จังหวัดแรกในประเทศไทย ที่มีการค้นพบโครงกระดูกไดโนเสาร์

ขอนแก่น

จังหวัดขอนแก่น ไม่เพียงเป็นศูนย์กลางสำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

การค้นพบครั้งสำคัญเกิดขึ้นบริเวณเทือกเขาภูเวียง จังหวัดขอนแก่น
ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอเวียงเก่า โดยในปี พ.ศ. 2519 นายสุธรรม แย้มนิยม
นักธรณีวิทยาจากกรมทรัพยากรธรณี ได้เดินทางเข้าสำรวจแหล่งแร่ยูเรเนียมบริเวณห้วยประตูตีหมา
ก่อนจะพบชิ้นส่วนกระดูกขนาดใหญ่ฝังอยู่ในชั้นหิน กระดูกดังกล่าวมีขนาดประมาณ 1 ฟุต
และมีลักษณะแตกต่างจากกระดูกสัตว์ทั่วไป จึงถูกนำไปตรวจสอบ
โดยผู้เชี่ยวชาญด้านซากดึกดำบรรพ์ ก่อนจะได้รับการยืนยันว่าเป็นส่วนปลายล่าง
ของกระดูกต้นขาไดโนเสาร์กินพืชกลุ่มซอโรพอด ซึ่งมีลักษณะคอยาว
หางยาว เดินด้วยขาทั้งสี่ และคาดว่ามีความยาวลำตัวประมาณ 15 เมตร

หลังการค้นพบครั้งแรก กรมทรัพยากรธรณีได้เริ่มดำเนินการสำรวจและขุดค้นอย่างจริงจัง
ในปี พ.ศ. 2524 โดยร่วมมือกับนักบรรพชีวินวิทยาจากประเทศฝรั่งเศส
การสำรวจในพื้นที่เทือกเขาภูเวียงทำให้พบชิ้นส่วนกระดูกไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่เพิ่มเติม
รวมถึงซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์ชนิดอื่น เช่น ฟันจระเข้ กระดองเต่า ฟันและเกล็ดปลาโบราณ
ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยอธิบายสภาพแวดล้อมของพื้นที่ในยุคดึกดำบรรพ์
การขุดค้นอย่างต่อเนื่องยังนำไปสู่การค้นพบไดโนเสาร์หลายชนิด
รวมถึงไดโนเสาร์สกุลใหม่ของโลกที่พบในประเทศไทย

หนึ่งในการค้นพบที่สร้างชื่อเสียงให้จังหวัดขอนแก่นคือ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน
(Phuwiangosaurus sirindhornae) ไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่ในกลุ่มซอโรพอด
ซึ่งได้รับการตั้งชื่อเพื่อถวายพระเกียรติแด่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า
กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี การค้นพบไดโนเสาร์ชนิดนี้และชนิดอื่น ๆ
ทำให้เทือกเขาภูเวียงกลายเป็นหนึ่งในแหล่งศึกษาซากดึกดำบรรพ์ที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย
และมีส่วนช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจวิวัฒนาการและการกระจายตัว
ของไดโนเสาร์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มากยิ่งขึ้น

ปัจจุบันจังหวัดขอนแก่นยังคงรักษามรดกทางธรรมชาติอันทรงคุณค่านี้ไว้ผ่าน ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง ซึ่งตั้งอยู่ในอำเภอเวียงเก่า และเป็นแหล่งรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับไดโนเสาร์และซากดึกดำบรรพ์ของประเทศไทย แม้ภายหลังจะมีการค้นพบกระดูกไดโนเสาร์ในจังหวัดอื่นอีกหลายแห่ง แต่จังหวัดขอนแก่นยังคงได้รับการจารึกว่าเป็นจังหวัดแรกที่ค้นพบกระดูกไดโนเสาร์ในประเทศไทยอย่างเป็นทางการ โดยเหตุการณ์เมื่อปี พ.ศ. 2519 ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่เปิดประตูให้ประเทศไทยเข้าสู่โลกแห่งการศึกษาสัตว์ดึกดำบรรพ์ และทำให้ชื่อของภูเวียงเป็นที่รู้จักในวงการบรรพชีวินวิทยามาจนถึงปัจจุบัน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย