ฉ้อราษฎร์บังหลวง แปลว่าอะไร? เปิดที่มาคำเก่าแก่ที่หลายคนยังไม่รู้

เผยแพร่: 11 พฤศจิกายน 2569 เวลา 19:31 น.เขียนโดย หนึ่งล้านเรื่องเล่า

ถ้าพูดถึงคำที่สะท้อนปัญหาการทุจริตในสังคมไทยมาอย่างยาวนาน หนึ่งในคำที่หลายคนคุ้นหูคงหนีไม่พ้นคำว่า “ฉ้อราษฎร์บังหลวง” ซึ่งมักปรากฏในข่าวการเมือง ข่าวข้าราชการ และเรื่องราวเกี่ยวกับการโกงกินเงินแผ่นดิน แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่า คำนี้มีความหมายที่แท้จริงอย่างไร มีที่มาจากอะไร และเริ่มใช้ครั้งแรกตั้งแต่ปี พ.ศ. ใด?

ฉ้อราษฎร์บังหลวง หมายถึงอะไร?

ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 คำว่า “ฉ้อราษฎร์บังหลวง” เป็นคำกริยา หมายถึง การที่พนักงานเจ้าหน้าที่เก็บเงินจากราษฎรแล้วไม่ส่งหลวง หรือเบียดบังเงินหลวง กล่าวให้เข้าใจง่ายคือ การทุจริตโดยอาศัยอำนาจหรือตำแหน่งหน้าที่ราชการ เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือพวกพ้อง

หากแยกคำออกเป็นสองส่วน คำว่า “ฉ้อราษฎร์” หมายถึง การโกงหรือเอาเปรียบประชาชน ส่วนคำว่า “บังหลวง” หมายถึง การเบียดบังหรือยักยอกทรัพย์สินของหลวง ซึ่งในความหมายปัจจุบันก็คือทรัพย์สินและผลประโยชน์ของทางราชการนั่นเอง

แล้วคำนี้เริ่มใช้ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. ใด?

ประเด็นนี้ต้องแยกให้ชัดเจน เพราะยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์หรือหลักฐานด้านภาษาศาสตร์ที่น่าเชื่อถือเพียงพอสำหรับยืนยันปีแรกที่คนไทยเริ่มใช้คำว่า “ฉ้อราษฎร์บังหลวง” อย่างแน่นอน

อย่างไรก็ตาม มีข้อมูลที่ตรวจสอบได้ว่า พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้บันทึกความหมายของคำนี้ไว้แล้ว ขณะที่หลักฐานด้านประวัติศาสตร์การต่อต้านการทุจริตของไทยย้อนกลับไปได้ไกลกว่านั้น โดยสำนักงาน ป.ป.ช. ระบุถึงพระอัยการลักษณะอาญาหลวง พ.ศ. 1895 ซึ่งเป็นกฎหมายสำคัญของกรุงศรีอยุธยาที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดความผิดและบทลงโทษเจ้าหน้าที่ที่ประพฤติมิชอบ

ทั้งนี้ พ.ศ. 1895 เป็นปีของกฎหมายดังกล่าว ไม่ใช่ปีที่ยืนยันว่ามีการใช้คำว่า “ฉ้อราษฎร์บังหลวง” เป็นครั้งแรก

ทำไมคำนี้จึงยังมีความสำคัญจนถึงปัจจุบัน?

เพราะการฉ้อราษฎร์บังหลวงไม่ได้สร้างความเสียหายเพียงแค่เงินของรัฐ แต่ยังส่งผลกระทบต่อประชาชนโดยตรง ทั้งการสูญเสียงบประมาณที่ควรนำไปพัฒนาประเทศ การเรียกรับสินบน การเอื้อประโยชน์ให้พวกพ้อง และการบั่นทอนความเชื่อมั่นต่อหน่วยงานราชการ

ท้ายที่สุดแล้ว คำว่า “ฉ้อราษฎร์บังหลวง” จึงไม่ใช่เพียงถ้อยคำเก่าแก่ที่ใช้เรียกการโกงกิน แต่ยังเป็นคำที่สะท้อนปัญหาการใช้อำนาจโดยไม่สุจริต ซึ่งเป็นเรื่องที่ทุกสังคมต้องช่วยกันตรวจสอบและป้องกันอย่างจริงจัง