักมาก่อน

เรื่องราวของทามูแมสซิฟเริ่มเป็นที่สนใจอย่างจริงจังเมื่อทีมนักวิทยาศาสตร์นำโดยวิลเลียม เซเกอร์ (William Sager) นักธรณีวิทยาทางทะเล ซึ่งขณะนั้นทำงานเกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยฮิวสตัน ได้ศึกษาลักษณะทางธรณีวิทยาของบริเวณชัตสกีไรส์

นักวิทยาศาสตร์ใช้ข้อมูลจากการสำรวจพื้นทะเล การวัดคลื่นไหวสะเทือน และตัวอย่างหินที่เจาะขึ้นมาจากใต้มหาสมุทร เพื่อศึกษาว่าภูเขาใต้น้ำแห่งนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร

ในเดือนกันยายน ปี 2013 งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Geoscience รายงานว่า ทามูแมสซิฟอาจเป็นภูเขาไฟรูปโล่ขนาดมหึมาที่เกิดจากการปะทุของแมกมาจากบริเวณศูนย์กลาง แล้วไหลแผ่กระจายออกไปในพื้นที่กว้างใหญ่

การค้นพบนี้ทำให้ทามูแมสซิฟได้รับความสนใจไปทั่วโลก เพราะมีขนาดใหญ่กว่าภูเขาไฟเมานาโลอา (Mauna Loa) ในฮาวายอย่างมากเมื่อเปรียบเทียบพื้นที่และปริมาตรของโครงสร้างภูเขาไฟ

ที่น่าสนใจคือชื่อ Tamu มาจากอักษรย่อของ Texas A&M University ซึ่งเป็นสถาบันที่วิลเลียม เซเกอร์เคยทำงานอยู่ ส่วนคำว่า Massif เป็นคำที่ใช้เรียกลักษณะมวลภูเขาหรือกลุ่มภูเขาขนาดใหญ่

นับเป็นชื่อที่สะท้อนทั้งความยิ่งใหญ่ของธรรมชาติและประวัติศาสตร์การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ 

      ภูเขาไฟแห่งนี้ใหญ่โตขนาดไหน?

ความใหญ่โตของทามูแมสซิฟเป็นสิ่งที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ประหลาดใจอย่างมาก เพราะมีพื้นที่ประมาณ 315,000 ตารางกิโลเมตร โดยตัวภูเขาไฟเป็นโครงสร้างขนาดใหญ่ที่แผ่กว้างอยู่บนพื้นมหาสมุทร

ข้อมูลจากการสำรวจทางธรณีวิทยาพบว่า บริเวณพื้นมหาสมุทรโดยรอบมีความลึกประมาณ 5,000–6,000 เมตร ขณะที่บริเวณยอดของทามูแมสซิฟอยู่ลึกจากระดับน้ำทะเลประมาณ 2,000 เมตร

หมายความว่า แม้จะเป็นภูเขาไฟขนาดมหึมา แต่ยอดของมันก็ยังอยู่ใต้ทะเลลึก ไม่ได้โผล่ขึ้นมาให้มนุษย์มองเห็นเหมือนภูเขาไฟบนเกาะต่าง ๆ

อีกสิ่งหนึ่งที่น่าสนใจคือ ภูเขาไฟแห่งนี้มีลักษณะแผ่กว้างและลาดเอียงต่ำมาก แตกต่างจากภาพภูเขาไฟทรงกรวยที่เราคุ้นเคย

นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าลาวาที่ไหลออกมาในอดีตสามารถเคลื่อนตัวไปได้เป็นระยะทางไกล ก่อนจะแข็งตัวกลายเป็นชั้นหินบะซอลต์ขนาดมหึมา

     เกิดขึ้นเมื่อประมาณ 145 ล้านปีก่อน

เรื่องที่น่าทึ่งยิ่งกว่าขนาดของภูเขาไฟก็คืออายุของมัน

จากการตรวจสอบตัวอย่างหินบะซอลต์ที่ได้จากการเจาะสำรวจใต้ทะเล นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่าทามูแมสซิฟก่อตัวขึ้นเมื่อประมาณ 143–145 ล้านปีก่อน ซึ่งอยู่ในช่วงปลายยุคจูแรสซิกถึงต้นยุคครีเทเชียส

ในช่วงเวลานั้นโลกยังมีสภาพภูมิประเทศแตกต่างจากปัจจุบันอย่างมาก ไดโนเสาร์ยังคงเป็นสัตว์สำคัญบนพื้นโลก และทวีปต่าง ๆ ก็มีตำแหน่งไม่เหมือนในยุคปัจจุบัน

การปะทุของภูเขาไฟใต้มหาสมุทรเป็นเวลายาวนาน ทำให้ลาวาจำนวนมหาศาลสะสมตัวและก่อตัวเป็นโครงสร้างภูเขาไฟขนาดใหญ่

ปัจจุบันทามูแมสซิฟถือเป็นภูเขาไฟโบราณที่ดับแล้ว ไม่ใช่ภูเขาไฟที่กำลังปะทุอยู่ในปัจจุบัน 

      ความลับที่นักวิทยาศาสตร์ค้นพบในปี 2019

แม้ในปี 2013 ทามูแมสซิฟจะได้รับการประกาศว่าเป็นภูเขาไฟเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดในโลก แต่เรื่องราวทางวิทยาศาสตร์ยังไม่ได้จบลงเพียงเท่านั้น

ในปี 2019 นักวิทยาศาสตร์นำโดยวิลเลียม เซเกอร์ ได้เผยแพร่งานวิจัยใหม่ในวารสาร Nature Geoscience โดยนำข้อมูลความผิดปกติของสนามแม่เหล็กใต้พื้นมหาสมุทรมาศึกษาเพิ่มเติม

ผลการศึกษาทำให้เกิดการทบทวนแนวคิดเดิมเกี่ยวกับการก่อตัวของทามูแมสซิฟ โดยเสนอว่าพื้นที่แห่งนี้อาจเกิดจากกระบวนการแผ่ขยายพื้นมหาสมุทรและการปะทุของภูเขาไฟที่สัมพันธ์กับแนวแผ่นเปลือกโลก ไม่ใช่ภูเขาไฟเดี่ยวที่มีแหล่งกำเนิดอยู่ตรงกลางเพียงแห่งเดียวตามสมมติฐานเดิม

ดังนั้น คำกล่าวที่ว่าทามูแมสซิฟเป็นภูเขาไฟเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดในโลกจึงต้องมีข้อควรระวัง เพราะนักวิทยาศาสตร์ยังศึกษากระบวนการกำเนิดและโครงสร้างของมันเพิ่มเติม

งานวิจัยนี้ทำให้เราเห็นว่า แม้จะมีเทคโนโลยีทันสมัยเพียงใด โลกใต้มหาสมุทรก็ยังมีความลับอีกมากมายที่รอการค้นพบ 

      ภูเขาไฟใต้น้ำอันตรายต่อมนุษย์หรือไม่?

ภูเขาไฟใต้น้ำบางแห่งยังคงมีพลังและสามารถปะทุได้ แม้จะอยู่ลึกลงไปใต้มหาสมุทรก็ตาม

เมื่อเกิดการปะทุ ลาวาที่ร้อนจัดจะสัมผัสกับน้ำทะเลซึ่งมีอุณหภูมิต่ำกว่าอย่างมาก ทำให้เกิดการเย็นตัวและแข็งตัวอย่างรวดเร็ว บางครั้งการปะทุยังปล่อยก๊าซและสารเคมีออกมาสู่บริเวณโดยรอบ

หากภูเขาไฟใต้น้ำเกิดการปะทุใกล้ผิวน้ำหรือมีการเคลื่อนตัวของมวลน้ำและพื้นทะเลอย่างรุนแรง ก็อาจก่อให้เกิดคลื่นขนาดใหญ่หรือสึนามิได้ ขึ้นอยู่กับลักษณะและขนาดของเหตุการณ์

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่การปะทุของภูเขาไฟใต้น้ำทุกครั้งจะทำให้เกิดสึนามิ เพราะต้องพิจารณาปัจจัยหลายอย่าง เช่น ปริมาณน้ำที่ถูกแทนที่ การถล่มของพื้นทะเล และตำแหน่งของการปะทุ

สำหรับทามูแมสซิฟนั้น ปัจจุบันไม่มีหลักฐานว่าเป็นภูเขาไฟที่กำลังปะทุ จึงไม่ใช่ภัยภูเขาไฟที่กำลังคุกคามผู้คนในปัจจุบัน

      สรุป ภูเขาไฟใต้น้ำที่ใหญ่ที่สุดอยู่ประเทศอะไร?

คำตอบคือ ทามูแมสซิฟ ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกทางตะวันออกของประเทศญี่ปุ่น แต่ไม่ได้อยู่ในเขตประเทศญี่ปุ่นโดยตรง เป็นโครงสร้างภูเขาไฟใต้ทะเลบริเวณชัตสกีไรส์

มีพื้นที่ประมาณ 315,000 ตารางกิโลเมตร ก่อตัวขึ้นเมื่อประมาณ 143–145 ล้านปีก่อน และเคยได้รับการยกย่องว่าเป็นภูเขาไฟเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดในโลก ก่อนที่งานวิจัยในปี 2019 จะทำให้มีการทบทวนข้อสรุปเกี่ยวกับกำเนิดของมัน

เรื่องราวของทามูแมสซิฟเป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า โลกของเรายังมีสิ่งมหัศจรรย์ซ่อนอยู่อีกมากมาย บางสิ่งมีขนาดใหญ่โตมหาศาล แต่กลับถูกซ่อนอยู่ใต้ผืนน้ำลึกจนมนุษย์แทบไม่เคยเห็นด้วยตาตนเอง

           แหล่งข้อมูลอ้างอิง

      [University of Houston – Scientists Confirm Existence of Largest Single Volcano on Earth](https://www.uh.edu/nsm/earth-atmospheric/news-events/stories/2013/0905_largevolcano.php?utm_source=chatgpt.com) ข้อมูลการค้นพบและประวัติการศึกษา Tamu Massif ในปี 2013

     Nature – An immense shield volcano within the Shatsky Rise oceanic plateau](https://www.nature.com/articles/ngeo1934?code=8fa02b96-07c7-4adf-b45d-939caf030ad7&error=cookies_not_supported&utm_source=chatgpt.com) งานวิจัยเกี่ยวกับลักษณะและขนาดของภูเขาไฟ

     [Nature Geoscience – Oceanic plateau formation by seafloor spreading implied by Tamu Massif magnetic anomalies](https://www.nature.com/articles/s41561-019-0390-y?utm_source=chatgpt.com) งานวิจัยปี 2019 ที่ทบทวนแนวคิดการกำเนิดภูเขาไฟ

      [Journal of Geophysical Research – Improved High-Resolution Bathymetry Map of Tamu Massif](https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2022JB024304?utm_source=chatgpt.com) แผนที่ความลึกและรายละเอียดโครงสร้างใต้มหาสมุทร

       [Geological age of Tamu Massif](https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/2022JB024304?af=R&ai=1gvoi&mi=3ricys&utm_source=chatgpt.com) ข้อมูลอายุของหินภูเขาไฟและหลักฐานการก่อตัว

      [PBS – The largest volcano on earth discovered beneath the Pacific Ocean](https://www.pbs.org/newshour/science/the-largest-volcano-on-earth-discovered-beneath-the-pacific-ocean?utm_source=chatgpt.com)